Senkan Yamato - Yoshida Mitsuru

Uit GeschiedenisJapan

De Yamato ontploft na een serie van hevige aanvallen.

"Yamato" was de naam van het Japanse slagschip dat op het einde van de Tweede Wereldoorlog zonk tijdens 'operatie tengo', een laatste poging van de Japanse marine om het onvermijdelijke verlies van de oorlog tegen te gaan. Een overlevend bemanningslid, Yoshida Mitsuru, schreef een boek over wat hij meemaakte tijdens de laatste dagen en het zinken van de Yamato. Het zinken van dit slagschip was zo belangrijk omdat het een symbool geworden is van het ondergaan van het Japanse imperium tijdens de Tweede Wereldoorlog. Ook biedt het boek een unieke blik op kamikaze missies, aangezien het geschreven is door een man die een dergelijke missie overleefde. De Yamato diende ook als inspiratiebron voor een hoop films en series.


Inhoud

De Yamato in de geschiedenis

De Tweede Wereldoorlog naderde zijn einde en dit was te merken aan de wanhoop die Japan in de strijd dreef. Omdat er van opgeven geen sprake mocht zijn, vocht Japan tot de laatste man voor een reeds verloren doel. Dit was ook de tijd dat de ‘speciale aanvalsmissies’, beter bekend als kamikaze, hun eerste optreden maakten. Als reactie op de slag bij Okinawa[1] maakte Japans grootste slagschip, de Yamato, nog één laatste sortie. Het bleek een zelfmoordmissie te worden.


De boot

De Yamato ten opzichte van andere schepen, de oorsprong van haar naam.

Yamato klasse schepen

De Yamato klasse slagschepen waren de grootste slagschepen ter wereld. De twee schepen die in deze klasse voltooid waren, waren de Yamato zelf en het zustership Musashi. Ze moesten het antwoord vormen op de superieure Amerikaanse industrie. De Amerikanen konden immers sneller en meer schepen produceren, dus was de enige optie voor Japan om individueel superieure schepen te bouwen die stand konden houden tegen meerdere Amerikaanse schepen tegelijkertijd.

Slagschepen

De Yamato klasse werd ontworpen om de grootste slagschepen uit die tijd te overschaduwen:

- de King George klasse van Engeland: 227 meter lang, 38.000 ton zwaar met geschut van 356mm

- de Bismarck en Tripiz van Duitsland: 241 meter, 46.000 ton met 380 mm geschut

- de Amerikaanse Iowa klasse: 270 meter lang, 49.000 ton en 406 mm geschut.

- alle moesten onderdoen voor de Yamato klasse met zijn 263 meter lengte, 67.000 ton gewicht te danken aan zijn bepantsering en nooit eerder geziene 460 mm geschut dat kogels van ongeveer 1500 kilo 44 kilometer ver kon schieten.

Symboliek

Het schip ontleent haar naam aan de oude Japanse clanstaat die Japan verenigde[2]. Deze zwaar nationalistisch geladen naam, samen met de wanhopige aard van haar ondergang, maakte dat de Yamato al snel symbool ging staan voor het Japanse imperium. Toen de nationale trots, het gigantische slagschip, zonk, was het eigenlijk al duidelijk hoe het de rest van het imperium zou vergaan. Maar net als de Yamato, zou Japan nog liever met man en muis vergaan dan zich aan de vijand gewonnen te geven.

Operatie tengo

Ten ichigo

‘Operatie tengo’ is de laatste wanhopige vaart van de Japanse marine. De volledige naam ‘ten ichigo’, afgeleid van: ‘de hemel stuurt ons een kans om het tij te keren’, laat al doorschemeren wat voor een missie het betreft. Het is niet meer als een kamikaze missie om de Amerikanen bij de slag van Okinawa te hinderen.

Missie

De Yamato vertrekt vanuit Kure met de light cruiser Yahagi en 8 destroyers als escorte. Ze krijgen geen ondersteuning vanuit de lucht en genoeg brandstof voor een enkele reis.[3] De bedoeling was dat de Yamato met zijn escortes een deel van de Amerikaanse troepen naar zich kon afleiden, zodat kamikaze vliegtuigen op andere locaties vrij spel kregen. Indien ze op een of ander manier toch konden doorstoten naar Okinawa moesten ze daar de Amerikaanse landopstellingen onder vuur nemen tot ze zelf vernietigd werden.

