Kendo(剣道)

Uit GeschiedenisJapan

Excursus - Studentenbijdrage

Inhoud

Inleiding: wat is Kendo (剣道)?

Kendo, vrij vertaald "De Weg van het Zwaard", is de Japanse manier van schermen, het is de weg die de menselijke geest disciplineert door de principes van het zwaard toe te passen. Het doel van de kendotraining is de vorming van geest en lichaam, het bevorderen van een sterke wilskracht en het voortdurend streven naar ontwikkeling in de kunst van Kendo door gedegen training. Kendoka (beoefenaars van Kendo) dragen traditionele japanse kleren (de Hakama(袴), een wijde broekrok, en een Keikougi, een oefenvest) en een beschermend Harnas (de Bougu,防具).Deze Bougu bestaat uit 4 onderdelen:

  • De Men: Helm-achtige hoofdbescherming die het gezicht door middel van ijzeren grillen afschermt.
  • De Do: Het Borstharnas, gemaakt van Bamboe en gehard leer.
  • De Kote: De pantserhanschoenen die gemaakt zijn van gehard leer.
  • De Tare: Leren lendenbeschermer.

De enige legale raakplaatsen in Kendo zijn de polsen, het hoofd, de keel en de romp. Kendoka gebruiken een Shinai, een bamboe zwaard (4 bamboestukken die doormiddel van een touw (tsuru) worden bijeengehouden) voor gevechten en sparring-oefeningen,en een Bokutou (木刀), een houten zwaard voor de Kata. Kendo vandaag de dag is een methode om het oude Japanse schermen te leren en tegelijkertijd een manier om discipline, vriendelijkheid, respect en zelfvertrouwen te kweken. Een karakteristieke eigenschap van het Kendo is de Kiai, de kreet die een Kendoka slaakt als hij aanvalt. Deze kreet wordt niet alleen als intimidatie gebruikt maar is vooral belangrijk voor de ademhaling, orientatie en de geest. Bij Kendo wordt de bijtrekpas gebruikt om zich mee voort te bewegen. Een wedstrijd wordt gewonnen door als eerste 2 punten te scoren door 1 van de legale trefplaatsen zuiver te raken. Het rang-systeem in Kendo werkt als volgt: een beginner begint als Shoshinsa (vrij vertaald "degene met een beginnend hart"), dan kan hij examen doen voor een 6de Kyu (級), wat meteen de laagste rang is (voor kinderen is dit uitgebreid tot de 9de Kyu, zo kan hij zich opwerken tot en met de eerste Kyu telkes weer door een examen. Eens hij de eerste Kyu bereikt heeft kan hij examen doen voor de eerste Dan-Graad (段) ,wat neerkomt op een eerste zwarte gordel, en kan hij zo weer examens afleggen tot en met de zevende Dan. Vanaf dan kan hem door Japan een 8ste, 9nde en 10de Dan worden toegekend, alhoewel dit zeer zeldzaam is en tot op heden voor buitenlanders onmogelijk.


Ontstaan

Ontstaan van het "Nihontou"(日本刀,Het Japanse zwaard)

2 eeuwen voor Christus waren in japan al de eerste zwaarden bekend. Ze waren van chinese herkomst, hadden een recht lemmet en werden "ken" of "tsurugi" genaamd, waarvan later de kanji voor zwaard zou worden afgeleid. Zwaarden toen hadden echter een zeer symbolische betekenis en werden veeleer als ritueel object bezien. Voor het jagen of voor oorlogen werd toen nog veelvuldig gebruikt gemaakt van de boog, van de katapult en van de speer. De eerste gekromde zwaarden waren ook geimporteerd en werden Kantotachi genoemd. Deze zwaarden werden rond de 6de tot 7de eeuw gebruikt. De lokale zwaardtechnologie begon de buitenlandse echter voorbij te streven rond de 8ste eeuw, deze zwaarden waren gebaseerd op een andere variant van het gekromde zwaard "warabite-to". Al is tot op heden het Japanse zwaard een moordwapen en in eerste instantie ontwikkeld en gesmeed om te doden zo vallen toch zowel de hoge graad van technische verfijndheid als ook de enorme kunstzinnige expressie op die in de prachtige zwaarden verwerkt zitten. De japanse zwaarden zijn zonder twijfel de meest hoogstaande en technisch verfijnste die we ooit op aarde hebben gekend.

