Katsushika Hokusai (葛飾北斎) 1760-1849

Uit GeschiedenisJapan

(Doorverwezen vanaf Katsushika Hokusai)


Katsushika Hokusai (葛飾北斎, Katsushika Hokusai, Edo, 1760-1849) was een Japanse prentkunstenaar, schilder en tekenaar. Hij was voor een groot deel ook bezig met het maken van hout-snedeprenten beter bekend als Ukiyo-e. Zijn leven vat de overgang samen van de elegantie in de prentkunst van de 18de eeuw naar de kracht ervan in de 19de eeuw.

Zelfportret op 83 jaar

Inhoud

Jeugd

Nakajima Tokitaro is geboren op 23 september van het 10de jaar van de Horeki periode(1760) in Honjo Warigesui, wat nu Kamezawa, Sumedi district in Tokyo is. Zijn vader, Nakajima Ise, waar weinig van bekend is, was een spiegelvervaardiger voor het Bakufu. Een andere theorie zegt dat Hokusai geadopteerd werd door de Nakajima familie in zijn kindertijd. Daar heeft hij de naam Tokitaro gekregen die hij later veranderde in Tetsuzō.

Er is bijna niets bekend over zijn jeugd, enkel dat hij toen heel geïnteresseerd was in het maken van prenten, want in zijn latere jaren herinnert hij zich hoe hij op 5 of 6 jarige leeftijd graag schetsen maakte van het leven of de realiteit. De Nakajima familie had het niet zo breed, waardoor Tesuzō in een bibliotheek moest gaan werken als een assistent voor een bepaalde tijd. Op zijn 14de gaat Tesuzō in de leer bij een graveur, waar hij tot zijn 18de, de xylografische kunst (houtsnijkunst) beoefende.

professionele carrière

Zijn professionele carrière begon op 19-jarige leeftijd, toen hij een leerling werd van Katsukawa Shunshō(1726-1792). Onder de naam Katsukawa Shunrō maakte hij prenten van vrouwen (bijin-ga) en Kabuki artiesten (Yakusha nigao-e) in de trent van het werk van Shunkō(1743-1812) en Shunei(1762-1819).[1] Hoe het hem gelukt is om leerling te worden van deze bekende Ukiyo-e artist is niet bekend.
"Famous Places on the Tokaido Road in One View" gemaakt in 1818

Gedurende een korte tijd werkte hij ook met de schilder Kanō Yusen(1778-1815).[2] Kanō Yusen was maar 17 jaar in 1793 toen Hokusai met hem meeging om een mausoleum in Nikkō te herstellen. Op weg gaf Hokusai kritiek op een tekening die Yusen had gemaakt. Hij zei dat er geen realiteit in zijn werk zat, waardoor Yusen kwaad werd en hem terugstuurde naar Edo. Deze relatie was er dus één van korte duur.

Hij heeft meer dan 50 namen gebruikt om zijn werken te tekenen, maar heeft de naam Hokusai waar hij zo bekend om staat pas vanaf zijn 46 jaar aangenomen. Vanaf 1800 begon hij zijn werken ook met de naam Gakyō Rōjin Manji te tekenen, dat "oude man gek op kunst" betekent.

Hij trouwde 2 keer zonder enig geluk, en heeft 5 kinderen gekregen, waarvan 3 nakomelingen noemenswaardig zijn. Zijn eerste zoon en kleinzoon hebben hem in de schulden gebracht, waardoor hij gedwongen werd om continu op de vlucht te zijn. Dit moest eigenlijk een periode zijn waar hij als een eervolle inwoner in Edo kon wonen, maar tevergeefs.

Hij had in totaal 93 huizen die voor een groot deel niet meer verzorgd werden en waarvan hij de huur niet kon betalen. Hokusai heeft eens de grap gemaakt dat het beter is om te verhuizen dan op te ruimen. Op 68 jarige leeftijd kreeg hij een beroerte waarvan hij uiteindelijk genas dankzij een folklore medicatie. 10 jaar later(1839) brandde zijn huis af, samen met al zijn notities en schetsen.

