Persoonlijke instellingen
- Aanmelden
Navigatie
Historische periode
- Jōmon
- Yayoi
- Kofun-Yamato
- Nara
- Heian
- Kamakura
- Muromachi
- Sengoku
- Edo
- Meiji
- Taishō
- Shōwa
- Heisei
Artikels per Academiejaar
- 2011-12
- 2010-11
- 2009-10
- 2008-09
- 2007-08
- 2006-07
- 2005-06
Hulpmiddelen

WO 2 : Kaiten

Uit GeschiedenisJapan

De kaiten (回天, letterlijk "de omslag van de hemel") is een bemande torpedo waarmee de Japanse Keizerlijke Marine (日本海軍, Nihon Kaigun), vanaf december 1944 tot aan het einde van de Tweede Wereldoorlog, onderzeese kamikaze-aanvallen uitvoerde.

Een kaiten te bezichtigen in het Tōkyō Yasukuni War Memorial Museum.

Geschiedenis

De Boshin Oorlog

Het dient vermeld te worden dat de benaming Kaiten ook voor de Tweede Wereldoorlog reeds gebruikt was. Zo werd de naam tijdens de Boshin Oorlog gegeven aan een "slagschip" van het bakufu. Dit schip was bewapend met 13 kanonnen en had een bemanning van zo'n 153 man. Het was oorspronkelijk gebouwd in Pruisen en was overigens iets langer dan 68 meter. Het schip speelde een belangrijke rol in de zeeslagen van de baai van Miyako en de baai van Hakodate.

WO 2

Een Engels "chariot"-model.

De menselijke torpedo werd tijdens WO 2 ook gebruikt door andere landen. De voornaamste gebruikers van dit soort torpedo's was Italië en in een latere fase Groot-Brittannië. Het doel was zeer duidelijk : vijandige havens binnendringen en daar vijandige schepen laten zinken. Het ging hier echter wel om een torpedo die begeleid werd door twee duikers. De torpedo werd dichtbij een doelwit gelanceerd vanaf een grotere duikboot en dan begeleidden de duikers de torpedo tot aan het doelwit. Daar aangekomen dienden zij de explosieve lading met een soort van magneet aan het doelwit te bevestigen. Hierna zwommen de duikers met de rest van de torpedo terug naar de duikboot waarvan zij gelanceerd waren. Deze operaties dienden echter wel 's nachts uitgevoerd te worden om zo minder op te vallen. De Italiaanse naam was "Maiale"^[1] en de Britten kopieerden dit onder de naam "Chariots" ^[2].

Ontwerp

De Lange Lans

In 1922 werd op de "conferentie van Washington ter ontwapening van de marine" ^[3]vastgelegd dat de omvang van de Japanse vloot slechts 60% van die van de Verenigde Staten mocht bedragen. Sindsdien was de Japanse Keizerlijke Marine op zoek naar een middel om deze beperking teniet te doen. Zodoende werden er nieuwe wapens ontwikkeld waaronder een nieuw type torpedo in 1933.^[4] Dit type werd niet langer door stoom voortbewogen, maar door zuurstof. Hierdoor kreeg de torpedo een grotere draagwijdte dan de kanonnen van de Britse en Amerikaanse slagschepen. De torpedo kreeg oorspronkelijk de naam “type 93” aangezien hij 2593 jaar na de oprichting van het Japanse keizerrijk ontwikkeld was. Later werd hij echter omgedoopt tot “de Lange Lans”. Deze benaming kwam voort uit de doorsnede van 60 cm, en de lengte van maar liefst 9 meter. Het totaal gewicht bedroeg zo’n 2700 kg, waarvan de explosieve lading 450 kg innam. De torpedo’s werden het eerst gebruikt tijdens WO 2 bij de slag in de Javazee, waarbij de Japanners een overweldigend succes kenden.

