Vrouwelijke schrijvers tijdens de Meiji-periode

Uit GeschiedenisJapan

De_Meiji-restauratie veranderde heel wat in Japan, zowel op politiek als op cultureel vlak. Er ontstonden literaire stromingen en de vrouwelijke schrijvers begonnen zich meer te emanciperen.

Haruko Kunikida

Inhoud

Positie van de vrouw in de Japanse literatuur

Klassieke literatuur

Het merendeel van de klassieke werken zijn producten van vrouwelijke schrijvers. Neem bijvoorbeeld "Genji Monogatari" 源氏物語 en "Makura no Sōshi" 枕草子, twee van de bekendste werken uit de klassieke periode en allebei geschreven door vrouwen. Ook het merendeel van de poëtische dagboeken, een van de belangrijkste genres in de klassieke literatuur, werden door vrouwen geschreven.[1]

De ontwikkeling van fictie hangt nauw samen met de evolutie van poëzie. De oorsprong van fictie kan men zoeken in poëtische dagboeken en in het traditioneel vertellen (mondelinge overdracht van verhalen). Poëtische fictie of uta monogatari 歌物語　en poëtische dagboeken werden allebei door vrouwen geschreven in kana [2] of ook wel onna moji　女文字 ("de letters van de vrouwen") genoemd. Deze twee genres werden de belangrijkste genres van de klassieke periode. Hieruit kunnen we afleiden dat vrouwen een grote rol speelden in zowel fictie als poëzie.[1]

Heian-periode

In de Heian-literatuur werd het onderscheid tussen mannen en vrouwen zeer duidelijk. Hun werken verschillen zowel qua schrift als qua genres. Zo schreven mannen in het Chinees (ook kanbun 漢文　genoemd) en waren hun werken non-fictie en officiële documenten. Hooggeboren vrouwen daarentegen schreven in het kana en hun werken waren fictie en privé-dagboeken.[3] [4]

Edo-periode

In de Edo-periode[5] en begonnen vrouwen minder te schrijven. Dit kwam door de invloed van het neo-confucianisme. De_Edo-standenmaatschappij en ook het familiestelsel werd veranderd. De vrouw moest vanaf nu ten alle tijden ondergeschikt zijn aan haar man als "een goede echtgenote en moeder". Vanzelfsprekend verloren vrouwen door minder te schrijven hun belangrijke rol in literatuur.[3]

Literatuur tijdens de Meiji-periode

De Meiji-periode[6],was een bloeiende periode voor de Kunst_en_literatuur. Zo maakte Japan kennis met stromingen als het realisme, de romantiek, het idealisme en het naturalisme. [7]

Door de sociale hervormingen kregen de vrouwen weer de kans om te schrijven tijdens de Meiji- en de Taishō-perioden[8]. Door de modernisatie en de mensenrechtenbeweging werden vrouwen zich bewust van zichzelf en van een verlangen om zich te kunnen uitdrukken. Maar het moderne systeem dat de feodaliteit verving, bleef bijna alle betekenisvolle mensenrechten ontkennen voor vrouwen. Toch ontstonden er stilaan opvallende vrouwelijke intellectuelen die zeer bezorgd waren over hun status en identiteit in de moderne maatschappij. De introductie van christelijke opvoeding door missionarissen, de komst van het westers feministisch denken en de ontwikkeling van de mensenrechtenbeweging hielpen bij de vooruitgang van de vrouw. [9]

De eerste editie van het vrouwenblad Seitō.

In 1911 werd Seitō gesticht en dit werd Japan's eerste feministische groep. Seitō startte een literaire groep die voor het eerst een vrouwelijk literaire tijdschrift uitgaf. Seitō kende veel succes en trok vrouwen aan die zichzelf wilden uitdrukken. Het tijdschrift werd snel een forum voor alle dingen die in verband staan met vrouwen en voor feminisme.[9]

