Sakaguchi Ango (坂口安吾)

Uit GeschiedenisJapan
Ga naar: navigatie, zoeken

Sakaguchi Ango (坂口 安吾, 1906-1955) was een Japanse schrijver die behoorde tot de groep van de Nieuwe Burlesken. Zijn werken zijn gekend door een sterke kritiek op de ideologie van Japan tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Biografie

Sakaguchi Heigo 坂口 炳五 (Sakaguchi Ango’s werkelijke naam) is geboren in 1906. Hij was het twaalfde kind van een gezin van dertien. Sakaguchi’s vader werkte voor de Niigata krant en was tevens een politicus en een poëet. Toen Ango 20 was (1926) begon hij met het studeren van Indische filosofie aan de Tōkyō universiteit. In 1928 kreeg Sakaguchi interesse in literatuur en ging hij werken voor het blad Gendai Bungaku. In tegenstelling tot zijn medeschrijvers van het blad Gendai Bungaku vormde Sakaguchi geen onderdeel van de Marxistisch en proletariaanse literaire beweging. In 1955 stierf Sakaguchi Heigo op 48-jarige leeftijd aan een hersenbloeding.

Visie

Sakaguchi Ango’s visie is perfect te plaatsen in de groep van de Nieuwe Burlesken (Shin-gesaku 新戯作). Deze schrijvers waren sterk beïnvloed door de ineenstorting van de gevestigde orde na het eind van de Tweede Wereldoorlog. Zoals ook duidelijk naar voren komt in Sakaguchi’s werken, zijn de thema’s vaak vervreemding of verachting van de maatschappij. Meestal jammeren de personages om hun lot en drijven er spot mee.
Sakaguchi vond dat men vooral een praktisch dagelijks leven zou moeten leiden in plaats van zich te bekommeren over traditionele Japanse schoonheid. Of om het met zijn eigen woorden te zeggen “De vernietiging van de tempels in Kyōto of de boeddhistische tempels in Nara zou ons helemaal niet storen maar we zouden in grote problemen zijn als de auto’s niet meer zouden werken.”[1] Omdat hij streefde naar een meer praktisch dagelijks leven, verdedigde hij sterk de westerse levensstijl. Een levensstijl die meer en meer in vraag werd getrokken tijdens het verloop van de Tweede Wereldoorlog.

Sakaguchi vond niet dat men de Japanse cultuur in stand moest houden gewoon omdat men ze mooi vond. We moeten enkel de dingen in stand houden omdat we ze nodig vinden, omdat het tot onze diepste behoeften behoort. Sakaguchi vond "l'art pour l'art" volkomen absurd.

We kunnen het min of meer samenvatten dat het “echte” Japan, volgens Sakaguchi, zich niet moet bezighouden met het in stand houden van de oude gewoonten en gebruiken maar zich moet concentreren op wat het nu moet doen voor het Japanse welzijn. Of om het nog anders te verwoorden: de mens moet vervallen in decadentie en dan zullen enkel de belangrijkste behoeften overblijven.

Belangrijkste werken

Nihon Bunka Shikan

Inleiding

Nihon Bunka Shikan (een persoonlijke kijk op de Japanse cultuur) is een essay dat gepubliceerd werd in de krant Gendai Bungaku in 1942. Het staat bekend als een van de meest controversiële werken dat gepubliceerd is tijdens de Tweede Wereldoorlog. Al sinds 1937 was de overheid bezig met het censureren van werken die enige kritiek gaven op de oorlog, het dagelijkse leven in Japan tijdens de oorlog of op de Japanse cultuur zelf.
Al vanaf de eerste alinea van het essay wordt het duidelijk dat Sakaguchi Ango kritiek geeft op vele aspecten van de Japanse cultuur. [2]

Directe aanval op Bruno Taut

De jonge Bruno Taut

In dit werk, heeft Sakaguchi een typisch Japans symbool gekozen om te bekritiseren. Hij koos een symbool waar velen zich door de jaren heen mee waren gaan binden, namelijk de perfecte lijst van werken die de Duitse architect Bruno Taut (1880-1983) had uitgekozen.
Taut was een Duits architect die in 1933 in Japan aankwam en boeken schreef over de Japanse cultuur en architectuur waarvan de belangrijkste: Nippon: Yoroppajin no me de mita[3] en Houses and People of Japan [4]. Nippon: Yoroppajin no me de mita was zelfs zo populair dat het werd aangeraden door het Japanse Ministerie van Onderwijs.
Doordat Taut een bekend architect was en hij in z’n boeken vaak de Japanse cultuur prees trok hij een groot lezerspubliek aan waaronder ook Sakaguchi. Het is zeer verleidelijk om Nihon Bunka Shikan te lezen als een parodie op de werken van Taut aangezien de titel van dit essay is afgeleid uit een van de boeken van Taut en er veel verwijzingen naar hem in dit essay zitten.

In dit Nihon Bunka Shikan weerlegt Sakaguchi zes gebouwen die Taut als het hoogtepunt van de Japanse cultuur zag. Hij doet het niet enkel uit opstandigheid maar weerlegt de reden waarom Taut dit zo geweldig vond. Taut vond het mooie gebouwen omdat ze “puur Japans” waren. Sakaguchi vond dat iets dat men jaren geleden in Japan deed, niet per se sterk verbonden is met de Japanse cultuur. Dit sluit mooi aan op Sakaguchi’s pro-westerse levensstijl.

