Heike Monogatari

Uit GeschiedenisJapan
Ga naar: navigatie, zoeken

De Heike Monogatari (平家物語) of Het verhaal van de Heike werd geschreven in de 13e eeuw. Het bestaat uit twaalf boeken en een dertiende slotboek. Dit verhaal vormt één van de bekendste vertellingen uit de Gunki Monogatari (軍記物語), een term dat verwijst naar het oorlogsgenre verhalen. De auteur is vrijwel onbekend. Er zijn verschillende versies te vinden, maar de bekendste is de Kakuichi versie. Aangezien het de geschiedenis verwoordt, is deze vertelling een belangrijke bron voor historici. De Heike Monogatari is ontstaan in de Kamakura periode, net zoals bijvoorbeeld de Heiji Monogatari , de Hōgen Monogatari en de Genji Monogatari.

Het verhaal speelt zich af in een overgangsperiode, nl. de omvorming van de Heian naar de Kamakura periode. Het hele gebeuren rond de Genpei oorlog zorgt voor een basis om van een keizerlijke staat naar een feodale staat te veranderen. Het draait vooral rond de strijd om macht tussen de Minamoto en de Taira clan. Samen met de ex-keizers staan deze twee clans centraal. De Fujiwara clanleden, andere historische figuren en de boeddhistische monniken (van bijvoorbeeld de Enryakuji tempel) komen aan bod in het verhaal. Omwille van de vele namen, plaatsen en historische gebeurtenissen is het verhaal soms moeilijk te volgen.

Historische Context

Ontstaan: Periode en Auteur

Het was al rond het ontstaan van de Heike Monogatari vele discussies plaatsvonden. De meest aanvaarde datum voor het schrijven ervan zit tussen de jaren 1202 en 1221. De auteurs die in aanmerking komen als mogelijke schrijvers zijn Tsurezure Gusa en Yoshida Kenko. De verhalen zouden vermoedelijk al mondeling circuleren en door boeddhistische monniken neergeschreven zijn. Later raakten ze verspreid over heel Japan. De verhalen werden voorgedragen door biwa’s [1] die de luit bespeelden en hierbij de verhalen zongen voor het volk. Kakuichi heeft de Heike Monogatari herschreven in biwavorm. Deze vormt nu nog steeds de bekendste. Het herschrijven van dit werk vond plaats in 1371.

Achtergrondgeschiedenis

Aan het begin van de twaalfde eeuw werd de hoofdstad van Nara naar Kyōto verplaatst. De Fujiwara clan begon steeds meer macht naar zich toe te trekken. Zo bekleedden ze al snel de hoge posities en lieten ze hun Fujiwaradochters met de keizerlijke familie huwen. Hieruit volgde de kans om een Fujiwara kleinzoon op de troon te plaatsen. Zo begon de Fujiwara clan betere banden te creëren met de keizerlijke familie. De Fujiwara baadde in weelde totdat er chaos dreigde in de hoofdstad. Misdaad en onrust namen toe. De Fujiwara besloten om de hulp in te schakelen van 2 bushi clans. nl. de Heike [2] en de Genji[3] zodat zij de orde konden herstellen. Ze werden belangrijke paleiswachten van de Fujiwara.

Taira no Kiyomori.

Taira no Kiyomori, leider van de Heike clan, zorgde voor machtsvergroting van de clan door op dezelfde manier als de Fujiwara vrouwen aan machthebbers uit te huwelijken. Hij kreeg zelf het heft in handen. De Minamoto clan had op dat moment nog niet veel te zeggen. Aangezien de Taira clan geen nieuw systeem van maatschappij kon inwerken en de dreiging van de Minamoto groter werd, kreeg de Taira clan het benauwder. Tegen het einde van de twaalfde eeuw verloor de Taira clan zijn macht aan de Minamoto als gevolg van de gefaalde Genpei oorlog.


Terwijl zij regeerde, wilde de keizerlijke clan hun macht herstellen door de overige bushi clans in te schakelen. In de vroege periode van de dertiende eeuw verloor de Minamoto clan zijn gezag.

Belangrijkste personages

Taira clan

Onder de belangrijke personages in de Heike Monogatari bevinden zich enkele Tairaleden. Een voorbeeld hiervan is Taira no Tadamori als opstarter van de honger naar macht van de Taira-clan. Zijn zoon Taira no Kiyomori vervolgde deze tocht naar macht. Hij trouwde met een Fujiwaravrouw, Tokiko, waarvan hij negen zonen kreeg waaronder Taira no Shigemori. Daarnaast had Kiyomori ook zes dochters. Onder hen bevond zich Taira no Tokuko, bijgenaamd Kenreimon’in. Zij trouwde met keizer Takakura.

Keizerlijke familie

Keizer Go Shirakawa, gehuwd met Kiyomori’s schoonzus Taira no Shigeko, speelt een gigantische rol als afgetreden keizer. Zijn zoon Takakura komt dan op de troon terecht en trouwt met Taira no Tokuko. keizer Antoku wordt dan geboren. Hij wordt keizer op minderjarige leeftijd en zijn grootvader Kiyomori wordt dan regerend regent.

