Ningyō: Traditionele Japanse poppen

Uit GeschiedenisJapan

Ningyō (人形) zijn traditionele Japanse poppen, diens rol doorheen de tijd veranderde tussen een talisman, speelgoed en souvenir. [1]

Dit soort poppen hebben een spirituele betekenis en verschillende functies zoals een ziekte te genezen, gezondheid en vruchtbaarheid te schenken of iemand veilig te laten voelen. Hun geschiedenis spiegelt de ontwikkeling van religieuze en politieke ideeën weer. Tegenwoordig worden de poppen als souvenir voor vrienden of familie of als decoratie voor een eigen altaar gebruikt.

Geschiedenis

De Jōmon periode

Dogū figuur

De Jōmon periode (縄文時代 Jōmon jidai) was de periode waar de mensen waardevoller goederen begonnen te gebruiken. De periode wordt zo genoemd omdat de Amerikaanse wetenschapper Edward S. Morse bij archeologische opgravingen in het jaar 1877 klei scherven vond, die als "Jōmon" in het Japans worden vertaald. [2] Tijdens opgravingen vonden de archeologen juwelen uit schelp, bot en hooren. Naast juwelen werd ook een grote aantal van Dogū of "klei figuren" gevonden. Deze figuren verbeeldden godheden en werden beschouwd als magische figuren, die de mensen dienden met hun vruchtbaarheid te helpen. [3] [4] [5]

De Yamato periode

De Yamato periode (大和時代 Yamato jidai) bevat de Kofun periode (古墳時代 Kofun jidai) en Asuka periode (飛鳥時代 Asuka jidai) en was de periode toen de Japanse keizer in de Yamato provincie zetelde. [6] Tijdens de Kofun periode ontstonden de Haniwa figuren, die uit terracotta klei werden gemaakt. [7] Het woord haniwa word vertaald als "klei ring", "cilinder" of "rechtop ding". De figuren vertegenwoordigden mensen, dieren of dingen en werden gebruikt als grafgiften voor edelmannen. Er wordt aangenomen dat de haniwa dieren- en mensenoffer vervingen, zoals de behoeften van de overledene persoon aftebeelden. Ook werden ze beschouwd als waardevolle figuren die de overleden in het hiernamaals gelukkig zouden moeten maken om te verhinderen dat de overledene terugkomt om de levenden te jagen. De gemiddelde lengte is 90 cm maar er werden sommige figuren gevonden diens lengte 150 cm zijn.

Een uitleg voor de naam haniwa of "rechtop ding" kan worden gevonden in een van de oudste kronieken van Japan, de Nihongi. Er staat geschreven dat de keizer Suinin met familieleden van een overledene hoogwaardigheidsbekleder, die na zijn dood bezig waren met Junshi (遵守), een rituele zelfmoord, meevoelde. Hij beval aan zijn soldaten "klei dingen" op het graf te plaatsen om de overledene te eerbiedigen. Tijdens de Yamato periode kwamen veel immigranten van Korea en China naar Japan en daardoor werd Japan sterk beïnvloed. De Chinese kalender en het Chinese schrift werden overgenomen. Er was een grote toestroom van Koreaanse immigranten en veel Koreaanse arbeiders kwamen naar Japan, vooral geleerden en handwerker. Omdat in Korea de boeddhisme al populair was, werd de boeddhisme rond het jaar 552 voor het eerst in Japan geintoduceerd. Japan besteedde meer en meer aandacht aan de boeddhisme en als resultaat verloren de haniwa figuren aan populariteit. [8] [9]

De Heian periode

De Heian-periode (平安時代 Heian jidai) werd benoemd naar de toenmalige hoofdstad Heian-kyō, de huidige stad Kyōto, die in het begin van de Heian periode van Nara-kyō werd verplaatst. De regerende keizer destijds was Keizer Kanmu die als een van de forste keizers van Japan gold. De Heian periode is vooral bekend voor zijn schone kunsten, bijzonderlijk aardwerk en literatuur, en tijdens deze periode begon de uitbreiding van de boeddhisme. [10]