Onderwijs in de schermkunst

Er waren rond deze periode echter nog geen scholen die in schermkunst onderwezen. Het oefenen met Bokuto, houten zwaarden, dateert echter van het jaar 400 AD. Dit werd dan na verloop van tijd "Tachikaki", de manier om het zwaard te trekken, wat dan weer evolueerde naar "Tachiuchi", gevecht met het zwaard, wat in de 8ste eeuw gebeurde, toen er een stijgende tendens was in verband met het beoefenen van "Kenjutsu" (剣術=de kunst van het zwaardvechten). Het zou pas in de 15de eeuw zijn dat er scholen werden opgericht en lokale zwaardtechnieken verenigd zouden worden in verschillende stijlen. Geleerden hebben 5 zulke lokale tradities die in de 15de eeuw ontstonden ontdekt:

  • In het Kashima-Katori gebied ontstond de Shintou-ryu (Shintou stijl) of Kashima-no-tachi (zwaard van Kashima) traditie.
  • In het gebied van de hoofdstad ontstond de Kyoryu (Hoofdstedelijke stijl) of de Kyohachi-ryu (8 stijlen van de hoofdstad) traditie.
  • In het gebied van Hyuga in Kyushu ontstond de Kage-ryu (Schaduw stijl) traditie.
  • In het gebied van Kamakura ontstond de Chujo-ryu (stijl van de Chujo familie) traditie.
  • In het Noordoosten ontstond de Nen-ryu traditie.

Zo begon het "Kenjutsu" steeds meer aan populariteit te winnen en werd de "Katana", het japanse zwaard, het symbool en de ziel van de lokale samurai.

Van Kenjutsu tot Kendo

15de tot 16de eeuw

Van de 15de tot de 16de eeuw was Japan een verdeeld land en werden er bloedige oorlogen uitgevochten tussen de plaatselijke Daiymios, landheren. In deze woelige periode vierde de zwaardvechtkunst zijn hoogtij en werd het zwaard door velen letterlijk aanbeden. Het zwaard werd een statussymbool en alleen samurai hadden het recht om er te dragen. 1 van de pioniers op het gebied van de ontwikkeling der zwaardvechtkunst was Kamiizumi ise-no-kami, die in de 16de eeuw leefde. Hij vond de Fukuro Shinai uit, een bamboe zwaard dat gesplitst is in 16 of 32 delen en met leer overtrokken is. Shinkage-ryu, een stijl die tot vandaag doorleeft en beweert afkomstig te zijn van Kamiizumi.

17de tot 18de eeuw

In de 17de eeuw werd Ittosai Ito Kageshira beroemd om zijn onovertroffen schermkunst en zijn diepgaande filosofische denkwijze. De naam "Ittosai" (1 zwaardman) had hij zichzelf gegeven en hij heeft bovendien de Itto-ryu school (de 1 zwaard school) opgericht. Deze school bestaat ook vandaag nog en oefent een enorme invloed uit op het moderne Kendo.

Op het begin van de 17de eeuw echter brak er een landurige periode van vrede aan door het Tokugawa Shogunaat en de samurai kregen niet meer veel kans om hun zwaardkunst toe te passen op het slagveld. Dus begon men te duelleren, dikwijls fataal eindigend. Daarom begon men aan de constructie van beschermend materiaal. In het midden van de 18de eeuw ontwikkelde Chuto Nakanishi de moderne 4-delige shinai en de Kote (pantserhandschoenen). De Men (helm) en de Do (borstharnas) volgden en tegen het einde van de eeuw was het oefengerief ongeveer volledig ontwikkeld tot hetgene we vandaag kennen.