Plum Blossom and the Moon gemaakt in ±1830

In 1834 ging hij met pensioen en verhuisde naar Uraga, tevens veranderde hij zijn naam in Miuraya Yaemon. Tijdens zijn laatste levensjaren verzorgde zijn dochter Oei hem. Zij had een vreemd gezicht waardoor haar vader haar Chin-chin noemde, wat een koosnaampje was voor een Pekingse hond. Oei was zeer getalenteerd in het schilderen, en vele ervan zijn tot heden zeer geprezen. Op zijn doodsbed zei Hokusai deze laatste woorden tegen zijn dochter:

"Mocht de hemel mij 10 extra jaren geven! Of 5 meer, dan was ik een echte schilder geworden."[3]

Zijn lichaam werd begraven in de Seikyo-ji tempel[4] in de Taito wijk in Tokyo.

Inspiratie

Hoewel Hokusai een leerling van Shunshō was, net als Tōshūsai Sharaku, beperkte hij zich niet in zijn onderwerpen. Hij was productief en begaafd en maakte zo'n 30.000 tekeningen, die grotendeels als boekillustraties werden gereproduceerd. Hij publiceerde een Manga die uit 15 delen bestaat[5] (1814-1848), waarin een ongeëvenaard beeld van het leven van zijn tijd, vooral van het straatleven in en om Edo getekend staat.

"Mount Fuji Seen Below a Wave at Kanagawa" gemaakt in 1823–1829 en is één van de reeks van "de Thirty-Six Views of Mount Fuji"

In 1796 onderwees Shiba Kōkan hem de eerste beginselen van het Europese perspectief, bij de terugkeer van een verblijf in Nagasaki. Maar hij bleef daar niet stilstaan; hij was zeer geïnteresseerd in de Tosa-stijl, de Chinese schilderkunst uit de Ming-periode en de schilderkunst van Kōrin (1663-1743). Tevens was hij een bewonderaar van het menselijk lichaam en de vele boeken die hij alleen of samen met zijn leerlingen publiceerde, staan vol met schetsen van de volksmens en zijn dagelijkse leven. Hokusai heeft ook de illustraties gemaakt van vele Kibyōshi, romans van Santō Kyōden(1761-1816) en Bakin(1767-1848).

Zijn liefde voor logica toonde zich ook in zijn werken. Hij verdiepte zich bijvoorbeeld in de wiskunde en hielp mee met de publicatie van een Kibyōshi over dat onderwerp.
Een afbeelding uit zijn Manga

Buiten deze boeken en prenten tekende hij ook vele surimono, een type van prent waaruit zijn student Hokkei's essentiële productie uiteindelijk zal bestaan.

Maar zoals vele andere Ukiyo-e schilders was hij een liefhebber van het landschap en dit toonde hij door het op een nieuwe en verjongde manier weer te geven. Hij ging minder kleuren gebruiken, maar maakte ze genuanceerder en heftiger. Dit beklemtoont de kracht in zijn natuur- en menswerken.

Werken

Zijn bekendste werken heeft hij gemaakt op 70-jarige leeftijd. Dit zijn enkele namen van zijn bekende werken.[6]

naam jaar soort
Lady and Attendants ±1779 schilderij op zijde
Asakusa Shrine, Edo ±1780 houtsnede prent
Four Courtesans of the House of Chojiya 1782 houtsnede prent
Seyawa Kikujuro Acting Woman's Part 1783 houtsnede prent
Actor Danjurō 1784 houtsnede prent
Chinese Boys at Play 1789 houtsnede prent
Attack on Moranoa's Castle from Chusingura 1789–1806 Houtsnede prent
Tour of famous waterfalls 1799 houtsnede prent
A Ferryboat with Passengers Bearing New Year's Gifts ±1800 surinomo
Famous sights of the Eastern capital 1800
Portrait of the Artist from The Tactics of General Oven 1800 houtsnede prent in roman
Amusements of the Eastern Capital 1800–1802 houtsnede prent reeks
Shower at Shin-Yangi Bridge from Both Banks of the Sumida River 1803 houtsnede prent in gidsboek
Views along the banks of the Sumida river 1806 houtsnede prent
Chinese Tortures from Bakin's Cruelties of Dobki 1807 houtsnede prent in roman
Strange Tales of the Bow Moon(illustrations) 1807-1811 prenten
Quick Lessons on Simplified Drawing 1812 geïllustreerd gidsboek
Hokusai Manga (15 volumes) 1814–1834 schetsen
36 views of Mount Fuji' 1823–1829 houtsnede prent reeks
Painting in Three Forms 1816 geïllustreerd gidsboek
The Dream of the Fisherman's Wife 1820 erotische houtsnede prent
Designs with a single stroke of the brush 1823 geïllustreerd gidsboek
A Tour of the Waterfalls of the Provinces 1827–1830 houtsnede prent reeks
Unusual Views of Celebrated Bridges in the Provinces 1827–1830 houtsnede prent reeks
Small Flowers 1830 houtsnede prent reeks
Large Flowers 1830 houtsnede prent reeks
Views of famous bridges ±1831 houtsnede prent reeks
Oceans of Wisdom 1833 houtsnede prent reeks
Flock of chickens 1833-1844 houtsnede prent
A tour of famous waterfalls 1833-1844 houtsnede prent reeks
One-hundred views of Mount Fuji (3 volumes) 1834-1835 houtsnede prent reeks
Book of Warriors 1836 houtsnede prent reeks
The hundred poems explained by a nurse 1839 houtsnede prent
Willow and Young Crows 1842 schilderij op zijde
A Wood Gatherer 1849 schilderij op zijde