Verloop en einde

‘Operatie tengo’ kreeg te kampen met allerlei tegenslagen. De Amerikaanse verkennervliegtuigen hadden vanaf het begin goed zicht op de bewegingen van de vloot. Slechte weersomstandigheden maakten het zien van vijandelijke vliegtuigen en onderzeeërs verschrikkelijk moeilijk, waar de Amerikanen volop gebruik van maakten. Na Pearl Harbour was Amerika meer en meer op zijn luchtmacht gaan vertrouwen. De weersomstandigheden, samen met het gebrek aan Japanse luchtondersteuning maakten de Yamato en haar vloot als een vogel voor de kat.


De strijd

De opzet

De Geallieerden waren volop bezig de invasie van Japan vanaf het vasteland voor te bereiden. Op aandringen van de keizer werd wat overgebleven was van de marine ingezet in de strijd.
De opzet van de missie was eenvoudig: de Yamato moest onder begeleiding van haar escorte de Amerikaanse vloot bij de slag om Okinawa breken en Amerikaanse installaties op Okinawa onder vuur blijven nemen totdat ze zelf zonken. Op deze manier zou de Amerikaanse luchtmacht afgeleid worden en kon ‘operatie kikusui’ uitgevoerd worden, een andere kamikaze operatie waarbij vooral vliegtuigen gebruikt zouden worden. Het was dus eigenlijk een zelfmoord missie die de weg zou openmaken voor een andere zelfmoordmissie. Niet alleen was het breken door de Amerikaanse vloot zonder luchtondersteuning onmogelijk, ook werd de Yamato maar met zoveel brandstof gevuld als de heenweg nodig had. [4]

Het gevecht

Door slechte weersomstandigheden was het echter moeilijk voor de Yamato om zich tegen de aanvallen van de carrier vliegtuigen te weren. Door bombardementen vielen algauw de voornaamste geschuttorens uit. Ook het gevreesde 460 mm kanon met type 3 antiluchtmacht kogels kon niet in de strijd worden gegooid. De Amerikaanse onderzeeërs focusten hun torpedo’s op één zijde en slaagden erin de Yamato te doen kapseizen. Vice-admiraal Ito, de commandant van de Yamato special attack force, gaf het order om ‘operatie tengo’ af te breken en het schip te verlaten. Yoshida Mitsuru prijst Ito om die beslissing om tegen de orders in te gaan en onderlijnt dat Ito van het begin af aan tegen de missie gekant was.

De feiten

De missie begon op 6 april om 16.00 uur. Deelnemende schepen waren: slagschip Yamato en escorte bestaande uit de cruiser Yahagi en destroyers Fuyutsuki, Suzutsuki, Yukikaze, Isokaze, Hamakaze, Hatsushimo, Asashimo en Kasumi. Op 7 april om 14.23 uur ontplofte de zinkende Yamato. Van haar 9 escortes haalden enkel de Fuyutsuki, Yukikaze en Hatsushimo het. Deze slaagden erin ongeveer 1500 overlevenden uit het water te redden. Naar schatting stierven er ongeveer 4000 man in ‘operatie tengo’, waar de Amerikanen hun verliezen op ongeveer 12 man bleven, doordat er vliegtuigen waren die in de ontploffing van de Yamato verzeild raakten.

Er werd in 1968 ter herinnering een toren gebouwd op het eilandje Tokunoshima. De "Memorial Tower of Special Attack Fleet with Battleship Yamato as Flagship" houdt elk jaar op 7 april een ceremonie ter herinnering aan al diegenen die het leven lieten bij het zinken van de Yamato.

“Senkan Yamato”

Het schrijnende verhaal van het onvermijdelijke ten onder gaan van dit schip en de gemoedstoestand van de bemanning wordt beschreven in “Senkan Yamato”, geschreven door één van de weinige overlevende bemanningsleden, Yoshida Mitsuru. Het boek is niet enkel waardevol omdat het één van de zeldzame verslagen is geschreven door een overlevende van een zelfmoordmissie, maar ook stond het zinken van de gigant symbool voor het ten onder gaan van het empirische Japan. Yoshida’s nuchtere schrijfstijl maakt het een onmiskenbaar document om inzicht te krijgen.

