Tadao Andō (安藤忠雄) 1941-

Uit GeschiedenisJapan
Ga naar: navigatie, zoeken
Tadao Andō

Tadao Andō(安藤忠雄) , Andō Tadao, Osaka, 13 september 1941) is een Japanse architect bekend om zijn innoverend gebruik van licht en schaduw, beton en hout. Hoewel hij als autodidact de wereld van architectuur introk, won hij vele belangrijke architectuurprijzen waaronder ook de prestigieuze Pritzker-prijs, die beschouwd wordt als een nobelprijs voor architectuur.

Biografie

In 1941 werd Tadao Andō, eerstgeborene van een tweeling, in Osaka(大阪) geboren. Zijn ouders benoemden hem tot erfgenaam van zijn moeders familie, en zo groeide hij bij zijn grootmoeder van moederskant op. Samen woonden ze in een houten huis, dat twee verdiepingen telde. Andō groeide in Shitamachi(下町) op. In deze voor Osaka typerende benedenstad staan huizen voor mensen met lage inkomens, winkels en fabriekjes. De invloed van zijn grootmoeder op zijn latere leven is niet te onderschatten, evenals zijn woonomstandigheden die hem zijn woede meegaven jegens de maatschappij en zijn gedrevenheid om na te denken hoe hij de woonomstandigheden kon verbeteren. Na schooltijd ging Andō vaak naar een meubelmakerij, waar hij de kenmerkende eigenschappen van hout leerde kennen en kon aanschouwen hoe mensen met hun handen werkten en arbeid verrichten. Daarnaast was er in de omgeving een fabriek waar hij kon glasblazen. Deze ervaringen vormden zijn gevoel voor materiaalkunde.

Zijn bewuste kennismaking met "Architectuur" begon toen hij als 15-jarige, in 1956, toevallig een boek over Le Corbusier in handen kreeg. Later zou hij zijn hond toevallig of niet ook Corbusier noemen.

Op 17-jarige leeftijd, in 1958, begon Andō zijn loopbaan als professionele bokser. Hij kreeg een boksvergunning en ging naar Thailand om daar carrière te maken en te vechten. Zijn ervaringen als bokser beïnvloedden zijn leven, en later ook zijn architectuur, in sterke mate. Hij beschrijft zijn instelling en ervaringen als bokser als volgt: "Boksen is een vechtsport waarbij je op jezelf bent aangewezen. In de maanden voor het gevecht wijd je je door training en je dieet helemaal aan de voorbereiding van lichaam en geest. Het is een harde sport, waarbij je je leven op het spel zet; er komt zowel eenzaamheid als roem bij kijken. Mijn ervaringen als bokser, de intensiteit die je beleeft als je de ring in gaat, en de eenzaamheid zijn de toetssteen voor mijn creativiteit geworden."[1] Vandaag de dag, traint hij nog steeds elke avond een half uur zijn spieren. Uit dit dagelijkse ritueel blijkt ook Andō's levensfilosofie: Wij, als mensen, verwerven door continuïteit kracht.

Op 18-jarige leeftijd, in 1959, verdient hij zijn eerste salaris met een ontwerp voor een nachtclub. Dit gaf Andō de impuls meubels en interieurs te ontwerpen en zich steeds meer te richten op de architectuur.

In 1960 hield hij zich bezig met de traditionele tempels en theehuizen in Kyōto en Ōsaka. Stilaan werd hij bekender als ontwerper in Ōsaka. Op dit punt in zijn leven besloot hij zich door fysieke ervaringen te laten vormen en niet door academische studies.

In 1965 besloot hij te vertrekken op zijn grand tour, zoals hij zijn reis zelf noemde. Hij vertrok op een uitgebreide reis ter bestudering van de architectuur doorheen verschillende continenten. Eerst ging hij naar Moskou met de Trans-Siberische Spoorlijn. Daarna reisde hij naar Finland waarna hij de grote steden van Europa bezocht. Vervolgens is hij per schip van Marseille via Kaap de Goede Hoop naar India gevaren. Hij reisde bijna 4 jaar lang.