Minamoto clan

Minamoto no Yoshitomo werd de clanleider nadat hij zijn vader in het Hōgen Incident van de troon stootte. Toen hij een staatsgreep wilde plegen werd hij vermoord samen met zijn oudste zonen. Eén van de jongere zonen Minamoto no Yoritomo werd naar Izu verbannen, samen met zijn halfbroer Minamoto no Yoshitsune. Tijdens de Genpei oorlog streed Yoritomo mee. Minamoto no Yoshinaka won vele veldslagen nadat Taira no Kiyomori stierf. Op dat moment ziet Go Shirakawa hem als een dreiging en spoorde hij Yoritomo aan om Yoshinaka te verslaan. Deze stuurt Yoshitsune op hem af, die Yoshinaka verslaat en niet lang daarna de zeeslag bij Dan no Ura van de Taira wint. Go Shirakawa vindt dan dat Yoritomo te machtig wordt en wil Yoshitsune op hem afsturen, maar Yoritomo voorkomt dit en elimineert zijn halfbroer. Hij zorgt voor de basis van het Kamakura shogunaat.

Galerij

Boeddhisme en zijn vergankelijkheid

Boeddhisme speelt een constante rol in de Heike Monogatari. Dit valt op door de invoeging van setsuwa’s die sterk boeddhistisch getint zijn. Ook in de openingszin zit een letterlijke verwijzing naar de vergankelijkheid (無常,mujō), bv. In het geluid van de bellen van de tempel Gion Shoja echoot de vergankelijkheid van alle dingen.[4] Dit is eveneens een voorbeeld van mono no aware, de vergankelijkheid der dingen die emoties oproept bij de lezer om zo het verhaal beter te begrijpen.

Daarbij komt nog dat de auteur elk evenement bespreekt vanuit boeddhistische leer. Hierdoor kon hij via de Heike Monogatari vele wijsheden aan de bevolking overleveren. Dit wil zeggen dat het verhaal van de Heike als een propagandamiddel diende om zo de bevolking in te lichten. Vreemd was dit niet, want tijdens de overgangsperiode was het boeddhisme een heel belangrijk element in de samenleving. Hierbij moet er een nuance gemaakt worden. De schrijver van deze vertelling verwoordt geen enkele keer zijn bewondering voor Boeddha en vernoemt ook andere boeddha’s en shintogoden.

Plot

Bespreking

De plaatsen waar er gevochten werd in de genpei oorlog.

De eerste vijf boeken focussen zich op het leven van Taira no Kiyomori, de clanleider en zijn Taira clan. Hij raakt in verschillende conflicten verwikkeld. De meeste hiervan werden uitgevochten met als aanvoerder ex-keizer Go Shirakawa. Het zesde, zevende en achtste boek hebben het over de Minamoto die meer macht willen en daardoor een grotere dreiging vormden voor de Taira. Het gaat zelfs zover dat de Taira de hoofdstad Kyoto moeten ontvluchten om keizer Antoku in veiligheid te brengen. Minamoto no Yoshinaka leidt de aanval en wordt daarna Go Shirakawa’s beschermer.

Boeken negen tot en met twaalf verhalen de ondergang van de Taira in de slagen van Ichi no tani, Yashima en Dan no ura. Vervolgens bespreken ze de heerschappij van Minamoto no Yoshinaka, Yoriomo en Yoshitsune. Het verhaal eindigt in 1185 met de definitieve overwinning van Minamoto no Yoritomo. Het ingewijde dertiende boek vertelt over ex-keizer Go Shirakawa en de dood van Kenreimon’in.

Er zijn heel wat verschillen te vinden met de werkelijke geschiedenis. Een reden hiervoor is dat het in een verhaalvorm geschreven is en een groot fictief deel bevat. Zo werd bijvoorbeeld het schrijven van een kwaad woord over de heerser niet aanvaard. Terwijl de schrijver de heersende Minamoto ophemelde, haalde hij de Taira, de Kiyomori en ook keizer Go Shirakawa, onderuit.

Inhoud[5]

Het verhaal begint bij de opkomst van de de macht van de Taira clan. Taira no Tadamori, Kiyomori’s vader raakte aan meer macht wanneer hij de keizerlijke familie bijstond in enkele moeilijke omstandigheden waar het hof geen raad mee wist. Na hem werd zijn zoon degene die de Taira clan steeds meer macht bezorgde. Dit deed hij door ervoor te zorgen dat enkele problemen voor keizer Go Shirakawa zoals de Hōgen en Heiji incidenten te onderdrukken en naar het voorbeeld van de Fujiwara’s de clanvrouwen uit te huwelijken aan de keizerlijke familie. Zo werd zijn dochter bijgenaamd Kenreimon’in uitgehuwelijkt aan de keizer.