Invloed

In Japan

Hokusai had niet veel invloed op zijn landgenoten in zijn tijd. Ze vermoedden wel dat Hokusai invloed heeft gehad op Hiroshige, want in 1839 nadat hij een beeld van "Thirty-six views of Mount Fuji" van Hokusai had gezien, is hij begonnen aan zijn professioneel carrière als Ukiyo-e artiest. Deze 2 mannen zijn vanaf dat moment heel hun leven lang concurrenten gebleven.

Hij heeft ook Kunisada (beter bekend als Toyokuni III) en Kuniyoshi beïnvloed.

Natuurlijk waren ook zijn leerlingen een resultaat
vergelijking van een werk van Hiroshige en een kopie die Van Gogh heeft gemaakt.
van het invloed dat hij heeft gehad op mensen. Hokkei (1780-1850), Shinsai, Hokuju, Hokutai waren enkele van zijn bekende leerlingen.

In het Westen

De Ukiyo-e artiesten, waaronder Hokusai hebben kennelijk vele schilders in het westen beïnvloed met hun schilderwerken. Dit kwam bijvoorbeeld door het feit dat 4 jaar na Hokusai's dood de grenzen open gingen voor het Westen. Enkele geïnteresseerden waren Van Gogh en Degas[7].

Voor vele Westerse schilders was Hokusai's techniek heel Japans, maar Japanners vinden dit tot op de dag van vandaag een Westerse stijl.

Voetnoten

  1. ↑ Shunkō en Shunei waren beide studenten van Katsukawa Shunshō's Ukiyo-e school.
  2. ↑ Kanō Yusen was een student van de Kanō school
  3. ↑ Dit citaat komt uit "The Hokusai sketch-books" blz. 19-20
  4. ↑ Boeddhistische tempel in het noord-oosten van Tokyo
  5. ↑ Hier zijn nog 2 delen bij toegevoegd geweest na zijn dood.
  6. ↑ Dit is een selectie die is gebruikt in het boek "Library of Japanese art: Hokusai", en biografieën van Richard Lane, Seiji Nagata, Elizabeth Ripley, and Mark Weston.
  7. ↑ Hilaire-Germain-Edgar Degas (Parijs, 19 juli 1834 – Parijs, 26 september 1917) was een Frans impressionistisch kunstschilder en beeldhouwer.

Bronnen

websites

boeken

  • "Hokusai" door Sadao Kikuchi (ISBN 0171 540020 7700), Leuven: Universiteitsbibliotheek
  • "Japanse prenten uit de 18de en 19de eeuw" door Claudine Pecron, Leuven: Universiteitsbibliotheek
  • "The Hokusai sketchbooks" door James A. Michener(ISBN 0 8048 0252 1),Leuven: Universiteitsbibliotheek
  • "Library of Japanese art: Hokusai" door Ichitaro Kondo, Leuven: Universiteitsbibliotheek
  • "Hokusai: paintings, drawing and woodcuts" door J. Hillier(ISBN 0 7148 1834 8), Leuven: Universiteitsbibliotheek
  • "Hokusai: genius of the Japanese Ukiyo-e" door Seiji Nagata (ISBN 4 7700 2479 7), Leuven: Universiteitsbibliotheek
Teruggeplaatst van "http://mediawiki.arts.kuleuven.be/geschiedenisjapan/index.php/Katsushika_Hokusai_(%E8%91%9B%E9%A3%BE%E5%8C%97%E6%96%8E)_1760-1849"