In 1969 richtte Tadao Andō zijn eigen bureau op in Osaka, Tadao Andō Architects & Associates, wat de start betekende voor Andō's loopbaan als architect. Een klein jaar later trouwde hij met Yumiko Kato, een medewerkster van zijn bureau.

Row House

In 1973 ontwierp hij, als eerste opdracht, een huis voor een vriend in Ōsaka. Later zou hij dit huis kopen om het als zijn kantoor te gebruiken.

In 1975 begon hij aan zijn eerste grote gebouw, Row House in Sumiyoshi (住吉), dat zich in Ōsaka's Shitamachi bevindt, waar hij opgegroeid was. In dit huis bevinden zich alle kenmerken die in zijn latere werken ook aanwezig zullen zijn. Het proces dat van Row House uit ging kan dan ook gezien worden als een zoektocht naar zijn identiteit, die hij uiteindelijk vond, en blijft terugkomen in zijn latere architectuur. Het feit dat hij begon bij het hervormen van een kleine woning die van structuur en grootte sterk op zijn oude woning leek, en deze toch aangenaam en leefbaar maakte, drukt Andō's vastbeslotenheid uit om de maatschappij door architectuur te hervormen. Andō voltooide het Row House project in 1976.

Gebruikte materialen en kenmerken

Andō's architectuur is een architectuur van muren. Wanneer men bijvoorbeeld de kapel op water in yufutsu (勇払), Hokkaido (北海道), nadert, omlijst een vrijstaande muur het landschap dat de kapel omgeeft. In Ōsaka wordt het betonnen vierkant van de 'Kerk van het Licht' met scherpe hoeken door een muur doorboord. Andō heeft veel weidse ruimten gecreëerd doordat hij experimenteel met sierbeton werkte. Muren spelen daarbij steeds een zeer belangrijke rol.

Andō maakt van slechts weinig materialen gebruik en laat hun onbewerkte structuur zien. Zijn gevoelige omgang met het materiaal geeft zijn gebouwen hun typische karakteristieke ascese en spanning. Zijn onopgesmukte muren stralen kracht en zwaarte uit. De muren drukken een innerlijke kracht uit,waar we Andō's overtuigingen in herkennen. De vroege werken zijn eenvoudige bouwlichamen van beton. Echter, in de middelste jaren van zijn scheppende activiteit werden de muren van zijn gebouwen zeer melodieus. Geleidelijk gingen de op zichzelf gerichte bouwlichamen open; op de hoeken mocht nu licht binnenstromen en de muren belichten. Andō's geometrische vormen keren zich tot de natuur, en licht verleent de ruimten complexiteit.

"Wat ik met het beton probeer uit te drukken is niet zoals bij Le Corbusier de ruwheid, maar iets subtielers." De sleutel tot Andō's idee van hoe beton gebruikt moet worden, ligt in het ritme van het dagelijkse leven, dat op de unieke esthetiek van Japan is gebaseerd. Andō mag een meester van het gemaakte beton zijn, maar daar waar je met het materiaal in aanraking komt, maakt hij gebruik van natuurlijk materialen. Voor vloeren, deuren en meubels gebruikt hij uitsluitend hout. Als natuurlijke materialen ouder worden, worden het objecten van herinnering.

church of light

De natuur, met name de hemel, speelt in Andō's architectuur een grote rol. "Om de fundamentele eigenschap van architectuur als een omsloten omhulsel te vermijden, steun ik op de hemel als het natuurlijke element dat de architectonische binnenruimte het sterkst bepaalt." In Andō's architectuur is de hemel een belangrijk ruimtelijk-structuur element. Als deze zich opent, klinkt het hele gebouw. Wat voor een gebouw het ook is, Andō let er altijd op hoe de toegangsweg de hemel omlijst. Daaruit vloeit een samenspel van licht en schaduw voort wat typisch is voor zijn creaties. Ook in de buitenruimten is de hemel een centraal element. Andō schenkt veel aandacht aan de verschillende factoren die een omgeving met zich meebrengt: de geografische ligging, de windsterkte, de lichtinval, de hoeveelheid regen, de afwatering, aangrenzende muren enzovoort. Hij noemt deze techniek van het driedimensionaal behandelen van het hele stuk bouwgrond "bouwgrondkunst". Andō benut iedere hoek van een terrein. In zijn architectuur komen geen loze ruimten voor. Uit hemel en water, weiden en wind wordt een ruimtelijke diepte geschapen zoals je die ook uit het vogelperspectief kent. Het is de wereld van de traditionele Japanse schilderkunst.