De I-klasse duikboot

Om de bovengenoemde torpedo's naar het strijdtoneel te brengen, had men natuurlijk ook capabele zeetuigen nodig. Bovendien had de Japanse Keizerlijke Marine voordien al interesse getoond in onderzeeboten. De marine had immers tegen december 1941 ongeveer 60 I-klasse duikboten laten bouwen. Overigens bezat de Japanse marine tegen deze tijd ook een twintigtal miniduikboten. Deze laatstgenoemde waren voortgesproten uit de "menselijke torpedo's" gebruikt tijdens de Russisch-Japanse oorlog. In de miniversies konden slechts twee mannen plaatsnemen en de bewapening bestond uit een tweetal torpedo's. Bedoeling was dat de I-duikboten de miniversies naar het strijdtoneel zouden brengen en ze daar zouden afzetten voor hun missie. Nadat deze missie volbracht was zouden ze dan weer aan boord van de I-onderzeeërs worden geladen. Na de Japanse aanval op Pearl Harbor begon men echter al te beseffen dat dit laatste niet zo vanzelfsprekend was.

De Kaiten

Met het vorige punt in het achterhoofd wilde de Japanse Keizerlijke Marine verdergaan op het succes bij de slag bij de Javazee. Zodoende werden plannen beraamd voor de ontwikkeling van een bemande torpedo. De luitenanten Nishina en Kuroki, samen met de scheepsbouwkundige Hiroshi Suzukawa stelden in de winter 1942-1943 een eerste ontwerp op, afgeleid van “de Lange Lans”. De grote aanpassing die ze maakten was de plaatsing van een extra compartiment tussen de explosieve lading en de zuurstofmotor. Aangezien dit bestuurderscompartiment nog volgestouwd was met een periscoop, brandstofmeters en bedieningsorganen was deze ruimte enorm krap. Overigens werd de explosieve lading opgedreven tot zo'n 1550 kg en men had berekend dat de torpedo zo'n 42 zeemijl^[5] kon afleggen. Met deze aanpassingen hoopte de marine de Amerikaanse slag- en vliegdekschepen te doen zinken. Het is ook het vermelden waard dat er in de eerste ontwerpen nog een luik was waardoor men nog kon vluchten. Maar aangezien dit luik bij oefeningen nooit gebruikt werd, werd het in latere ontwerpen geschrapt. De Japanse mentaliteit om zich op te offeren voor hun keizer kwam hierbij wel erg goed van pas.

Verschillende types Kaiten

Er wordt van zo'n 5 types vermelding gemaakt, namelijk de types 1,2,3,4 en 10. Bij types 1 tot en met 4 werd gebruik gemaakt van de aandrijving van de type-93-torpedo. Bij het type 10 werd echter de type-92-motor als aandrijving gebruikt. Ondanks deze verscheidenheid werd alleen de type 1 kaiten operationeel gebruikt. De types 2,4 en 10 werden al in kleine aantallen geproduceerd, maar zouden nooit tijdens operationele opdrachten gebruikt worden. Over het type 3 bestaat er enige twijfel : het is namelijk onduidelijk of er ooit een prototype van gebouwd is of dat de type 3 alleen nog maar bestond als een concept.

Ook inzake het aantal personen dat kon plaatsnemen was een klein verschil. In het type 1 kon slechts één man plaatsnemen, terwijl men bij het type 2 van plan was twee mannen te laten plaatsnemen. Bij het type 1 moest namelijk 1 persoon de brandstof-en dieptemeter, een kompas en nog een hele resem andere dingen in het oog houden. Terwijl hij deze dingen in het oog hield moest hij ook nog koers- en dieptewijzigingen uitvoeren door aan de juist hendel te trekken. Het is dus te begrijpen dat hier een hele opleiding aan vooraf ging (zie verder). Met het type 2 was het dus waarschijnlijk de bedoeling de bediening te vereenvoudigen door het aantal taken te verdelen. Dit zou dan waarschijnlijk ook de opleiding ingekort hebben, waardoor men de bestuurders sneller naar het slagveld kon sturen.