Nadat de haniwa figuren door de boeddhisme verdwenen, werden de katashiro (形代) meer en meer populairder. Deze poppen waren platte poppen die uit hout bestonden en met textielen werden versierd of zelf werden aangekleed. Ze hadden dezelfde nuttigheid als de haniwa figuren maar ze werden samen met de lichaam in de doodkist geplaatst en verbrand. Voor de muren van Nara werden massagraven van van deze poppen gevonden en het word aangenomen dat de poppen ook als talisman werden gebruikt om voor ziekten en boosardige invloeden te beschermen. Katashiro poppen werden uit verschillende materialen hersteld zoals hout, steen, klei maar ook uit metaal, papier of stro. De opvolger van Katashiro waren papier poppen of nademono ("wrijvende dingen"). Ze werden gebruikt voor een soort reinigingsritueel waarbij men probeerde door constant wrijven de negatieve energie van de lichaam op de papier poppen te overdragen. Dat ritueel vond elk jaar op de derde maand van het jaar plaats maar het werd vervangen tijdens de Edo periode omdat tegelijkertijd een ander, belangrijk feest onstond, de poppen dag of meisjes dag ook Hinamatsuri genoemd.

Een ander gevolg van de toenemende populariteit en geloof van de boeddhisme waren boeddhistische figuren vaker te zien. De godheid Kannon (観音 "Bekijken van het gehuil van de wereld") is een van de bekendste boeddhistische godheden en werd vaak hersteld. De godheid kwam oorspronkelijk van China waar ze Guanyin word genoemd. Kannon is de gouvernante van de boeddhisme en word altijd verbeeld met een kind in haar schoot. Ze is een heilige die voor eeuwige redding van de mensen heeft gezworen en is vooral voor haar bijzondere affectie die op moedergevoelens lijken. Ze belooft haar eigenaar gezondheid, rijkdoom, gelukkigheid, succes in de school of beroep en een goede partij. [11]

Nog populairder dan de godheid Kannon was de godheid Jizō of "Schot of de aarde". Hij is ervoor bekend dieven te vangen, verloren voorwerpen te vinden en het weer te kunnen controleren. Bovendien behoudt hij zwangere vrouwen en kinderen en is de beschermer van het landvolk. In tempels kunnen kleine Jizō figuren uit steen worden gevonden die mizuko (水子 "water kind") worden genoemd. [12]

14e eeuw - 17e eeuw

Tachibina poppen

Tijdens deze tijd ontstonden voor de erste keer figuurtjes die meer op hedendaagse poppen lijken. De Okiagari-koboshi (起き上がり小法師 "Sta op klein priester") was een begeerde speelgoed voor kinderen dat uit papier-maché en niet kon omvallen. [13]

Een andere pop die toenmaals werd hersteld was de Hōko (這子 "Het kruipende kindje") pop. De pop is een soort talisman, zoals een speelgoed voor kinderen. Zwangere vrouwen kregen een pop om dat ongeborene kind te behouden maar ook om de pijn van de moeder tijdens de geboorte te linderen. Als het kind werd geboren, kreeg het een eigen pop om te worden behouden voor boze geesten die ziekten en ongelukken brengen. De ouders hoopten dat de boze geesten hun kinderen met de hōko poppen zouden verwarren. Meisjes bewaarden deze poppen voor een heel lange tijd, soms tot hun huwelijk. [14]

Tachibina of Tatebina (立雛 "staande pop") poppen waren alsook de Hōko poppen een populair speelgoed voor kinderen en gelden als de voorvader van de Hina poppen. Iets bijzonder van deze poppen is dat ze nooit alleen zijn. Er bestaat een vrouwelijke en een mannelijke pop die altijd samen werden verkocht en anders als de Hōko poppen zijn de Tachibina veel hoogwaardiger. Ze bestaan uit papier dat om een tak word omhuld en worden bedekt met textielen en gouden folie. De mannelijke pop is groter dan de vrouwelijke en heeft gestrekte armen terwijl de vrouwelijke pop geen armen heeft. Hoewel het als puur speelgoed gold, werden de poppen zoals de Hōko poppen als talisman aangezien die voor boze geesten beschermen. [15]