De kunst van het doden met het zwaard was geevolueerd naar een weg om aan zichzelf te werken en fit te blijven. De schermkunst echter zou tot op het einde van de Meiji periode de naam "Kenjutsu" dragen. Pas toen "Ken-Do" als opvoedmethode aan belang won werd de naam van het Japanse schermen veranderd in "Kendo". Zo werd "Kenjutsu" (de kunt van het zwaard) tot "Kendo" (de weg van het zwaard) en daarmee de erfenis die de samurai aan Japan en de wereld hebben overgelaten.


Kendo tijdens de Meiji Restauratie

Moeilijke Tijden

De samurai en traditioneel Japanse schermkunst kende zijn moeilijkste tijd tijdens de Meiji omwenteling. Van 1868 tot in de jaren 1880 probeerde de regering namelijk Japan volledig te moderniseren ten koste van alle oude tradities en dus ook ten koste van de samurai en de schermkunst. Talloze schermscholen werden gesloten en er werd een algemeen verbod uitgevaardigd op het dragen van zwaarden in het openbaar. In die tijd was het bijzonder moeilijk voor het Kenjutsu om te overleven. Niet alleen waren er de wetten tegen het dragen van zwaarden maar ook de invoering van moderne wapens deed de schermkunst geen goed. Wat nut had het immers om met een Katana tegen een Howitzer te vechten? Vele samurai die vasthielden aan de oude waarden werden vermoord of namen deel aan rebellies en kwamen zo om het leven. Tevens werd het samurai enorm moeilijk gemaakt zich aan de bushido te houden door bovengenoemde wetten, wetten tegen zelfmoord en tegen het dragen van de samurai-specifieke haarknot. De bushido was met het uitsterven bedreigd evenals de zwaardvechtkunst.

Kenjutsu overleeft

Toch bleef een groot deel van de japanners hardnekkig aan Kenjutsu doen. Scholen gingen door in het geheim en al was het aantal leerlingen enorm geslonken, toch gaven de oude zwaardmeesters hun trouwe leerlingen niet op. En uiteindelijk gaf de Meiji regering toe en werd in 1872 aan Sakibara Kenkichi toegestaan om de Gekken Kaisha (scherm genootschap) op te richten, publieke demonstraties te geven en zelfs openlijke toernooien te houden. Deze bewezen zichzelf als zeer succesvol en zo ontstonden er algauw meerdere Gekken groepen. Tevens werd bij het onderdrukken van rebellies gezien dat politieofficiers die goed konden zwaardvechten van onschatbare waarde waren, aan de andere hand was er ook de nood aan een sterker en beter opgeleid leger om met de grote wereldmachten te kunnen concurreren. En zo werd Kenjutsu opnieuw ingevoerd, het had overleefd.

De Japanse Politie

De toenmalige politie is waarschijnlijk 1 van de grootste redenen waarom kenjutsu overleeft heeft en dus ook dat we vandaag de dag aan Kendo kunnen doen. De reden waarom is heel eenvoudig: doordat ze een compact opleidings systeem nodig hadden voor nieuwe recruten voerden ze gestandardiseerde technieken en regels in en hebben ze zo een grote stap van de verschillende traditionele zwaardvechtstijlen genomen naar de meer homogene en sportievere variant van het zwaardvechten dat uiteindelijk bekend geworden is als Kendo. De Tokyo Metropolitan Police is in 1879 begonnen met hun promotie campagne voor het schermen en hebben zo meegeholpen het zwaardvechten te redden.