Veel boeken geschreven door vrouwen in die periode handelen over dezelfde onderwerpen als er in de krant van Seitō werd geschreven. In hun boek Japanese Women Writers formuleren Lippit en Selden het literair schrijven als het volgt: "During the Meiji-Taishō period, women intellectuals and artists were as preoccupied with the question of the modern self as their male counterparts. Under the influence of writers as Ibsen, the "new woman" gained recognition as a legitimate intellectual subject, although in actuality those women who tried to shed the traditional roles assigned to them and to live freely met social ostracism. Especially characteristic of the literary works written by women during this period is the struggle of the female ego in its pursuit of self-fulfillment and self-expression".[9]

Enkele Japanse schrijfsters tijdens de Meiji-periode

Fukuda Hideko

Fukuda Hideko
Fukuda Hideko 福田英子(1865-1927) was een schrijfster en lerares. Ze schreef de autobiografie Warawa no hanseigai 童の反省外　in 1904. Hierin schreef ze over haar verleden als een lerares en haar betrokkenheid bij het Ōsaka Incident (大阪事件 Ōsaka jiken).

Ze wees veel huwelijksaanzoeken af (onder andere van Inukai Tsuyoshi　犬養毅, die later eerste minister werd), omdat ze liever les gaf om zo haar ouders financieel te helpen en een eigen school te kunnen starten.

In 1882 was ze geïnspireerd geraakt door de speech van Nakajima Toshiko 中島敏子 om op te komen voor de vrouwenrechten. Ze had toen gezworen om andere jonge vrouwen te helpen om "de weg van onafhankelijkheid en zelfredzaamheid" te vinden.

In 1884 trok ze naar Tokio 東京　om een onderneming op te starten en werkte ondertussen als een wasvrouw en kapster. Door haar betrokkenheid bij het Ōsaka Incident stond ze bekend als de Japanse "Jeanne d’Arc". Ze moest een jaar naar de gevangenis en was de eerste vrouw die voor een politieke misdaad werd opgesloten.

In 1905 schreef ze het boek Warawa no omoide童の思い出. Hierin schreef ze over de maatschappelijke problemen van die tijd en over liefde in plaats van geregelde huwelijken. In 1907 startte ze de publucatie van het tijdschrift Sekai fujin 世界婦人　dat handelde over vrouwenkwesties zoals de werktoestand, stakingen, troostmeisjes en de verplichtingen van vrouwen in de thuissituatie. [10]

Kanno Suga

Kanno Suga
Kanno Suga 管野スガ(1881-1911) staat vooral bekend als 'de vrouw die werd opgehangen voor hoogverraad'. Ze was een slachtoffer van het besluit dat werd gemaakt door de regering om de socialistische en anarchistische bewegingen in Japan te elimineren. Na vele eeuwen wordt ze door historici en schrijvers nog steeds bestempeld als 'een verleidster' of 'een lichtekooi'. Dit komt door de autobiografische geschriften van Arahata Kanson　荒幡寒村(een gerespecteerde socialist), die voor een korte tijd getrouwd was met haar.

In het dagboek Reflections on the Way to the Gallows schreef ze vanaf 18 januari 1911 tot 24 januari 1911 over haar ervaringen in de rechtszaal. Ze schreef dat ze geen spijtgevoelens had over haar poging om de keizer te elimineren. Ze zei dat haar acties de nodige 'opoffering zijn om dingen te veranderen'. Ze beloofde haar dagboek dat ze met waardigheid zou sterven en dat ze tenminste geen lichtekooi of textielarbeidster was geworden, zoals vele andere vrouwen van haar klasse. Op 25 januari 1911 werd ze geëxecuteerd. [11]

Kimura Akebono

Kimura Akebono 木村曙(1872-1890) behoorde tot "de idealisctisch romantische school" van schrijvers, die zowel mannen als vrouwen omvatte. Ze was geboren in Kobe 神戸　en studeerde in Tokio. Ze was een zeer goede studente voor Engels en Frans, maar ze mocht van haar vader niet in het buitenland studeren en moest in een van zijn sukiyaki[12] restaurants gaan werken.