Hoogtepunt

De Edo periode (江戸時代 Edo jidai) is bekend voor de opbloei van de Shōgun zoals de afsluiting van het land. Door de bestuur van de shōgun heerste in Japan een strenge klassenmaatschappij dat tot een stabiele populatie en economische groei leidde. Bovendien de afsluiting van Japan mochten de inwoners het land niet verlaten en het gevolg ervan was een stijgende populatie in grote steden evenals een stijgende rijkdoom van de overklassen. De grote welvaart was een oorzaak voor de toenemende verlangen naar duure cadeaus en dit resulteerde tot een grote vraag aan ningyō.

Hina poppen

De bekendste poppen zijn zonder vraag de Hina-ningyō (雛人形 "meisjes poppen") die voor het Hinamatsuri feest worden gemaakt. [16] Ze hebben een piramidale lichaam die uit verschillende, gedetailleerde stoflagen bestaan en met met stro- of houtblokken. De poppen hebben ook gekerfde handen en echt mensenhaar op hun hoofd. Meestal verbeelden de Hina poppen keizers en keizerin. [17]

Tijdens de Edo periode onststond een van de bekendste en oudste vorm van het Japanse entertainment, het poppentheater Bunraku. Voor het poppentheater werden poppen benodigd die ningyō jōruri (人形浄瑠璃) of gewoon bunraku poppen worden genoemd. [18] De oorsprong van deze poppen kwam van boeddhistische priesters die poppen gebruikten voor shintō rituelen of om moeilijke thema's uit te leggen. [19]

Daruma

Het populairste speelgoed tijdens de Edo periode was zonder twijfel de Daruma (達磨) pop, die nog steeds in Japan populair is . Het is zoals de okiagari-koboshi een speelgoed dat van zichzelf rechtop gaat als het valt. Daruma is een afbeelding van de boeddhistische god en oprichter Bodhidharma van de Zen leer. Aldus de legende heeft Bodhidharma 9 jaar lang met zijn benen gekruisd gezeten en gemediteerd. Hoewel zijn benen zijn verkwenen was hij in staat op een bamboe blad de Japanse zee te oversteken. Hij is een symbool van de moed. De pop kan uit allerlei verschillende materialen worden hersteld en er bestaat een grote variatie van daruma poppen, afhankelijk van de prefectuur. Daruma worden zonder ogen verkocht en tijdens het aanmalen van het eerste oog moet men een wens doen en als die uitkomt, moet men het tweede oog aanmalen. [20]

Gosho-ningyō (御所人形 "paleis poppen") verbeelden de jeugd en reinheid en geld als de schattigste Japanse pop. De poppen zijn bekend voor hun mollige lichaam, vriendelijke glimlach en bleeke huid. Gosho verbeelden drie to vijf jarige jongens die bijna naakt zijn en alleen maar een "haragake" of slabbertje dragen. Die poppen bestaan uit klei, hout of steen en worden aangemaald met gofun. [21] [22]

Ichimatsu pop

De Ichimatsu (市松人形) poppen werden naar de beroemde kabuki acteur Sanogawa Ichimatsu benoemd. Ze waren een speelgoed waarvan men de kleren kon veranderen. In het begin werden maar mannelijke poppen hersteld maar de uitvinding van een vrouwelijke versie duurde niet lang. Ichimatsu poppen verbeelden meisjes en jongens tijdens het zeven-vijf-drie en dragen altijd kimono. [23] De ichimatsu waren heel realistische poppen met een realistische huidkleur en ogen uit glas. Want ze dragen traditionele kleren, werden ze ook vaak "Yamato ningyō" genoemd. Ze zijn ook bekend als "vriendschaps poppen". [24]

De Karakuri ningyō (からくり人形 "netelige poppen") werden gemaakt om mensen te verneuken. Het zijn mechanische poppen en ze kunnen verschillende acties uitvoeren. Er bestaan drie soorten van karakuri poppen. De Zashiki karakuri was een pop die thee kon serveren. Ze kon in een rechtstreekse lijn lopen terwijl ze de theeglas hield en ze buigde zijn hoofd constant. De Dashi karakuri werden gebruikt op vlotten tijdens Japanse feesten en ze voerden dansjes uit. De Butai karakuri traden in het theater op en konden verschillende acties doen. Ze werden in traditionele rituelen gebruikt. [25]