Kendo tijdens de vorige eeuw

Kendo wordt geboren

Door de hernieuwde interesse in het Kenjutsu begon men echter steeds meer te verlangen naar 1 universele techniek, die alle gekende Kenjutsu stijlen samenbracht. Uiteindelijk werd in 1912, na lang discussieren en beraadslagen door de meesters van de grootste Kenjutsu scholen, een nieuw systeem van schermkunst ontwikkeld dat alle bekende stijlen integreerde en samenvatte to 1 schermstijl: De geboorte van Kendo, zoals we het vandaag kennen. Sinds toen werd Kendo een basisonderdeel voor het lichamelijke opvoedings programma van de secundaire school en later ook van de basisschool. Dus Kendo floreerde en over heel Japan deed men nu uitgebreid aan schermkunst met als gevolg dat er veel toernooien gehouden werden en Kendo nog populairder werd. Tijdens de eerste wereldoorlog bleef men aan Kendo doen en het daalde niet in populariteit.

Kendo tijdens de 2de Wereldoorlog

Kort voor het begin van de 2de Wereldoorlog kwam het Kendo weer in een stroomversnelling terecht. Door het groeiende Fascisme en Ultra-nationalisme in Japan werd het land grondig gemilitariseerd. Ook het onderwijs ontsnapte hier niet aan en onderging nationalistische vernaderingen in het leersysteem. Alles wat Westers was werd met argwaan bekeken en zelfs als "slecht" en "verwijfd" beschouwd. Japan was het maat van alle dingen. Er werd ook weer nadruk gelegd op de confucianistische leer en ook de Bushidou (武士道) kreeg weer veel belangstelling. Dit stond natuurlijk in het verband met Kendo, en de sport werd de nationale sport van Japan. Iedere school kreeg als lichamelijke opvoeding Kendo en de sport was hyperpopulair. Ook het leger kreeg een opleiding in de Japanse zwaardvechtkunst. Later zouden de geallieerden Horror-verhalen over de Japanners vertellen hoe ze na in een hoek gedreven te zijn "allen hun zwaard trokken en zich als demonen op de soldaten te storten". Zo bang was men in het westen van het Japanse zwaard dat men tijdens de oorlog duizende (!) Katanas confisceerde en opborg zodat de Japanners minder kans hadden ze in te zetten tijdens gevechten. Ook de beruchte Kamikaze-piloten droegen in hun vliegtuigen hun Katana met zich mee.

De bezetting

Na WO II kreeg Kendo te maken met de Amerikaanse bezetting. De Amerikanen, die natuurlijk hadden gezien wat de Japanse militairen konden met hun zwaarden, begonnen Kendo te depromoten. De sport werd als ondemocratisch bestempeld en zelfs de toenmalige japanse regering stemde daarmee in. Tenslotte werd Kendo in het openbaar helemaal verboden en het kreeg te maken met een crisis vergelijkbaar met degene die het tijdens Meiji restauratie al had overwonnen.

Kendo overleeft

In 1957 echter, door enorme promotie van Kendo-enthousiasten, werd de discipline terug in ere hersteld. In het zelfde jaar werd de All Japan Kendo Federation opgericht die tot vandaag de dag bestaat. Zo werd Kendo weer de volkssport nummer 1 en werd het weer algemeen aanvaard als een nationale schat. Het werd echter nu niet meer beschouwd als een manier met het zwaard te vechten maar als een weg om aan zijn spirtuele en fysieke energie te werken en zichzelf constant te verbeteren.

In 1970 werd dan de International kendo federation in het leven geroepen en Kendo begon zich te verspreiden naar andere landen waaronder Canada, Brazilie, Engeland, Frankrijk, Korea, de Verenigde Staten, Belgie, Nederland, Duitsland,... Verschillende internationale federaties werden tevens opgericht omdat het interesse voor Kendo in het buitenland maar bleef groeien. Kendo was geevolueerd van een pure gevechtstechniek naar een allesomvattende discipline.