Ze schreef het boek Fujo no kagami 扶助の鏡　in 1889. Het boek gaat over een ideale vrouw die aan Cambrigde studeert en daarna naar de Verenigde Staten reist waar ze het fabrieksleven bestudeert. Wanneer ze terugkeert naar Japan, richt ze een fabriek op om de armoede van de inwoners uit sloppenwijken te verlichten. Fujo no kagami werd net gepubliceerd toen ze op 18-jarige leeftijd overleed aan tuberculose.[13]

Kishida Toshiko

Kishida Toshiko
Kishida Toshiko 岸田敏子(1863-1901) wordt gekenmerkt als 'een literaire vrouw van natuur uit' en ook als 'een onbevreesde politica'. Haar moeder zorgde ervoor dat ze de beste educatie kreeg en　nadat haar prestaties bekend werden gemaakt, werd ze uitgenodigd om voor de keizerin te dienen als "een docent en literair adviseur". Ze was 16 jaar toen ze aan het hof ging werken. Na twee jaar verliet ze het hof, omdat het "te ver van de echte wereld" afstond.

In 1882 begon ze toespraken te houden op publieke forums en begon ze ook in kranten en tijdschriften te publiceren. Haar doelstellingen voor de positie van de vrouw waren:

  1. Danson johi 男尊女卑(het systeem van "respecting men, despising women") moet verdwijnen
  2. De intellectuele vaardigheden van vrouwen moeten ontwikkeld kunnen worden door gelijke onderwijskansen
  3. Het familiesysteem moet de gelijkheid tussen mannen en vrouwen herkennen
  4. Ouders moeten zorgen voor kansen buiten het huis voor hun dochters
  5. De dubbele standaard dat mannen toeliet om minnaressen te hebben, moet verdwijnen en vrouwen moeten het recht krijgen om te kunnen scheiden als hun man een minnares of concubine heeft.

In 1887 schreef ze Zen'aku no michi 善悪の道　dat gebaseerd is op Henry Bulwer-Lytton's[14] Eugene Aram. Het boek gaat over een scholier die een dief was toen hij nog een arme jongen was. Nadat hij verliefd wordt, wordt hij ter dood veroordeeld voor stelen.

In 1889 publiceerde ze het boek Sankan no meika 山間の銘菓,　dat handelt over een vrouw die met een politicus is getrouwd nadat ze een lange periode een activiste voor vrouwenrechten is geweest. Dit boek bevat heel wat autobiografische fragmenten. [15]

Enkele bekende citaten:

  • “In ancient times there were various evil teachings and customs in our country, things that would make the people of any free, civilized nation be terribly ashamed. Of these, the most reprehensible was the practice of ‘respecting men and despising women.’…We are trying, through a cooperative effort, to build a new society. That is why I speak of equality and equal rights. Yet in this country, as in the past, men continue to be respected as masters and husbands while women are held in contempt as maids or serving women. There can be no equality in such an environment...”
  • “I hope in the future there will be some recognition of the fact that the first requirement for marriage is education. Today, we have come to feel that we have ‘managed’ if eight out of ten daughters who are married do not return home in divorce…One of the first requirements ought to be learning what it is to manage after marriage…Daughters must be taught basic economics and the skills that would permit them to manage on their own...”
  • “If it is true that men are better than women because they are stronger, why aren’t our sumo wrestlers in the government?” [16]

Kitada Usurai

Kitada Usurai 北田薄来(1876-1900) was geboren in Tokio en was de dochter van een advocaat. Ze was de leerlinge van de prominente schrijver Kōyō Ozaki 尾崎紅葉 en verbaasde de literaire wereld wanneer ze op 17-jarige leeftijd haar eerste boek Sannin yamome 三人やもめ　publiceerde. Het boek Kuromegane 黒めがねvergrootte haar faam nog meer. Ze trouwde met Kajita Hanko　梶田半古, een befaamde schilder. Ze schreef ook Onisenbiki 鬼千匹waar problemen zoals het klassensysteem, het Confucianisme, de familie, de aangetrouwde familie relaties en de Meiji-periode zelf aan bod kwamen. [17]

