Isoroku Yamamoto

Uit GeschiedenisJapan

Isoroku Yamamoto (五十六山本, Nagaoka, 1884 – Salomonseilanden, 1943) was een Japanse admiraal tijdens de Tweede Wereldoorlog. Hij wordt beschouwd als een van de belangrijkste officiers van het Japanse leger omwille van zijn vernieuwingen en de slagen bij Pearl Harbor en Midway.

Inhoud

1884 - 1916

Isoroku werd op 4 april 1884 geboren onder de naam Isoroku Takano. Zijn vader was vroeger een samurai van lage klasse. Zijn naam, die 56 betekent, was de leeftijd van zijn vader op de geboortedag van Isoroku.

Op zeventienjarige leeftijd ging hij naar de Japanse Naval Academy, waar hij in 1904 afstudeerde. Een jaar later deed hij dienst als marinier tijdens de Japans-Russische oorlog. Hierbij verloor hij tijdens de slag bij Tsushima twee vingers aan zijn linkerhand, wat hem bij geisha's de bijnaam 80 sen[1] opleverde.

1916 - 1941

Hij werd in 1916 geadopteerd door de welvarende en prestigieuze familie Yamamoto, ook een vroegere familie samurai uit Nagaoka. Hierbij nam hij de achternaam Yamamoto over. [2] Twee jaar later, op 30-jarige leeftijd, huwde hij Reiko Mihashi, een boerendochter uit zijn provincie, Chūbu. Ze baarde vier kinderen: twee zonen, Yoshimasa (°1922) en Tadao (°1932), en twee dochters, Sumiko (°1925) en Masako (°1929).

In 1919 vertrok hij naar Amerika om voor twee jaar op Harvard University te studeren. Hij concentreerde zich vooral op de olie-industrie, omdat dit volgens hem een vitaal deel was van een moderne zeevloot. Na zijn terugkeer in Japan werd hij naar het trainingscenter voor de luchtmacht in Kasumigaura gestuurd, waar hij vlieglessen kreeg. Vanaf 1926 was hij militair diplomaat in Amerika voor twee jaar, waarna hij terugkeerde naar Japan. Hij concentreerde zich er meer op vliegdekschepen en kreeg de leiding over het oorlogsschip Isuzu in 1928 en wat later over het vliegdekschip Akagi. Hij was aanwezig op de marineconferenties in Londen in 1930 en 1934, waar hij hevig pretesteerde tegen de 5-5-3 ratio. [3] Toen iedereen dacht dat de carrière van Isoroku zo goed als gedaan was, werd hij op 15 november 1940 tot generaal van de marine gepromoveerd door de pas verkozen premier Hideki Tōjō.[4] In die tijd brak de Tweede Wereldoorlog uit en Isoroku berekende dat, met Groot-Brittannië dat bezig was de Duitse expansie tegen te houden en Nederland ingenomen, er geen obstakels waren om de Nederlandse en Britse kolonies [5] in te nemen. Hij zag een oorlog met de USA als een oorlog waarvan de uitslag op lange termijn onduidelijk zou zijn. Zijn plannen waren om de Amerikaanse troepen te reduceren door middel van een preëmptieve aanval, gevolgd door een beslissend gevecht. Toen de Verenigde Staten weigerden te onderhandelen, werd “de slapende draak gewekt”, zoals in de film “Tora Tora Tora”[6] verwoord wordt.

Aanval op Pearl Harbor

Zie De Japanse aanval op Pearl Harbor voor hoofdartikel over dit onderwerp

Op een rustige zondagochtend, 7 december 1941, stegen 183 oorlogsvliegtuigen op richting Oahu, Hawaï. Onder leiding van Isoroku namen ze een omweg en geraakten tot op 5500 km zonder opgemerkt te worden door de Amerikanen op de bases Wheeler en Hickham, die rustig in de kantine aan het ontbijten waren. Hierdoor waren ze niet voorbereid op deze aanval en werden hun vloot en hun vliegtuigen grotendeels vernietigd. De aanval kostte de Amerikanen 2403 levens, de Japanners slechts 29 vliegtuigen en hun bemanning.

