Shamisen (三味線)

Uit GeschiedenisJapan

(Doorverwezen vanaf Shamisen)

De Shamisen (三味線) is een Japans instrument dat afstamt van de 17de eeuw. Het instrument heeft 3 snaren en wordt bespeeld met een plectrum dat bachi genoemd wordt.

Shamisen


Inhoud

Geschiedenis en genre

De Shamisen stamt af van de sanshin (三線). Dit instrument komt van de Japanse prefectuur Okinawa en werd als hoofdinstrument gebruikt in dat gebied.
Het instrument kan solo bespeeld worden, samen met andere shamisen of andere Japanse instrumenten, met zang zoals nagauta (長唄), of met een Japans theater zoals kabuki (歌舞伎) en bunraku (文楽).
De beroemdste en misschien ook de populairste stijl is gidayū, genoemd naar Takemoto Gidayū. Hij was erg betrokken bij het poppen theater in Osaka, de bunraku. De Gidayū shamisen en zijn plectrum zijn de grootste van de shamisen familie. Er is een zanger die ook de vertelpersoon is. De shamisen speler moet heel het theater van buiten kennen om te kunnen meespelen met de interpretaties van de zanger. Van de 19de eeuw kwamen er ook vrouwelijke spelers die onna-jōruri of onna gidayū genoemd werden.
In het begin van de 20ste eeuw begonnen blinde muzikanten zoals Shirakawa Gunpachiro en Takahashi Chikuzan een geëvolueerde stijl te gebruiken, gebaseerd op traditionele liederen (Min'yō, 民謡), met improvisatie en specifiek vingerwerk. Deze stijl, nu bekend als Tsugaru-jamisen (津軽三味線) blijft nu nog zeer populair in Japan.
Kouta (小唄) is de stijl die door geisha en maiko beoefend wordt. Letterlijk vertaald betekent het “klein/kort-lied”. Hier tegenover bestaat er Nagauta (長唄), letterlijk vertaald als “ lang-lied”. Een moderne stijl van de shamisen muziek is Jiuta (地唄) “aarde-lied”.

Constructie

De Shamisen is in lengte te vergelijken met een gitaar, maar heeft een veel dunnere hals (sao) en heeft geen fretten. De dō, het vierkante lichaam van de Shamisen, is vaak bekleed langs beide kanten met de vacht van een hond of een kat, maar in hedendaagse modellen probeert men het te maken met een bepaald soort plastiek.
De drie snaren zijn vaak gemaakt van zijde, maar nu ook van nylon. De laagste snaar maakt een zoemend geluid, bekend als sawari.
Het hogere deel van de dō is bijna altijd beschermd met een plaat, de dō kake. De muzikanten dragen een klein bandje rond de hand waarmee ze de snaren bespelen, omdat die hand langs de hals op en neer glijdt. Deze wordt de yubikake genoemd.

Speelmethode

Een vrouw bespeelt een shamisen.
Er zijn 3 basis stemmethodes.
  1. Honchoshi (本調子) (standaard toonstelsel): De tweede snaar is een vierde hoger als de eerste snaar gestemd, en de derde snaar een octaaf hoger.
  2. Ni Agari (二上がり) (tweede snaar hoger): Zoals de naam zegt, wordt de tweede snaar een stap hoger gestemd.
  3. San Sagari (三下がり) (derde snaar lager): Hetzelfde hier, de derde snaar wordt een stap lager gestemd.
Elke stemmethode heeft een verschillend gevoel en toonstelsels om de atmosfeer te creëren, of om het verschil tussen genres uit te beelden. Er zijn ook andere stemmethodes maar die worden zelden gebruikt.
De shamisen speler zit in de seiza (正座) (formele kniel positie), en de dō rust op zijn rechterbeen. De plectrum wordt met de rechterhand vastgehouden en met een krachtige slag worden de snaren bespeeld. Niet alleen de snaren, maar men kan ook op het hout of de vacht slaan voor een origineel geluid en een ritme. De linkerhand drukt de snaren omlaag met zijn vingers. Het principe is dus hetzelfde dan bij het gitaar spelen.
Bij de Kouta stijl wordt er geen plectrum gebruikt. Hierbij gebruikt de speler de vingernagels van zijn rechterhand om de snaren te doen trillen. Deze stijl van spelen noemt men Tsume Biki (vingernagels spelen).

Shamisen in niet-traditionele genres

De Shamisen wordt ook gebruikt buiten de traditionele stijlen.
Takeharu Kunimoto speelt bluegrass muziek op de shamisen.
De Jazz muzikant Glenn Horiuchi heeft een paar nummers waarin hij een shamisen gebruikt.
Een zeer populair duet gekend als de Yoshida broers speelt op een zware, snelle manier de shamisen. Deze stijl kan men tot de Rock muziek rekenen.
Marty Friedman, de bekende Metal gitarist heeft al vaak een shamisen gebruikt in zijn nummers om een exotische sound op te wekken.
De Japanse rock muzikant Miyavi gebruikt de shamisen ook op veel situaties, zoals op zijn cd's en tijdens concerten.
Deze instrument wordt dus gecombineerd in vele stijlen en genres.

Bronnen

Internet

Teruggeplaatst van "http://mediawiki.arts.kuleuven.be/geschiedenisjapan/index.php/Shamisen_(%E4%B8%89%E5%91%B3%E7%B7%9A)"