Miyake Kaho

Miyake Kaho 三宅花圃(1868-1944) kwam uit een invloedrijke familie. Haar vader was een vooraanstaand politiek figuur die regelmatig op bezoek ging bij de keizer. Hierdoor was ze een goed onderwezen dame die veel afwist van Japanse en Chinese klassieke werkstukken, maar ook van de literaire tradities in Europa wist ze veel af. Ze had ook de steun van de belangrijkste criticus, Tsubouchi Shōyō　坪内逍遥. Miyake is vooral bekend voor haar werk Yabu no uguisu 藪の鶯　dat ze in 1888 schreef. In tegenstelling tot de andere vrouwelijke schrijvers van haar tijd, promootte zij de conservatieve elementen van Japan. Ze was wel een van de eerste belangrijke schrijfsters die fictie publiceerde. Dit zette andere vrouwen aan om ook fictie te beginnen schrijven.

In Yabu no uguisu is Miyake's hoofdpersonage een dochter van een baron die geobsedeerd is door de westerse cultuur. Dit creëert een gespannen sfeer wanneer haar man na 5 jaar op Cambridge University terugkomt en de westerse cultuur blijkt te haten. Hij heeft wel nog respect voor de intellectuele tradities en kunsten. [18]

Ōtsuka Kusuoko

Ōtsuka Kusuoko
Ōtsuka Kusuoko 大塚楠緒子(1875-1910) studeerde af van school als de beste van haar klas en trouwde met een vriend van Natsume_Sōseki_(夏目漱石). Haar man werd een professor aan de Keizerlijke universiteit van Tokyo. Ze was vrij om te doen wat ze wou doen: schilderen, piano spelen, zingen en Engels studeren. Ze vertaalde westerse werken en hierdoor begonnen haar eigen fictie-werken bepaalde westerse intriges te ontwikkelen, bijvoorbeeld driehoeksverhoudingen. Ze stelde ook de rol van de vrouw in vraag. Haar bekendste werk is Soradaki 空薫, dat dateert uit 1908. Het boek handelt over familie, stiefmoeder-stiefzoon relaties en over de problemen in de Meiji-periode. Sōseki zorgde ervoor dat de Asahi krant Soradaki publiceerde. Ōtsuka schreef ook Shinobine 忍び音　dat over de moeilijkheden van de vrouw handelt en Kyakuma 客間　dat over vrouw-man relaties gaat. [19].

Ze stierf aan een borstvliesontsteking op 36-jarige leeftijd.

Shimizu Shikin

Shimizu Shikin 清水紫琴(1868-1933) streefde ernaar om jonge vrouwen bewust te maken van de beperkingen die aan vrouwen werden opgelegd door de instelling van het huwelijk.

In 1890 begon ze te werken als journaliste in Tokyo en schreef artikels over de onderdrukkende houding van de regering met betrekking tot vrouwen.

In 1891 publiceerde ze haar eerste verhaal Koware yubiwa こわれ指環, dat de ongelukkigheid als resultaat van geregelde huwelijken beschrijft. In tegenstelling tot de andere fictieschrijvers die de lijdensweg van vrouwen in geregelde huwelijken bescheven, creëerde Shimizu een hoofdrolspeelster die het heft in eigen handen neemt en haar huwelijk verlaat. Hierdoor creëerde ze de zogenaamde eerste echte 'nieuwe vrouw'. [20]

Wakamatsu Shizuko

Wakamatsu Shizuko
Wakamatsu Shizuko 若松賤子(1864-1896) was geboren in Aizu tijdens de politieke omwenteling dat een einde bracht aan de Edo-periode. Op zesjarige leeftijd werd ze door een zijdehandelaar geadopteerd en verhuisde ze naar Yokohama[21] Daar ging ze naar school en na haar opleiding bleef ze er lesgeven. In 1886 had ze de Engelse taal onder de knie en werd ze vertaalster, fictieschrijfster en journaliste.

In 1889 verscheen Sumire　すみれ, een boek dat gaat over het onderwijs, het huwelijk en de verwesterlijking.

Wakamatsu mag beschouwd worden als een invloedrijke schrijfster. Ze maakte het genre jeugdliteratuur en vestigde hoge standaarden voor vertalingen. Ze gebruikte vertalingen van Westerse werken om op die manier andere culturen, klassenverschillen en spreekpatronen te onderzoeken. Ze koos werken die het dichtst bij haar eigen waarden stonden en vertaalde ze om zo haar emoties te kunnen uitdrukken die ze in een eigen werk nooit zou kunnen uitdrukken vanwege de kritieken.