De opvolger van de Kamo ("wilg hout") pop is de Kimekomi (木目込人形) pop die uit hout is gemaakt. De naam van de kimekomi verwijst naar de speciale herstellingswijze. Gekerfd hout word op een stukje stof geschuivt om de omranden van de stof in de rillen te laten verdwenen en de stof op het hout te plakken. Het hoofd en de handen worden gekleurd met gofun kleur en op de hoofd word een pruik geplakt. De kimekomi is een populair handwerk geworden.

De Kokeshi (こけし "uitwist kind") zijn poppen uit hout die alleen maar in Tōhoku worden hersteld. De poppen hebben geen ledematen en worden met de hand geschilderd. Ze zijn gedenktekens voor meisjes die aan bordelen werden verkocht of voor overleden kinderen. De poppen zijn altijd meisjes en schijnbaar zijn ze ook een afbeelding voor kindjes die werden verloren bij een afgebroken zwangerschap of miskraam. [26]

Hedendaagse poppen

Ball jointed doll

Na de Tweede Wereldoorlog was een grote toename van poppenmakers omdat Japanse poppen een heel populair souvenir waren. Er was een grote vraag naar de poppen die kleren van de Edo periode droegen en gebleekte gezichten hadden door de gofun kleur.

De Hakata poppen zijn heel bekend in Japan voor hun oude traditie en worden in Fukuoka hersteld. De prijs van de poppen kan tussen honderd en tien duizend euro variëren. Hakata poppen worden uit ongeglazuurd aardewerk en klei gemaakt, dat bij ongeveer 800-900°C gebakken word. De schilders moeten voorzichtig en precies werken.

Tijdens de 20e eeuw onstond nog een andere populaire pop, de Anesama (姉様 "Honorabel, oudere zus") pop, die uit papier was en kimono's droeg. De poppen hebben geen gezicht omdat men geloofde dat bij beschadiging van de pop er een mens ook schade zou overlopen. De kleurrijke kimono zou de mens afleiden om niet naar het gezicht maar naar de klederdracht te kijken. Men zou tevens het gezicht van een geliefde kunnen inbeelden op de pop.

Ball jointed dolls of "poppen met bolvormige gewrichten" zijn de moderne Japanse poppen die overdrevende kenmerken van Japanse animatie hebben. De poppen worden uit dichte plastiek met synthetisch kunsthaar en harde elastiek gemaakt. De BJD worden beschreven als poppen die sterk beïnvloed worden van Japanse anime maar tegelijkertijd worden ze ook als realistisch beschouwd. [27]

Bronnen

Boeken

Baten, Lea. (2000). Identifying Japanese Dolls: Notes on ningyō. Leiden: Hotei Publishing. ISBN 90-74822-36-3

Baten, Lea. (1986). The Image and the Motif: Japanese Dolls. Tokyo: Shufunotomo Co., Ltd. ISBN 4-07-974386-6

Pale, Alan Scott. (2005). Ningyō: The Art of the Japanese Doll. Boston: Tuttle Publishing. ISBN 0-8048-3615-9

Webpagina's

Ball-jointed dolls. (2006). In Zephirum. Geraadpleegd op 18/03/2016, van https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Ball-jointed_doll&action=history

Haniwa: Japanese sculptures. (2010). In Virgina Gorlinski. Geraadpleegd op 01/03/2016, van http://www.britannica.com/art/haniwa

Karakuri info. (2003). In Karakuri info. Geraadpleegd op 07/04/2016, van http://www.karakuri.info/

History of Japanese Traditional Dolls. (2015). In History of Dolls. Geraadpleegd op 16/08/2016, van http://www.historyofdolls.com/doll-history/history-of-japanese-dolls/