Yoshida Mitsuru

Mitsuru werd geboren in Tokyo in 1923. Hij studeerde rechten aan de universiteit van Tokyo. Nog voor hij afgestudeerd was, 21 jaar oud, werd hij opgeroepen voor dienst bij de marine. Na een korte training werd hij op de Yamato gestationeerd als aspirant assistent radar officier. Hij schreef de originele versie van “Senkan Yamato” in 1946. Na de overgave van Japan ging hij bij de nationale bank werken waar hij de rest van zijn carrière zou doorbrengen. Hij bekeerde zich tot het christendom en huwde de protestantse Nakai Yoshiko. Hij stierf in 1979 te Tokyo.

Het boek

Het boek zelf leest als een dagboek. Mitsuru beschrijft hoe hij dag na dag zijn taken op de Yamato uitvoert en interacties met de andere bemanningsleden heeft, aangevuld met persoonlijke reflecties. Geen nationaal getinte betogen, geen oneindige liefde voor de keizer. Dit is echter niet het verhaal van een landsverrader, in tegendeel. Het ontbreken van fanatisme en de gematigdheid van de weinige commentaar die Mitsuru geeft, zorgt ervoor dat het komt des te harder aanvoelt. De ingesteldheid van de bemanningsleden lijkt die van een goed geoliede machine te zijn, die echter, door de macht der gewoonte, met open ogen zijn eigen ondergang tegemoet gaat.

Censuur

De Amerikaanse bezetters hebben de uitgave van het boek lang tegengehouden. Hoewel er geen expliciet nationalistische ondertoon in het boek verwerkt zit, werd het concept op zich als ‘bezwarend’ bestempeld. Yoshida Mitsuru herschreef requiem en publiceerde het in een pulp magazine. Hij werd hiervoor door de censuur commissie zwaar op de vingers getikt en het zou tot 1952 duren vooraleer de volledige tekst voor het publiek beschikbaar werd. De originele versie uit 1946 werd pas 2 jaar na de dood van de auteur, in 1981, beschikbaar.


De Yamato in moderne cultuur

‎

Het tragische relaas van de Yamato werd al snel als inspiratiebron gebruikt en misbruikt voor de meest uiteenlopende films en series. De meest iconische onder hen is "Spaceship Yamato", maar vele andere, soms meer obscure werken hebben het Japanse slagschip in de hoofdrol.

Films

Noemenswaardige voorbeelden van films waarin de Yamato een rol speelt

  • "Senkan Yamato"[5]

De verfilming van Mitsuru's boek

  • "Otoko tachi no Yamato"[6]

Deze film beschrijft door een reeks van flashbacks de gebeurtenissen op de Yamato. Gebaseerd op een boek van Jun Henmi.

  • "Reigo: the deep-sea monster vs the battleship Yamato"[7]

In deze godzilla-achtige B-film moet de Yamato het, in plaats van de Amerikaanse luchtmacht, tegen het zeemonster Reigo opnemen.

Spaceship Yamato

‎

Het woord Yamato brengt de dag van vandaag meer herinneringen naar boven aan de zeer populaire science fiction anime “Space Battleship Yamato” uit de jaren ’70, dan aan het tragische lot van de in een kamikaze missie vergane slagschip.
De serie zelf gaat over een hypermodern ruimteschip dat gebouwd is in het wrak van het Yamato slagschip en de vijanden van de aarde in de ruimte gaat bevechten. Na 3 seizoenen en 5 films blijft de serie doorgaan met plannen voor een 6de animatie- en zelfs een eerste live action film.