Ze bleef ijveren ook voor beter onderwijs voor meisjes.

Reeds op 23-jarige leeftijd leed ze aan tuberculose, maar stierf op 31-jarige leeftijd door een hartaanval.. [22]

Yosano Akiko

Yosano Akiko
Yosano Akiko 与謝野晶子(1878-1942) staat beter bekend als "Akiko". Ze groeide op in Sakai[23] en genoot de beste educatie die er was voor meisjes. Na haar graduatie moest ze de familiezaak overnemen. Ze publiceerde voor het eerst in 1895 in een lokaal literair tijdschrift.

In 1990 ontmoette ze Yosano Hiroshi (pennaam Yosano Tekkan　与謝野 鉄幹), de leider van de Tokio Shinshi-sha　新詩社. Het literair tijdschrift Myōjō werd voor het eerst gepubliceerd in april 1990. Akiko werd verliefd op Hiroshi en ze huwden nadat hij van zijn tweede vrouw scheidde in 1901. In datzelfde jaar publiceerde Akiko de gedichtenbundel Midaregami　みだれ髪, welke door sommigen als "ongekend onfatsoenlijk" beschouwd werd vanwege de seksuele inhoud.

In 1908 verscheen het tijdschrift Myōjō minder door een gebrek aan financiële middelen. In 1911 was Hiroshi's depressie zo erg dat Akiko besloot dat hij naar Parijs moest gaan. De reis was gesponsord door haar poëzie en door contracten met een krant uit Tokio in ruil voor artikels. Deze situatie beschrijft ze helemaal in haar boek Akarumie.

In 1912 liet Akiko haar 7 kinderen achter en reisde Hiroshi achterna. Tijdens de reis naar Parijs schreef ze tanka en zond deze naar de krant waar ze een contract had. Gedurende haar hele reis doorheen Europa schreef ze zo'n 250 tanka en 30 "nieuwe stijl" gedichten. Zoals Fairbanks zegt in haar boek Japanese Women Writers. Their Culture and Society, 1890s to 1990s: English Language Sources: "Her poems serve as 'a diary of her imagination'".

In 1915 schreef ze haar autobiografie Watakushi no oitachi 私の生い立ち　waarin ze haar jeugd beschrijft en vertelt dat ze haar gevoelens het best kan uiten in poëzie. In het totaal schreef ze zo'n 75 boeken poëzie en dit terwijl ze elf kinderen opvoedde, opkwam voor de vrouwenrechten en haar mening gaf over sociale en politieke problemen. [24]