Opleiding

Voordat een kaiten-bestuurder in actie kon komen moest hij natuurlijk opgeleid worden. Vrijwilligers werden in het begin gerekruteerd onder het mom van de bediening van een nieuw wapen voor het nationale behoud. Ook werd er vermeld dat het nogal onwaarschijnlijk was dat ze van hun opdrachten zouden terugkeren. Het aantal gebruikte kaiten toont echter wel aan dat er geen gebrek moet zijn geweest aan rekruten. Het valt eveneens op te merken dat de leeftijd van de rekruten varieerde tussen de 17 en 28 jaar, het ging hier dus om jonge, gezonde mannen.

faciliteiten

De opleiding gebeurde in het kaiten-depot van Otsushima 乙嶋(Yamaguchi prefectuur　山口県). Later werden er echter nog 3 opleidingscentra bijgebouwd : Hikari 光　en Hirao 平尾(allebei in de Yamaguchi prefectuur) en Oga Totsugeki 大神突撃(in de Oita prefectuur　大分県).De mannen werden er ingedeeld in groepen met traditionele namen als bijvoorbeeld de shimbu-groep 振武^[6](“Gods krijgslieden"). Overigens was het een eerder luxueuze opleiding in vergelijking met andere.

De opleiding zelf

De opleiding omvatte het leren van de functie van elk hendeltje en wat men moest doen wanneer een of ander metertje ook maar een beetje veranderde. Dit werd aangeleerd met simulaties van missies. Bij zo'n simulatie moest de piloot de kaiten onderwater in de juiste richting sturen. Aangezien het compartiment zo krap was, kwamen hoofdletsels nogal frequent voor. Resultaat was dat nogal wat rekruten windels rond hun hoofd hadden als gevolg van zo'n letsel. Na de opleiding kregen ze een korte vakantie en hierna zouden ze inschepen voor hun missie. Het dient opgemerkt te worden dat deze training af en toe ook ernstiger misliep. Zo stierven tijdens de opleiding zo'n 15 piloten door bedieningsfouten of technische problemen, waaronder ook Kuroki.

De belangrijkste kaiten-aanvallen

Kaiten aan boord van een I-onderzeeër.

Na een operationele oefenaanval werden de bestuurders ingescheept in een I-onderzeeboot en naar het slagveld gevoerd. De avond voor de inscheping vond normaliter nog een feestmaal plaats waarbij er aan niets gebrek moet zijn geweest. Net voor het inschepen, kregen ze nog een wakizashi 脇差^[7] en een hachimaki 鉢巻^[8] overhandigd. Hierna begaven ze zich, terwijl velen hen uitwuifden en gelukwensten, naar de sloepen die hen naar de I-onderzeeërs zouden voeren.

De wijze van aanvallen

De I-onderzeeërs werden eerst aangepast zodat ze vier tot zes kaiten konden vervoeren. Vanaf deze duikboten zouden ze dan gelanceerd worden op een afstand van zo'n 6 à 7 kilometer van het doelwit. Op zo'n 1000 meter van het doelwit bracht de bestuurder de periscoop omhoog en voerde nog enkele koerswijzigingen door. Hierna zou de bestuurder richting het doelwit varen tot hij het geraakt had. "Eens gelanceerd stond de bestuurder er dus alleen voor en hij kon op geen enkele manier terugkeren naar de moederboot. Er wordt dan ook geloofd dat sommige kaiten-bestuurders, toen hun brandstof op was en ze alleen in de open zee waren, ze zichzelf opgeblazen zouden hebben in plaats van te wachten op de dood." ^[9]