Na deze aanval plande Isoroku een aanval op Midway, een atol ten noordwesten van Pearl Harbor, om de overblijvende vliegdekschepen te elimineren. Anderen hadden ambitieuze plannen zoals de inname van Indië. Tijdens de discussie over wat de volgende stap zou zijn, vond de Doolittle Raid plaats, waardoor men inzag dat een snelle beslissing genomen zou moeten worden. Het plan van Yamamoto werd gekozen.

Aanval op Midway

Zie De slag om Midway voor hoofdartikel over dit onderwerp

Yamamoto wilde een verrassingsaanval houden op de basis op Midway. Hij had op 4 juni 1942 vier vliegdekschepen, waaronder de Akagi, klaarliggen, uit het zicht van de Amerikanen. Een hele afstand verder lag versterking klaar, waarvan hij verwachtte dat hij die niet nodig zou hebben. 's Ochtends stegen 108 vliegtuigen op, klaar voor de verrassingsaanval. Maar de Amerikanen waren zich bewust van de aanval en hadden voorzorgen genomen: de basis was voorzien van luchtafweergeschut en de vliegtuigen stonden al klaar om de aanval op te vangen. Ze hadden 26 vliegtuigen laten opstijgen om de aankomende vliegtuigen neer te halen, maar 17 werden na een vuurgevecht neergehaald door de superieure Japanse vliegtuigen. Deze hadden amper verliezen geleden en vielen 20 minuten lang de basis aan, waarna ze terugvlogen. Terwijl de Japanse vliegtuigen bij de tweede aanvalsgolf de basis aanvielen, werden hun vliegdekschepen aangevallen door de Amerikaanse vloot. Deze werden afgeslagen door de vliegtuigen die terugkeerden naar hun vliegdekschepen. Maar ondertussen schakelden de douglas dauntlessbommenwerpers, de snelsten onder de Amerikaanse bommenwerpers, drie van de vier Japanse vliegdekschepen, waaronder de Akagi, uit. De Japanse vliegtuigen waren zo druk bezig dat ze hen niet opgemerkt hadden. Het laatste vliegdekschip, de Hiryu, stuurde 18 vliegtuigen om het Amerikaanse vliegdekschip Yorktown aan te vallen, en hoewel 12 vliegtuigen neergehaald werden, werd de Yorktown zwaar beschadigd. De Hiryu werd wat later uitgeschakeld door de douglas dauntlessbommenwerpers. Isoroku blies de aanval de volgende dag af.

Ondanks deze nederlaag was de Japanse marine nog steeds een machtig leger en plande een operatie genaamd Operatie FS[7]. Deze operatie werd echter afgeblazen door versterking van deze regio's. Door een aantal gevechten[8] werd de Japanse marine verzwakt en in kwaliteit en kwantiteit kon het Amerika niet meer evenaren. Yamamoto's uiteindelijke tactiek om de vijand te verslaan in een beslissende confrontatie, waarvoor hij wapens opzij had liggen, is nooit gekomen.

Dood

Isoroku was in die tijd enkel nog aan de leiding om het moraal van de troepen hoog te houden. Daarom besloot Isoroku om een bezoek te brengen aan de frontlinies om het moraal daar hoog te houden. Hij liep op weg naar daar in een hinderlaag, opgezet op bevel van president Franklin D. Roosevelt onder naam Operatie Vengeance. Op 17 april werd hij neergehaald, boven de Salomonseilanden. Door zijn dood was het moraal van de Japanse troepen grotendeels gebroken. Isoroku werd gecremeerd te Buin, en zijn staatsbegrafenis vond plaats op 3 juni 1943. Hij kreeg postuum de titel Gensui kaigun taisho[9] en werd de Daikun’i Kikkashō[10] toegekend.

Persoonlijk leven

Zoals boven reeds vermeld, had Isoroku 4 kinderen en een vrouw. Dit betekende niet dat hij niet frequent geisha's bezocht. Reiko, zijn vrouw, onthulde in 1954 aan de Japanse media dat Isoroku meer om zijn favoriete geisha, Kawai Chiyoko, gaf dan om haar. Hij was ook veel bezig met kalligrafie, een verfijnde bezigheid die hem een soft imago gaf. Verder hield hij ook van gokken: shōgi[11], poker, mah jong en dergelijke om zijn geest te trainen. Hij maakte vaak de grap dat hij naar Monaco zou gaan om zijn eigen casino te openen.