Voetnoten

  1. ↑ 1,0 1,1 LIPPIT, Noriko Mizuta en SELDEN, Kyoko Iriye. 1991: ix-x
  2. ↑ Kana is het Japans phonetisch alfabet
  3. ↑ 3,0 3,1 LIPPIT, Noriko Mizuta en SELDEN, Kyoko Iriye. 1991: xi-xii
  4. ↑ http://japanesestudies.arts.kuleuven.be/geschiedenis/index.php/Heian-literatuur
  5. ↑ De Edo-periode(江戸時代, Edo jidai), ook gekend als de Tokugawa-periode, begon in 1603 en eindigde met de meiji-restauratie in 1868. In deze periode waren het de shoguns van de Tokugawa-familie die de macht in handen hadden.
  6. ↑ De Meiji-periode (明治時代, Meiji-jidai), is gekend voor het herstel van de macht van de Keizer, en eveneens de periode waarin Japan van een 200 jaar lang geïsoleerde feodale staat de eerste stappen zette naar een moderne staat. Deze periode begon op september 1868 en eindigde op juli 1912.
  7. ↑ http://mediawiki.arts.kuleuven.be/geschiedenisjapan/index.php/Kunst_en_literatuur
  8. ↑ De Taishō-periode(大正時代, Taishō jidai), is gekend als 'de periode van grote rechtvaardigheid'. Deze ging van start op 30 juli, 1912 en eindigde op 25 december, 1926. De regerende keizer, Yoshihito, was zwak van gestel, waardoor de macht in de handen was van staatsmannen. De macht ging dus over naar het parlement en hun partijen, het was dus een liberale periode, vandaar ook wel gekend als de 'Taishō-democratie.
  9. ↑ 9,0 9,1 9,2 LIPPIT, Noriko Mizuta en SELDEN, Kyoko Iriye. 1991: xiii
  10. ↑ FAIRBANKS Carol, 2002: 54-56
  11. ↑ FAIRBANKS Carol, 2002: 153-155
  12. ↑ [http://nl.wikipedia.org/wiki/Sukiyaki Sukiyaki is een Japans 'eenpansgerecht', dat meestal direct op tafel klaargemaakt wordt. Het wordt gegeten op koudere dagen en feesten rond het Japans nieuwjaar.
  13. ↑ FAIRBANKS Carol, 2002: 156-157
  14. ↑ Henry Bulwer-Lytton was een Britse liberaal-politieker, diplomaat en schrijver.
  15. ↑ FAIRBANKS Carol, 2002: 157-159
  16. ↑ http://www.womeninworldhistory.com/WR-04.html
  17. ↑ FAIRBANKS Carol, 2002: 159-160
  18. ↑ FAIRBANKS Carol, 2002: 220-222
  19. ↑ FAIRBANKS Carol, 2002: 323-325
  20. ↑ FAIRBANKS Carol, 2002: 359-361
  21. ↑ Yokohama is de hoofdstad van het prefectuur Kanagawa en is de op een na grootste stad in Japan.
  22. ↑ FAIRBANKS Carol, 2002: 466-470
  23. ↑ Sakai is een stad in het prefectuur Oosaka. Het is een van de grootste en belangrijkste zeehavens.
  24. ↑ FAIRBANKS Carol, 2002: 495-505

Bronnen

Boeken

FAIRBANKS, Carol. Japanese Women Fiction Writers. Their Culture and Society, 1890s to 1990s: English Language Sources, Amerika: Scarecrow Press, Inc., 2002

LIPPIT, Noriko Mizuta en SELDEN, Kyoko Iriye. Japanese Women Writers, Amerika: M.E. Sharpe, 1991

MAMOLA, Claire Zebroski. Japanese Women Writers in English Translation. An Annotated Bibliography, Amerika: Garland Publishing, Inc., 1989

POWELL, Irena. Writers & Society in Modern Japan, Hong Kong: The Macmillan Press LTD, 1983

VANDE WALLE, Willy. Een geschiedenis van Japan. Van samurai tot soft power, Leuven: Uitgeverij Acco, 2007

Internet

Geschiedenis van Japan, Katholieke Universiteit Leuven, Faculteit Letteren. http://japanesestudies.arts.kuleuven.be/geschiedenis/index.php/Heian-literatuur (laatst geraadpleegd op 18 december 2009)

Geschiedenis van Japan, Katholieke Universiteit Leuven, Faculteit Letteren. http://japanesestudies.arts.kuleuven.be/geschiedenis/index.php/De_Edo-standenmaatschappij (laatst geraadpleegd op 18 december 2009)

Geschiedenis van Japan, Katholieke Universiteit Leuven, Faculteit Letteren. http://japanesestudies.arts.kuleuven.be/geschiedenis/index.php/Kunst_en_literatuur (laatst geraadpleegd op 18 december 2009)

Geschiedenis van Japan, Katholieke Universiteit Leuven, Faculteit Letteren. http://japanesestudies.arts.kuleuven.be/geschiedenis/index.php/Yosano_Akiko (laatst geraadpleegd op 18 december 2009)

Women In World History Curriculum, Initiative of U.S. Department of Education. http://www.womeninworldhistory.com/WR-04.html (laatst geraadpleegd op 18 december 2009)

Teruggeplaatst van "http://mediawiki.arts.kuleuven.be/geschiedenisjapan/index.php/Vrouwelijke_schrijvers_tijdens_de_Meiji-periode"