Zijn visie

Andō denkt over zijn persoonlijke ervaringen na, verrijkt ze met intelligente ideeën en laat ze dan tot zijn scheppende arbeid toe. Hij is ervan overtuigd dat zijn, door ervaring opgedane, inzicht zijn enige ware wapen is. Andō acht het onmogelijk zonder empirisch inzicht andere mensen te bereiken; architectuur die uitsluitend een voortvloeisel is van het intellect, zegt hem niets. Hij heeft een hekel aan de manipulatie van kennis en het formele spel. Voor Andō is de ware architectuur niet ruimte die door esthetiek of metafysica gestalte krijgt, maar ruimte die de fysiek opgeslagen ervaring een concrete vorm geeft. In die zin gaat het hem noch om mooie noch om knap uitgevoerde architectuur. Hij is enkel geïnteresseerd in een 'onbevreesde' architectuur die door het overwinnen van conflicten, van leed en van angst wordt gedefinieerd. Niet door oppervlakkige schoonheid worden verheven emoties bij de toeschouwer opgeroepen, maar enkel door de vertolking van datgene waarvoor de schepper in zekere zin zijn leven heeft gewaagd. Dat verraadt Andō's overtuiging dat het leven een voortdurende strijd is en dat enkel en alleen conflicten hartstocht oproepen.

"Het scheppen van architectuur betekent dat je typerende aspecten van de reële wereld - zoals natuur, geschiedenis, traditie en maatschappij - in een ruimtelijke structuur tot uitdrukking brengt, dat wil zeggen in een abstract ontwerp op basis van een heldere, transparante logica." [2]

"Mijn streven is om de betekenis en de 'spirit' van de plaats te doen herleven."[3]

Awards

1979: de jaarlijkse prijs van het Architectural Institute of Japan.

1985: de voor de vijfde maal toegekende Alvar-Alto-medaille van Finnish Association of Architects.

1989: de Gouden Medaille van de Académie Française d'Architecture.

1993: de Carlsberg-prijs (Denemarken) voor architectuur.

1995: de Asahi-prijs (Japan) en de Pritzker-prijs (VS).

1997: Gouden medaille van het Royal Institute of British Architects (Groot-Brittanië)

2002: Gouden medaille van het American Institute of Architects (VS) en de Kyoto-prijs (Japan)

2005: Gouden medaille van de Union Internationale des Architects (Parijs)