Actualiteit

Tijdens de Tweede Wereldoorlog is Sakaguchi Ango een redelijk onbekend schrijver gebleven. Zijn grote succes kwam tijdens de publicatie van Darakuron[5]. Lezers die snakten naar meer vonden dat in Nihon Bunka Shikan. Maar hoewel zijn populariteit steeg kort na de oorlog, verloor zijn visie aan relevantie in de jaren daarna.

In 1967 kwamen er echter plannen om al zijn werken in één boek uit te brengen. Het was ook in deze tijd dat er weer een nieuwe generatie kwam die zich wel kon vinden in de boodschap van Sakaguchi. Het waren namelijk de studenten van de studentenopstanden eind jaren ’60 en de Anpō-opstanden van 1970. De jeugd kon zich zo vinden in de visie dat men sprak van een “Ango revival” (Ango fukkatsu). Hierdoor verkochten zijn boeken weer als zoete broodjes.

De tweede heropleving was begin jaren ’90 toen de bekende schrijver en professor van Franse literatuur Ogino Annaeen populair boek schreef over Sakaguchi getiteld: I love Ango (アイロブ 安吾).

Controverse

Zoals eerder vermeld in de inleiding is Nihon Bunka Shikan een opmerkelijk essay aangezien het kritiek durft te geven op de Japanse cultuur die de regering propageerde in een tijd waarin de schrijvers onderdrukt werden. Veel schrijvers die dat deden moesten het met de dood bekopen.
Het is daarom ook een mysterie rond de publicatie van Nihon Bunka Shikan. Het is een raadsel hoe het komt dat deze kritische tekst niet onderschept is door de censoren. Gendai Bungaku was een zeer populaire en literaire krant dus het is onmogelijk dat deze niet gecontroleerd werd.
Maar het essay is niet meer dan eens door de mazen van het net van de censoren geglipt. Het is nog een tweede keer ontsnapt aan de radars, gezien het essay opnieuw werd gepubliceerd bij een verzameling van de werken van Sakaguchi in december 1943.
Vandaag de dag vraagt men zich nog steeds af hoe het komt dat deze tekst tot twee keer toe kon gepubliceerd worden.[6]

Darakuron

Het hoogtepunt van Sakaguchi Ango’s carrière is zonder enige twijfel: Darakuron (“Decadentie”). Darakuron is een essay gepubliceerd in april 1946. Sommigen beweren dat de publicatie van dit werk een even grote impact had als de verklaring van de keizer aan het eind van de oorlog en dat dankzij deze tekst de mensen weer vertrouwen kregen om verder te gaan met hun leven en Japan terug op te bouwen.

Het werk toont opvallend veel overeenkomsten met Nihon Bunka Shikan. Terwijl in Nihon Bunka Shikan culturele iconen als de theeceremonie en de tempels in Kyōto werden aangevallen richt Sakaguchi zijn pijlen dit keer op de militaire iconen en de ideologie van het keizerlijk systeem. In het essay zegt hij bijvoorbeeld dat de keizer niet meer is dan een pion in het politieke spel en dat het keizerlijk huis door eender wie vervangen kan worden.

In het essay beweert Sakaguchi ook dat de mens moet “decaderen”. Hij moet naar zijn menselijke staat terugkeren met andere woorden naar zijn ware behoeften. En net als de hele Japanse beschaving na de oorlog moet ook Japan zelf decaderen en moet men Japan vanaf de grond terug opbouwen. Deze visie had een hele grote impact op het Japanse volk. Het zorgde er namelijk voor dat men niet vijandig tegenover de Amerikaanse bezetter stond, maar dat men open stond voor veranderingen die de Amerikanen wilden doorvoeren.

Voetnoten

  1. gebaseerd op Sakaguchi Ango's werk "Shikan"
  2. Hier werd de 'Buraiha' gevormd, 'de school van onverantwoordelijkheid en decadentie', dat in feite opgemaakt was uit een kleine groep schrijvers die de doelloosheid en indentiteits crisis van het vooroorlogs Japan beschreven.Vooral Ango Sakaguchi, Osamu Dazai and Sakunosuke Oda vallen onder deze term.
  3. Japan: door de ogen van een Europeaan bekeken, gepubliceerd in 1934
  4. een persoonlijke kijk op Japan en de Japanse cultuur, gepubliceerd in 1936
  5. Dit is meteen ook zijn meest bekende essay, die hij schreef in 1946 vlak na de oorlog. Hierin verkondigd hij de rol van de 'bushido' tijdens de oorlog
  6. censuur op pers in Japan

Bronnen

Een geschiedenis van Japan, van samurai tot soft power [Boek] / aut. VandeWalle Willy. - Leuven : Acco, 2007. - ISBN 978-30-334-6634-2.

Culture, Nationalism and Ango Sakaguchi [Online]/ aut. Dorsey James . - Society for Japanese Studies. - 2001 . - 26/11/2009 . - http://www.jstor.org/stable/3591970

From Wholesome to Decadence: the Censorship of Literature under the Allied Occupation [Online]/ aut. Rubin Jay. – Society for Japanese Studies . – 1985 . – 26/11/2009. - http://www.jstor.org/stable/132230

Multicultural Japan: Palaeolithic to Postmodern [Boek]/ aut. Denoon Donald, Hudson Mark, McCormack Gavan, Morris-Suzuki Tessa . – Cambridge University Press, 1996 . – ISBN 0-521-00362-8

Wikipedia [Online]/ aut. Onbekend . - ? . – 13/12/2009. - http://en.wikipedia.org/wiki/Ango_Sakaguchi