De eerste aanval : Ulithi Atoll

De eerste kaiten-aanval vond plaats op 20 november 1944. Drie onderzeeërs vertrokken met in totaal twaalf kaiten. Het dient ook opgemerkt te worden dat zich daarbij één van de ontwerpers, Nishina, bevond (deze had ook de stoffelijke resten van zijn mede-uitvinder Kuroki bij zich). Deze aanval kon men echter niet als een succes omschrijven. Een onderzeeboot werd gespot en nadien tot zinken gebracht samen met de vier kaiten die vervoerd werden. De andere twee onderzeeërs bereikten wel het doel, maar ondervonden daar enkele problemen met de kaiten. Twee hadden namelijk problemen met de lancering, een andere had last van een lek en nog twee anderen waren eveneens onbruikbaar. De drie andere kaiten werden wel gelanceerd, maar slechts één ervan bereikte het olieschip "USS Mississinewa"[1] en bracht het tot zinken. De andere twee hadden na de lancering ook problemen gekend : eentje was verdwenen^[10] en de andere was wel tot ontploffing gekomen, maar had dan weer niets geraakt. Er werd dus slechts één olietanker getroffen, die samen met zo'n 63 Amerikanen verloren ging. De resultaten werden echter verbloemd aan Japanse kant en aan de keizer werd gemeld dat de aanval een groot succes was.

De Kongo-groep

Op 25 december 1944 werd de opdracht gegeven een massale, (ongeveer) gelijktijdige kaiten-aanval te lanceren tegen de Amerikaanse vloot. Hiertoe werden zes I-duikboten ter beschikking gesteld met elk vier kaiten aan boord. De aanvallen zouden echter op vijf verschillende plaatsen plaatsgrijpen om het effect van de aanval te vergroten. In januari 1945 vond deze aanval plaats, maar net als de vorige was deze niet zo succesvol. Bij de aanval raakten slechts enkele Amerikaanse schepen beschadigd.

De Tatara-groep

Deze groep werd op 27 maart 1945 gevormd en bestond uit vier I-onderzeeërs. Deze zouden met elk zes kaiten aan boord naar Okinawa 沖縄　varen om daar Amerikaanse schepen onder vuur te nemen. Dit was reeds de vijfde kaiten-missie en deze was eveneens niet effectief. De Amerikanen waren immers meer en meer op hun hoede voor kaiten-aanvallen. Dit resulteerde in steeds meer Amerikaanse torpedobootjagers die de vloot moesten dekken tegen zulke aanvallen. Hierdoor kregen de duikboten geen kans meer om hun bemande torpedo's te lossen en de Japanse marine raakte steeds meer onderzeeërs kwijt.

De Tamon-groep

Deze groep bestond uit zeven I-onderzeeërs en het ging ook hier weer om een grootschaligere aanval. Tijdens deze negende aanval werd een klein succes geboekt : een van de kaiten van de I-53 bracht op 24 juli 1945 het oorlogsschip "USS Underhill" tot zinken.

Aanval vanaf het land

Toen een Amerikaanse invasie onafwendbaar begon te lijken, werden verschillende landbasissen opgericht, zoals op het eiland Kyushu 九州　en verspreid over Shikoku 四国　en Honshū本州. Van hieruit zou men dan bemande torpedo's afvuren op de Amerikaanse landingstuigen. Zo hoopte men het Amerikaanse troepenaantal reeds drastisch te verminderen vooraleer ze de Japanse kusten konden bereiken.

Na de slag om Okinawa ging bij de Amerikanen echter stem op om de atoombom te gebruiken. Aangezien dit plan ook daadwerkelijk werd uitgevoerd, bleef de grootschalige landing in Japan uit. De ongeveer 1000 kaiten die op het einde van de oorlog beschikbaar waren werden dus niet meer gebruikt als laatste verdedigingswapen voor het vasteland.