Externe links

Asuka periode in Wikipedia, The Free Encyclopedia

Bodhidharma in Wikipedia, The Free Encyclopedia

Dogū in Wikipedia, The Free Encyclopedia

Edo periode in Wikipedia, The Free Encyclopedia

Edward S. Morse in Wikipedia, The Free Encyclopedia

Fukuoka in Wikipedia, The Free Encyclopedia

Guanyin in Wikipedia, The Free Encyclopedia

Haniwa figuren in Wikipedia, The Free Encyclopedia

Hinamatsuri in Wikipedia, The Free Encyclopedia

Jizō in Wikipedia, The Free Encyclopedia

Nihongi in Wikipedia, The Free Encyclopedia

Sanogawa Ichimatsu in Wikipedia, The Free Encyclopedia

Shamisen in Wikipedia, The Free Encyclopedia

Shōgun in Wikipedia, The Free Encyclopedia

Tōhoku in Wikipedia, The Free Encyclopedia

Yamato periode in Wikipedia, The Free Encyclopedia

Voetnoten

  1. Het woord Ningyō heeft twee betekenissen; Ningyō voor Japanse poppen of Ningyo (人魚) wat "menselijke vis" of "meermin" betekent.
  2. Edward S. Morse was een Amerikaanse zoöloog en oriëntalist.
  3. Omdat de vorm van de dogū figuren zwangere vrouwen zijn, vemoeden de wetenschappers dat de bedoeling van de figuren in zin van vruchtbaarheid is.
  4. Baten, Lea, 1986. The Image and the Motif: Japanese Dolls, p. 14
  5. Baten, Lea, 2000. Identifying Japanese Dolls: Notes on ningyō, p. 25
  6. De Yamato provincie is de hedendaagse Nara prefectuur.
  7. Terracotta klei is een Italiaanse aardewerk dat uit gebakken aarde bestaat. Het is ongeglazuurd en ziet bruinroodachtig uit.
  8. Baten, Lea, 1986. The Image and the Motif: Japanese Dolls, p. 15
  9. Baten Lea, 2000. Identifying Japanese Dolls: Notes on ningyō, p. 35
  10. Baten, Lea, 1986. The Image and the Motif: Japanese Dolls, p. 16
  11. Baten, Lea, 2000. Identifying Japanese Dolls: Notes on ningyō, p. 51
  12. Baten, Lea, 2000. Identifying Japanese Dolls: Notes on ningyō, p. 43
  13. De pop was een roly-poly toy, een speelgoed dat na het omvallen vanzelf rechtop gaat.
  14. Baten, Lea, 2000. Identifying Japanese Dolls: Notes on ningyō, p. 37
  15. Baten, Lea, 2000. Identifying Japanese Dolls: Notes on ningyō, p. 83
  16. Het Hinamatsuri of "meisjes feest" feest word elk jaar op 3 maart gefeest en de Kinderen Dag word op 5 maart gefeest.
  17. Pale, Alan Scott, 2005. Ningyō: The Art of the Japanese Doll, p. 46-48
  18. Het woord ningyō jōruri is een combinatie van de woorden "ningyō" dat pop betekent en het woord "jōruri" wat het geluid van een Shamisen beschrijft.
  19. Pale, Alan Scott, 2005. Ningyō: The Art of the Japanese Doll, p. 222
  20. Baten, Lea, 2000. Identifying Japanese Dolls: Notes on ningyō, p. 21
  21. Gofun is een stof die uit het poeder van verpletterde krabbenhuis en dierlijke lijm bestaat.
  22. Pale, Alan Scott, 2005. Ningyō: The Art of the Japanese Doll, p. 18
  23. Een kimono is een traditioneel Japans kleedingsstuk dat van verschillende lagen stof om de lichaam wordt gewikkeld en vastgehouden wordt van een obi, een breed stuk stof dat als een gordel diend.
  24. Baten, Lea, 1986. The Image and the Motif: Japanese Dolls, p. 49-50
  25. Baten, Lea, 2000. Identifying Japanese Dolls: Notes on ningyō, p. 47
  26. Baten, Lea, 2000. Identifying Japanese Dolls: Notes on ningyō, p. 55
  27. Anime zijn Japanse animeerde filmen of series.