Reflecties Mitsuru

Deze Yamato hype wist zelfs de aandacht te trekken van Yoshida Mitsuru zelf. Hij wijdde een artikel in de “Japan Echo” aan het onderwerp genaamd: “The ‘Space Cruiser Yamato’ Generation”. Hij vertrekt echter niet vanuit het standpunt van ‘overlever van het echte Yamato slagschip’, maar buigt zich over de interesse van de jongere generatie in de hype. Hij erkent enkele verwijzingen, maar besluit dat de films niets meer met het historische gebeuren te maken hebben.
“Fortunately, the space cruiser Yamato is decisively different from the battleship Yamato and the young audiences' excited heartbeats and tear stained cheeks indicate pure, innocent sentiments that have no relation to the futile deaths of the kamikaze units.”[8].

In de tweede film merkt hij de nationalistische ondertonen op maar spreekt zich hier, net zoals in “Requiem for battleship Yamato” nooit expliciet over uit. Zijn beschrijvende stijl is alomtegenwoordig in het artikel en slechts in de laatste zin “Youngsters need only be aware that someday they too, will have to experience the relentless struggle of nationalism.”[8] laat hij een zekere kritiek doorschemeren.


voetnoten

  1. ↑ zie bronnen; slag om okinawa
  2. ↑ zie bronnen; Yamato: onstaan, evolutie en mythologie.
  3. ↑ Hoewel er vanuit wordt gegaan dat er in werkelijkheid meer brandstof aan boord was, bron: "Requiem for battleship Yamato"
  4. ↑ hoewel in werkelijkheid er meer werd getankt, al was dit niet algemeen geweten
  5. ↑ "Senkan Yamato"; Abe, Yukata. Shin-toho, 1953
  6. ↑ "Otoko tachi no Yamato"; Sato, Junya, 2005.
  7. ↑ "Reigo: the deep-sea monster vs the battleship Yamato"; Hayashida, Shinpei. Reiko associates, 2008.
  8. ↑ 8,0 8,1 Mitsuru, Yoshida. "The "Space cruiser Yamato" generation", Japan Echo, 1979

bronnen

internetbronnen

  • Anoniem; Battles of Yamato,

http://www.battleshipyamato.info/battles.html

  • Anoniem; Gevecht om Okinawa,

http://japanesestudies.arts.kuleuven.be/geschiedenis/index.php/De_slag_om_Okinawa

  • Mitsuru, Yoshida; "The "Space cruiser Yamato" generation", Japan Echo, 1979

http://www.spacecruiseryamato.com/ijn/

  • Anoniem, department of Navy; U.S. Navy. Yamato (Battleship),

http://www.history.navy.mil/photos/sh-fornv/japan/japsh-xz/yamato.htm

  • C. Peter Chen; Misturu Yoshida; biografie,

http://ww2db.com/person_bio.php?person_id=369

  • C. Peter Chen; Het slagship Yamato; Gegevens

http://ww2db.com/ship_spec.php?ship_id=1

  • Anoniem; Space battleship Yamato,

http://en.wikipedia.org/wiki/Space_Battleship_Yamato

  • Anoniem; Het wrak van de Yamato vandaag,

http://www.battleshipyamato.info/wreck.html

  • Anoniem; Senkan Yamato, film

http://en.wikipedia.org/wiki/Mitsuru_Yoshida http://www.imdb.com/title/tt1517509/

  • Anoniem; Reigo the deep-sea monster vs the battleship Yamato

http://www.scifijapan.com/articles/2009/01/01/deep-sea-monster-reigo/

  • Anoniem; otoko-tachi no Yamato

http://en.wikipedia.org/wiki/Yamato_(film)

  • Anoniem; Yamato:onstaan, evolutie en mythologie

http://japanesestudies.arts.kuleuven.be/geschiedenis/index.php/Yamato:_ontstaan,_evolutie_en_mythologie

Al deze bronnen werden laatst geraadpleegd op 12 december 2009.

boeken

  • Vande Walle, Willy. Een geschiedenis van Japan: van samurai tot soft power, Leuven , Acco, 2007.
  • Mitsuru, Yoshida (translated by Richard H.Minear). Requiem for Battleship Yamato, Annapolis, Maryland, University of Washington Press, 1985.
Teruggeplaatst van "http://mediawiki.arts.kuleuven.be/geschiedenisjapan/index.php/Senkan_Yamato_-_Yoshida_Mitsuru"