Politieke visie

Isoroku was een sterke tegenstander van een oorlog tegen Amerika in de jaren '30, aangezien hij voorzag dat Japan een dergelijke oorlog nooit kon winnen op lange termijn. Ook was hij tegen toetreding bij de Asmogendheden in de jaren '40 en tegen de inname van Mantsjoerije in 1931.[12] Deze standpunten leverden hem en politiekers van dezelfde mening zoals Shigeyoshi Inoue veel kritiek op, vooral van nationalistische kant, die zelfs dreigden met moord.

Media

Films

Er zijn vele films gemaakt over Isoroku Yamamoto, waaronder de bekende film Tora Tora Tora uit 1970. Vandaar kwam de beroemde uitspraak “I fear that all we have done is to awaken a sleeping giant and fill him with a terrible resolve.”, die aan Isoroku toegekend wordt maar hoogst waarschijnlijk in werkelijkheid niet van hem kwam. Ook de film The gallant hours uit 1960 van Robert Montgomery, Rengo kantai shirei chôkan: Yamamoto Isoroku uit 1968 en Midway uit 1976 verwijzen naar hem. Verder is er de recentere film Pearl Harbor, uit 2001 van Jerry Bruckheimer, waar buiten de nadruk op de romantiek tussen Amerikaanse personages, ook beelden van de planning van Pearl Harbor te zien zijn.

Anime

In de OVA serie Konpeki no kantai van Takeyuki Kanda en Hiromichi Matano uit 1993 wordt Isoroku plots wakker in Slag bij Tsushima in 1905 met al zijn herinneringen nog intact. Deze kennis gebruikt hij dan ook om het verloop van de geschiedenis te veranderen. In de serie Zipang van Kazuhiro Furuhashi wordt de bemanning van de JDS Mirai van de modernere tijd terug naar WOII gestuurd. Hierin heeft ook Isoroku een rol.

Voetnoten

  1. ↑ Een manicure bij geisha's kostte in die tijd namelijk 100 sen.
  2. ↑ Dit was gebruikelijk in Japan als een familie geen jonge mannen had om hun familienaam voort te zetten.
  3. ↑ Deze ratio hield in dat de bouw het aantal Japanse oorlogsschepen maar 60% mocht bedragen van de bouw van het aantal zware oorlogsschepen van Amerika en Groot-Brittannië.
  4. ↑ Dit was voornamelijk omwille van zijn populariteit in het leger en zijn goede relaties met de keizer Hirohito.
  5. ↑ Mantsjoerije, China, Frans Indo-China en Nederlands-Indië
  6. ↑ Tora! Tora! Tora!, een film gemaakt in 1970, is de gedramatiseerde reconstructie van de aanval op Pearl Harbor door het Japanse leger in 1940. Dit veroorzaakte de betrokkenheid van Amerika in WOII.
  7. ↑ Operatie FS was bedoeld om Samoa en Fiji in te nemen om de Amerikanen en Australië van elkaar te scheiden.
  8. ↑ Slag bij de oosterse Salomonseilanden (24-25 augustus 1942), Slag bij de Santa Cruz eilanden (26 oktober 1942), Slag om Guadalcanal (12 – 15 november 1942).
  9. ↑ Hoogste rang, gelijk aan maarschalk ter zee.
  10. ↑ Opperste Chrysanthemumorde
  11. ↑ Japans bordspel, vergelijkbaar met schaken.
  12. ↑ Hij verontschuldigde zich persoonlijk tegenover de Amerikaanse ambassadeur Joseph C. Grew in 1937 na het bombardement op het Amerikaans schip USS Panay.

Bronnen

http://www.hyperhistory.net/apwh/bios/b3yamamoto.htm

http://ww2db.com/person_bio.php?person_id=N1

http://en.wikipedia.org/wiki/Isoroku_Yamamoto

http://navalhistory.flixco.info/H/131432/8330/a0.htm

Donald M. Goldstein, Katherine V. Dillon (1999) The Pearl Harbor papers: inside the Japanese plans

Teruggeplaatst van "http://mediawiki.arts.kuleuven.be/geschiedenisjapan/index.php/Isoroku_Yamamoto"