Effect kaiten op de oorlog

De kaiten had niet echt een grote invloed op het verdere verloop van de oorlog. Het werd ontworpen tegen het eind van de oorlog en enkele kinderfouten zaten er nog in, bijvoorbeeld de slechte bestuurbaarheid. Het was gewoon een van de schakels van het weinig succesvolle kamikazeprogramma van een wanhopig Japan. Aan Japanse kant werden de resultaten echter serieus verbloemd en de Japanse natie stortte zich verder in haar zelfdestructie. Dit laatste kwam vooral tot uiting bij de welwillendheid een massale kaiten-aanval uit te voeren als de Amerikanen nabij het Japanse vasteland zouden komen.

De echte resultaten van de kaiten-aanvallen worden geraamd op twee gezonken en enkele beschadigde schepen. Dit kwam neer op zo'n 162 Amerikaanse gesneuvelden, terwijl aan Japanse kant iets meer dan 700 mannen　^[11] hun dood vonden.

Schrijnen en musea

Het Kaiten Memorial Museum

Dit museum bevindt zich op het eiland Otsushima in de Yamaguchi-prefectuur. De exhibitie bevindt zich in de oude kaiten-basis op het eiland. In het museum vind je foto's van de basis tijdens de oorlog, net als gekopieerde en originele brieven van kaiten-piloten. Hiernaast kan je ook een kaiten-model van reële grootte bezichtigen en worden er zelfs filmvertoningen gegeven over de geschiedenis van de kaiten. ^[12]

Schrijnen en monumenten

Ter ere van de kaiten-piloten werden het "Otsushima ^[13] Kaiten Monument" en de "Oga Kaiten Shrine" opgericht. De eerstgenoemde bevind zich niet ver van het "Kaiten Memorial Museum". Dit monument werd opgericht na de oorlog ^[14] en dient ter herdenking van de slachtoffers die de kaiten maakten tijdens WO 2. De schrijn op Oga werd al tijdens de Tweede Wereldoorlog gebouwd en de kaiten-piloten brachten hier nog een groet voor ze inscheepten voor hun missie. Tegenwoordig wordt bij deze schrijn om de drie jaar een herdenkingsceremonie georganiseerd. Naast de bovengenoemde schrijn en monumenten, werden de kaiten-piloten ook bijgezet in de Yasukuni-schrijn (net zoals de andere kamikazes).

Voetnoten

↑ De letterlijke vertaling is "varken", dit kwam doordat de torpedo zo moeilijk te besturen was.
↑ Letterlijke vertaling is "door paarden voortgetrokken strijdkar".
↑ 九カ国条約,Washington Kaigi, conferentie gehouden in Washington van 12 november 1921 tot 6 februari 1922. Zes landen namen deel en hebben het verdrag ondertekend: de Verenigde Staten, Groot-Brittanië, Italië, Frankrijk en Japan.
↑ Uitvinders van dit wapen waren Toshihide Asaguma en Kaneji Kishimoto.
↑ Dit is iets meer dan 78 km.
↑ De kanji voor de kaiten groep van kamikaze is niet dezelfde dan de kanji voor het woord shimbu dat gebruikt wordt voor het duiden van militaire macht, nl 神武
↑ Een kort zwaard dat vroeger onderdeel was van de samurai-bewapening.
↑ Dit was een kopie van de hoofdband die samurai vroeger droegen om hun zweet op te vangen en hun haar uit hun gezicht te houden.
↑ Dit is geciteerd van de website http://combinedfleet.com/ships/kaiten.
↑ Deze werd later wel teruggevonden, zij het dan wel compleet total loss.
↑ Dit getal omvat 106 piloten, het overige deel bestaat uit de bemanning van de onderzeeërs die de kaiten naar het strijdtoneel brachten.
↑ Zowel in het Engels als in het Japans met een duur van zo'n 30 minuten. Men kan ook een 20 minuten durende film bekijken met getuigenissen van vier piloten die de oorlog overleefden.
↑ Ook nabij de voormalige bases op Hirao en Hikari werd zulk monument opgericht.
↑ In november 1945, maar het werd tijdens de Amerikaanse bezetting vernietigd. Na het vertrek van de Amerikanen werd het monument echter terug opgebouwd.