Iaidō (居合道)

Uit GeschiedenisJapan

Inhoud

Inleiding

Iaidō　(居合道) kan omschreven worden als de kunst van het trekken en gebruiken van het traditionele Japanse zwaard (Katana). Het is sterk verwant aan andere Japanse vechtkunsten als kendo(剣道) en jodo(杖道). Iaidō wordt beoefend met een bokken (houten zwaard), iaitō (metalen oefenzwaard) of shinken (scherp zwaard). Het type zwaard hangt af van de graad van de beoefenaar.

Iai traditie werd overgeleverd van generatie op generatie. Het ontwikkelde tot een systeem waarbij de geestelijke vorming even belangrijk werd als de uiteindelijke techniek van het doden van de tegenstander. De echte geest van het iai vindt men dus niet noodzakelijk in het doorhakken of het snijden van de tegenstander. Overwinning in iai is te vinden in het beheersen van het conflict, eventueel door het zwaard niet te trekken.

Omschrijving van de karakters

Kanji iaidō

I (居)

Dit karakter verwijst naar de ontelbare lichaamshoudingen en handelingen die men kan volbrengen in een staat van verhoogd bewustzijn. Het duidt aan dat men volledig vrij is van twijfel, angst of onzekerheid, en dat men alles doet met de juiste overtuiging.

AI (合)

Dit karakter verwijst naar de harmonie, de gehele controle van lichaam en geest op een welbepaalde plaats in een welbepaalde situatie.

DO (道)

Dit karakter duidt aan dat men met het zwaard de weg volgt die wordt aangeduid in de vorige karakters. Het volgen van deze weg leidt tot zelfrealisatie. Dit doel is enkel te bereiken via een doorgedreven training.


Met andere woorden, Iaidō is een trainingsvorm om “menselijke perfectie en waardigheid” te verwerven. Algemeen betekent Iaidō de weg of de manier om in harmonie te leven en door eindeloze oefening in harmonie te komen met al wat ons omringt.


Oorsprong van Iaidō

Jinsuke Shigenobu

Jinsuke Shigenobu[1](1546-1621) wordt algemeen aanvaard als de oprichter van de kunst van het trekken van het zwaard. Maar, het is een historisch feit dat in de tweede helft van de 15de eeuw, bijna honderd jaar voor Jinsuke was geboren, Izasa Ienao reeds iaijutsu had uitgevonden. Hij was de oprichter van de Shoden Katori Shintō ryū.

Jinsuke heeft dus vooral het Japans zwaardvechten bekend gemaakt. Zijn invloed was ongetwijfeld immens groot. Er werden door hem meer dan tweehonderd scholen opgericht die zich vooral richtten op het trekken van het zwaard.

Shigenobu was zeker een belangrijk persoon in de geschiedenis maar er is weinig correcte informatie over hem beschikbaar. Vele dingen die over hem geschreven zijn, o.a. de bewering dat hij van de Hōjō-familie is, zijn pure fictie. Zelfs zijn geboorte- en sterftejaar zijn onzeker. Hij leefde in oorlogstijd, wat zijn vroege interesse voor bujutsu verklaart. Er zijn wel geen details van hoe zijn training verlopen is. Het is echter wel geweten dat hij op 25-jarige leeftijd naar Ōshū[2] getrokken is om daar te bidden in het dorp Okura, waar hij de goddelijke inspiratie zou gekregen hebben om zijn eigen stijl te ontwikkelen in het trekken van het zwaard. Bronnen vertellen dat hij na deze ervaring zijn naam veranderde in Hayashizaki, maar daar is geen zekerheid over.

Moderne iaidō | Zen Nihon Kendo Renmei Iaidō

Katana

Na de Tweede Wereldoorlog werd budōbeoefening (ook kendō en iaidō) door de Amerikaanse bezettingsmacht in Japan verboden. Dit deed men omdat men de budotraining zag als ondersteuning van een militaristische en nationalistische opvoeding. Mede dank zij de inspanningen van o.a. Sasamori Junzo Sensei, die het kendō voornamelijk zag als een sport met grote pedagogische waarde, werden kendō en iaidō in 1952 weer toegestaan. Toen de Zen Nihon Kendo Renmei (Japanse kendo federatie) werd opgericht[3], heeft deze organisatie ervoor gezorgd dat er een overleg tot stand kwam tussen de grootmeesters van de nog bestaande zwaardscholen. Het doel hiervan was een gezamelijke trainingsvorm te ontwikkelen en hiermee iaidō toegankelijker te maken. Men is er in geslaagd om een gemeenschappelijke graduering en trainingsvormen in te voeren, en in 1969 werden de eerste zeven seiteikata[4] gepresenteerd. In 1980 volgen drie nieuwe kata en in 2000 werden de laatste twee kata geïntroduceerd.