Realisaties

Project Locatie Land Datum
Tomishima House Osaka Japan 1973
Uchida House Japan 1974
Uno House Kyoto Japan 1974
Hiraoka House Hyōgo Japan 1974
Shibata House Ashiya, Hyogo Japan 1974
Tatsumi House Osaka Japan 1975
Soseikan-Yamaguchi House Hyōgo Japan 1975
Takahashi House Ashiya, Hyōgo Japan 1975
Matsumura House Kobe Japan 1975
Row House Sumiyoshi, Osaka Japan 1975-1976
Hirabayashi House Osaka Japan 1976
Bansho House Aichi Japan 1976
Tezukayama Tower Plaza Sumiyoshi, Osaka Japan 1976
Tezukayama House-Manabe House Osaka Japan 1977
Wall House Ashiya, Hyōgo Japan 1977
Wooncomplexen Rokko I, II, III Kobe, Hyogo Japan vanaf 1978
Glass Block House Osaka Japan 1978
Okusu House Setagaya, Tokyo Japan 1978
Glass Block Wall Sumiyoshi, Osaka Japan 1979
Katayama Building Nishinomiya, Hyōgo Japan 1979
Onishi House Sumiyoshi, Osaka Japan 1979
Matsutani House Kyoto Japan 1979
Ueda House Okayama Japan 1979
Huis Koshino en uitbreiding Ashiya, Hyōgo Japan 1979-1980
Step Takamatsu, Kagawa Japan 1980
Matsumoto House Wakayama, Wakayama Japan 1980
Fuku House Wakayama, Wakayama Japan 1980
Bansho House Addition Aichi Japan 1981
Kojima Housing Okayama Japan 1981
Atelier in Oyodo Osaka Japan 1981
theehuis voor Soseikan Hyōgo Japan 1982
Ishii House Shizuoka Japan 1982
Akabane House Setagaya, Tokyo Japan 1982
Kujo Townhouse (Huis Izutsu) Osaka Japan 1982
Huis Kidosaki Setagaya, Tokyo Japan 1982-1986
BIGI Atelier Shibuya, Tokyo Japan 1983
Umemiya House Kobe Japan 1983
Kaneko House Shibuya, Tokyo Japan 1983
Huis Koshino uitbreiding Ashiya, Hyōgo Japan 1984-1984
Festival Naha, Okinawa Japan 1984
TIME'S Kyoto Japan 1984
MELROSE, Meguro Tokyo Japan 1984
Huis Uejo Osaka Japan 1984
Huis Ota Okayama Japan 1984
Huis Moteki Kobe Japan 1984
Shinsaibashi To Building Osaka Japan 1984
Iwasa House Ashiya, Hyōgo Japan 1984
Huis Hata Nishinomiya, Hyōgo Japan 1984
Atelier Yoshie Inaba Shibuya, Tokyo Japan 1985
JUN Port Island Building Kobe Japan 1985
Mon-petit-chou Kyoto Japan 1985
Guest House for Hattori House Osaka Japan 1985
Kapel op het water Tomamu, Hokkaidō Japan 1985-1988
Taiyō hoofdbureau Osaka Japan 1986
TS Building Osaka Japan 1986
kapel op Mount Rokko Kobe Japan 1986
OLD/NEW Rokko Kobe Japan 1986
Huis Kidosaki Setagaya, Tokyo Japan 1982-1986
Fukuhara Clinic Setagaya, Tokyo Japan 1986
Sasaki House Minato, Tokyo Japan 1986
Main Pavilion for Tennoji Fair Osaka Japan 1987
Karaza Theater 1987
Ueda House Addition Okayama Japan 1987
Kerk van het Licht Ibaraki, Osaka Japan 1987-1989
Gallerij akka Osaka Japan 1988
Naoshima Museum voor Hedendaagse Kunst, Huis Benesse en aanbouw Naoshima, Kagawa Japan 1988-1995
Children's Museum Himeji, Hyōgo Japan 1989
Collezione Minato, Tokyo Japan 1989
Morozoff P&P Studio Kobe Japan 1989
RAIKA Headquarters Osaka Japan 1989
Natsukawa Memorial Hall Hikone, Shiga Japan 1989
Yao Clinic, Neyagawa Osaka Japan 1989
Watertempel Hompuku-ji Tsuna, Hyōgo Japan 1989-1991
Japans Paviljoen, Expo '92 Sevilla Spanje 1989-1992
Matsutani House Addition Kyoto Japan 1990
Ito House, Setagaya Tokyo Japan 1990
Iwasa House Addition Ashiya, Hyōgo Japan 1990
Garden of Fine Arts Osaka Japan 1990
S Building Osaka Japan 1990
Historisch museum Chikatsu-Asuka Minamikawachi, Osaka Japan 1990-1994
Atelier in Oyodo II Osaka Japan 1991
Time's II Kyoto Japan 1991
Museum of Literature Himeji, Hyōgo Japan 1991
Sayoh Housing Hyōgo Japan 1991
Minolta Seminar House Kobe Japan 1991
Houtmuseum Mikata, Hyōgo Japan 1991-1994