Kendo vandaag

Vandaag de dag is Kendo een wereldwijd bedreven en geaccepteerde Martial art. Ongeveer 8 miljoen mensen over de hele wereld doen aan Kendo. Kendo wordt niet zozeer als een sport beschouwd maar eerder als een discipline. Ieder jaar is er een wereldkampioenschap dat elke keer in een ander land wordt gehouden. Over de hele wereld neemt het aantal mensen dat met Kendo begint nog iedere dag toe. De hoge Dan-graden nemen echter af naarmate de tijd vordert. Er zijn slechts maar enkele 9de Dans die tegenwoordig nog leven en van 10de Dan is er al geen sprake meer. Alle wachters van de keizerlijke garde in Japan zijn wel 8ste Dans. Recent is er ook enorm veel belangstelling geweest voor zwaardvechtkunsten door alom bekende films als "The Last Samurai", "Kill Bill 1&2" en "Zatoichi". Ook Kendo heeft aan deze films aanhangers overgehouden en door de opkomst van Anime, Manga en Oosterse films en geschiedenis zal het aantal Kendokas over de komende jaren alleen maar toenemen.

Kendo en Kenjutsu in de Popcultuur

Kenjutsu en Kendo komen vooral veel voor in de hedendaags Anime en Manga. Schoolvoorbeelden zijn o.a. "Rurouni Kenshin", een serie over een zwerver/ex-revolutionist tijdens de Meiji Restauratie, en "Peacekeepers Kurugane", een serie over de samuraigroep "Shinsengumi" die, ook tijdens de Meiji Restauratie, aan de kant van het Bakufu actief waren. Maar ook in series als "Bleach", "Ninja Scroll" en "Naruto" komt veel zwaardvechten voor. Ook in veel moderne films, zoals boven genoemd, is het oude Japan of het samurai zwaard aanwezig.


Kumdo

Over de herkomst van Kendo is er ook noch een 2de, Koreaanse versie. Korea eist namelijk het feit op dat zij de echte uitvinders zijn van het Kendo of Kumdo, zoals het in het Koreaans is. Men zegt dat 2000 jaar geleden toen Korea in oorlog was met 2 andere koninkrijken hun krijgers een zwaardvechtstijl ontwikkelden, namelijk "Bon Gook Gum Bup", om hun gebied te verdedigen. Bovendien is Korea zeer fier op een 2de zwaardvechtstijl, namelijk "Bon Gook Gum Bup", geintroduceerd door een Chinees boek. Dat chinees boek was in 1621 door een chinees geschreven die 2000 chinese boeken over militaire taktieken had gelezen. Daarin vermelde hij slechts 1 zwaardtechniek, namelijk "Cho Sun Se Bup". "Cho Sun" betekent de "Cho Sun Dynasty", wat de oude naam is voor Korea. Echter, op het begin van dat tijdperk, werden de krijgersklassen in Korea afgeschaft en de zwaardvechtkunst werd alleen nog maar door het militair beoefend en inferieur t.o.v. studeren beschouwd. Dus vanuit die positie werd het Kumdo ontwikkeld voor sommigen om als sport te beoefenen en voor sommigen die aan zichzelf willen werken door middel van het zwaard.

Dit is de Koreaanse versie van het ontstaan van Kumdo, of Kendo, zoals wij het kennen. Ze geven echter wel toe dat Japan verantwoordelijk was voor het ontwikkelen van de sport en de uitrusting.


Bronnen en links

  • Ōshima, Kōtarō, Andō, Kōzō en Mandt, Ichiko (vert.). Kendo, Lehrbuch des japanischen Schwertkampfes. Berlin: Verlag Weinmann, 2004.
  • Vande Walle, Willy en Coppens, Hans. Geschiedenis van het Moderne Japan. Cursus gedoceerd in het kader van het vak ‘Geschiedenis van het Moderne Japan’, Katholieke Universiteit Leuven, Faculteit Letteren, Departement Oosterse en Slavische Studies, Afdeling Japanologie, 2003.
Teruggeplaatst van "http://mediawiki.arts.kuleuven.be/geschiedenisjapan/index.php/Kendo(%E5%89%A3%E9%81%93)"