Alle seiteikata zijn afkomstig uit vier iaidō scholen: de Musō Shinden Ryū, de Musō Jikiden Eishin Ryū, de Hoki Ryū en de Tamiya Ryū. De oorspronkelijke scholen worden tegenwoordig als koryū (oude stijl) beschouwd en beoefend. Beginnende iaidōka dienen zich eerst de twaalf seiteikata eigen te maken, waarna er begonnen kan worden met het beoefenen van de koryū kata.

Er zijn drie soorten kata. Hieronder staan alle seiteikata bij de juiste categorie.

  • Seiza no bu (zittende kata)
    • Ippon me: mae (voorwaarts)
    • Nihon me: ushiro (achterwaarts)
    • Sanbon me: uke nagashi (ontvangen en afvloeien)
  • Iai-hiza no bu (zittend op één voet)
    • Yohon me: tsuka-ate (stoot met de tsuka[5])
  • Tachi-iai no bu (rechtstaande kata)
    • Gohon me: kesa-giri (diagonaal snijden)
    • Roppon me: morote-tsuki (steek met twee handen)
    • Nanahon me: sampo-giri (snijden in drie richtingen)
    • Happon me: gammen-ate (stoot naar het aangezicht)
    • Kyūhon me: soete-tsuki (steek met hand op het zwaardblad)
    • Juppon me: shihō-giri (snijden in vier richtingen)
    • Juippon me: sō-giri (dodelijk snijden)
    • Junihon me: nuki-uchi (trekken en snijden)

Deze 12 seitei kata, omgeven door een omvangrijke etiquettestructuur, omvatten de meest essentiële manieren van de zwaardmanipulatie, namelijk:

  1. Horizontale snijbeweging, onmiddellijk na het trekken van het zwaard.
  2. Verticale slag met de bedoeling de tegenstander definitief uit te schakelen.
  3. Diagonale slag, onder, boven, links of rechts.
  4. Opvang van slag, onmiddellijk gevolgd door counterslag.
  5. Stoten en steken
  6. Afzwiepen van het bloed
  7. Terug opbergen van het zwaard.

Uitrusting

Terminologie

Het Japanse zwaard　(日本刀)

Mensen die voor het eerst Iaidō gaan beoefenen kunnen een bokken (houten zwaard) gebruiken, maar omdat men bij het gebruik van een bokken geen saya (schede) heeft, is het raadzaam om zich zo snel mogelijk, doch niet overhaast, een iaitō (oefen-zwaard) aan te schaffen. De ervaren iaidōka zullen gebruik maken van een shinken (scherp zwaard).

Kledij

De kledij die gebruikt wordt bij Iaidō-beoefening is “afgeleid” van de dagelijkse klederdracht van de bushi (krijgersklasse).

  • Uwagi: een katoenen, zijden of uit synthetisch weefsel gemaakte vest. In tegenstelling tot bijvoorbeeld een judo- of karate-gi is een iaido-gi langer en heeft geen split aan de zijkanten, doch wel een aan de achterkant. Ze heeft ook kortere mouwen.
  • Iai-obi: de gordel. Deze is 10 tot 15 cm breed en ongeveer 4 m lang. Met deze wordt het zwaard bevestigd.
  • Hakama: een broekrok met zeven vouwen: vijf aan de voorzijde en twee aan de achterzijde. Zij representeren samen de zeven deugden van bushidō. Onder deze hakama draagt men geen zubon (broek) zoals het de gewoonte is bij aikido beoefening waar ze beide gedragen worden. Als men in seiza (kniezit) of iai-hiza (hurkzit) zit, kan het zijn dat de hakama de bewegingen hindert. Om dit te voorkomen bestaat hakama sabaki[6].

Voetnoten

  1. ↑ Ook gekend onder de naam Hayashizaki Shigenobu.
  2. ↑ Het huidige Tōhoku gebied
  3. ↑ In 1952 opgericht omdat kendō en iaidō weer was toegestaan.
  4. ↑ Een kata is een individuele stijloefening met een reeks vastgelegde bewegingen, uitgevoerd tegen denkbeeldige tegenstanders.
  5. ↑ Tsuka: handvat van het zwaard
  6. ↑ Men gebruikt de rechterhand om aan de linkse broekspijp, net achter de knieholte, de hakama van binnen naar buiten te duwen. Dan doet men aan de rechtse broekspijp hetzelfde. Aan de linkerkant gebruikt men de handpalm en aan de rechterkant de achterkant van de rechterhand.


Bronnen

Boeken

  • Kunihara Kawachi, Masao Manabe. The Art of the Japanese Sword: As thaught by the experts. Vertaald door Stephen Comee. Ribun Publishing, 2004.
  • G. Warner, D.F. Draeger. Japanese Swordsmanship: Technique and Practice. Weatherhill, 1982.
  • Vande Walle, Willy. Een geschiedenis van Japan: Van samurai tot soft power. Acco Leuven, 2007

Electronische bronnen

Teruggeplaatst van "http://mediawiki.arts.kuleuven.be/geschiedenisjapan/index.php/Iaid%C5%8D_(%E5%B1%85%E5%90%88%E9%81%93)"