The Pulitzer Foundation for the Arts St. Louis, Missouri Verenigde Staten 1991-2001
Otemae Kunstcentrum Nishinomiya, Hyōgo Japan 1992
Forest of Tombs Museum Kumamoto Japan 1992
Fabrica (Benetton, communicatie- en onderzoekscentrum) Treviso Italië 1992-2000
Vitra Seminar House Weil am Rhein Duitsland 1993
Gallery Noda Kobe Japan 1993
YKK Seminar House Chiba Japan 1993
Suntory Museum Osaka Japan 1994
MAXRAY Headquarters Building Osaka Japan 1994
Kiyo Bank, Sakai Building Sakai, Osaka Japan 1994
Garden of Fine Art Kyoto Japan 1994
Inamori Auditorium Kagoshima Japan 1994
Nariwa Museum Okayama Japan 1994
Langen Foundation Hombroich, Neuss Duitsland 1994-2004
Chichu Kunstmuseum en Art House Project Naoshima, Kagawa Japan 1999-2004
Atelier in Oyodo Annex Osaka Japan 1995
Nagaragawa Convention Center Gifu Japan 1995
Naoshima Contemporary Art Museum Annex Naoshima, Kagawa Japan 1995
Medidatieruimte, UNESCO Parijs Frankrijk 1995
Shanghai Pusan Ferry Terminal Osaka Japan 1996
Museum of Literature II, Himeji Hyōgo Japan 1996
Gallery Chiisaime (Sawada House) Nishinomiya, Hyōgo Japan 1996
Museum of Gojo Culture & Annex Gojo, Nara Japan 1997
TOTO Seminar House Hyōgo Prefecture Japan 1997
Yokogurayama Natural Forest Museum Kochi Japan 1997
Harima Kogen Higashi Primary School & Junior High School Hyōgo Japan 1997
Koumi Kogen Museum Nagano Japan 1997
Eychaner/Lee House Chicago, Illinois Verenigde Staten 1997
Daikoku Denki Headquarters Building Aichi Japan 1998
Daylight Museum Shiga Japan 1998
Junichi Watanabe Memorial Hall Sapporo Japan 1998
Asahi Shimbun Okayama Bureau Okayama Japan 1998
Siddhartha Children and Women Hospital Butwal Nepal 1998
Komyo-ji-tempel Saijo, Ehime Japan 1998-2000
Church of the Light Sunday School Ibaraki, Osaka Japan 1999
Shell Museum, Nishinomiya Hyōgo Japan 1999
Awaji-Yumebutai Hyōgo Japan 2000
Rockfield Shizuoka Factory Shizuoka Japan 2000
Ryotaro Shiba Memorial Museum Higashiosaka, Osaka Japan 2001
Teatro Armani-Armani World Headquarters Milan Italië 2001
4x4 Huis Kobe, Hyōgo Japan 2001-2003
Hyogo Prefectural Museum of Art Kobe, Hyōgo Japan 2002
Modern Art Museum of Fort Worth Fort Worth, Texas VS 2002
Piccadilly Gardens Manchester UK 2003
Invisible House Treviso Italië 2004
Gunma Insect World Insect Observation Hall Kiryū Japan 2005
Morimoto (restaurant) Chelsea Market, Manhattan VS 2005
Omotesando Hills, Jingumae 4-Chome Tokyo Japan 2006
House in Shiga Ōtsu, Shiga Japan 2006
Benesse House Naoshima, Kagawa Japan 2006
Sakanouenokumo Museum Matsuyama, Ehime Japan 2006
21 21 Design Sight Minato, Tokyo Japan 2007
Stone Hill Center Williamstown, Massachusetts Verenigde Staten 2008

Voetnoten

  1. een citaat van Tadao Andō uit: TADAO ANDO De geometrie van de menselijke ruimte (De Morgen - Kunstcollectie, Architectuur - Design) p.7
  2. een citaat van Tadao Andō uit: TADAO ANDO De geometrie van de menselijke ruimte (De Morgen - Kunstcollectie, Architectuur - Design) p.1
  3. een citaat van Tadao Andō van de site: http://www.kunstbus.nl/architectuur/tadao+ando.html

Bibliografie

Boeken

  • Furuyama, M., TADAO ANDO * 1941 De geometrie van de menselijke ruimte (De Morgen - Kunstcollectie, Architectuur - Design), s.l., Taschen GmbH, 2007, 96p.
  • Slesin, S.,Stafford, C., Rozensztroch, D., Chabaneix G., L'Art de Vivre AU JAPON, Paris, Flammarion, 1988, 287p.
  • Bekaert, G., de Meyer, R., Gent, Ghent University Architectural and Engineering Press, 2002, 160p.

Electronische bronnen

nuttige links