Veldslag in de Genpei oorlog.

Kiyomori kwam terecht in vele conflicten, bijvoorbeeld het conflict van de boeddhistische Enryakutempel. Het is op dit moment dat Go Shirakawa het keizerschap opgaf, omdat hij dacht naast de troon meer macht te hebben. Antoku kwam hierdoor op minderjarige leeftijd op de troon.

Kiyomori werd regent en regeerde in Antoku’s plaats. Deze actie zorgde voor ongenoegen bij andere hoogstaande zoals de Fujiwara en Go Shirakawa. Plannen werden gesmeed en de Taira kregen steeds meer problemen met andere clans en dan voornamelijk de Minamoto clan.Van deze conflicten kwamen veldslagen. Toch wisten ze alle aanvallen af te slaan. Tot het noodlot toesloeg. Kiyomori stierf aan een ziekte en na zijn dood eindigde de heerschappij van de Taira aan sneltempo. Hoewel ze hierdoor vele tegenslagen ervaren hadden, probeerden ze stand te houden.

Minamoto no Yoshinaka joeg de Taira-clan uit de hoofdstad Kyoto. De hoogstgeplaatsten vluchtten met de jonge keizer Antoku. Yoshinaka won steeds meer veldslagen en zijn macht werd groter. Yoshitsune en Yoritomo begonnen ook meer aanzien te krijgen.

Rond de periode dat Go Shirakawa een opvolger aanduidde voor keizer Antoku, werd Yoshinaka shogun van de hoofdstad. Yoritomo werd aangesteld als shogun van het Oosten. De Heike vertoefden op dat moment in het westen van Japan.

Yoshinaka stelde de Taira clan voor, die hij eerder verslagen had, om samen ten strijde te trekken tegen de keizer. Ze weigerden omdat ze hem niet vertrouwden. Ondertussen ontwikkelde Yoritomo wraakgevoelens omwille van het stelen van leiderschap van zijn vader door Yoshinaka. Yoritomo die in Kamakura zijn hoofdstad had, bedacht plannen om zijn vaders eer terug te winnen. Wanneer Yoshinaka ten strijde wilde trekken om de laatste Tairaleden uit het westen te verdrijven, kreeg hij de plannen van aanval ter ore. Het kwam tot een gevecht om de hoofdstad. Yoshitsune behaalde in die periode zijn eerste grote overwinning en kreeg de opdracht Go Shirakawa te beschermen. De twee creëerden een goeie band. Yoshinaka verloor en vluchtte. tijdens zijn vlucht werd hij vermoord.

Veldslag tijdens genpei oorlog.

Terwijl de Minamoto hun triomf vierden, verzamelde de Taira zich in het westen aan Fukuhara en Ichi-no-Tani. De plaats waar de genpei oorlog werd uitgevochten. Minamoto no Yoshitsune kwam met zijn troepen onder Yoritomo’s bevel. Het was een heftige strijd, waarin de Minamoto de Taira overtrof. De aangestelde opvolger van Keizer Antoku, Go Toba kreeg zijn titel.

Yoshitsune nam deel aan verschillende gevechten die allen eindigden met een overwinning. Yoritomo begon te twijfelen aan de betrouwbaarheid van zijn broer. De meningsverschillen en problemen stegen en het kwam zo ver dat Yoritomo iemand zond om zijn broer te vermoorden. Go Shirikawa hielp Yoshitsune om de hoofdstad veilig te verlaten en probeerde te bemiddelen tussen de twee. Dit mislukte. Ondertussen werden alle Tairaleden die de troepen tegenkwamen vermoord.

Rokudai, één van de laatste Taira, kon lange tijd zijn gruwelijke lot ontlopen door als monnik het boeddhisme te bestuderen. Uiteindelijk vond Yoritomo ook hem en onderging hij hetzelfde als zijn clangenoten. Hiermee, met de uitroeiing van de Taira clan, eindigt de Heike Monogatari.

Invloed op latere perioden en heden

Schilder en prentkunst

Vele schilderijen en prenten werden gemaakt met de Heike Monogatari als thema. Hieronder behoort ook het schilderij van IWASA Matabei over de monnik Mongaku in het vijfde boek.[6] De ukiyo-e heeft waarschijnlijk elke scene uit de Heike monogatari als inspiratiebron gebruikt, want er zijn ontelbare prenten over te vinden. [7]

Mondelinge voordracht

AKASHI Kakuichi, een biwa, ontwierp een twaalfdelige mondelinge versie van de Heike Monogatari. Deze versie werd zo goed ontvangen bij het gewone volk dat de hogere klasse er interesse voor kreeg en sindsdien werden biwa voorstellingen voor de elite opgevoerd. Zoals alles met zijn tijd mee evolueerde, veranderde de voorstellingen van de biwa. De inspiratie die men uit deze voorstellingen haalden werden dan gebruikt in No- en Kyōgentheater. Ook waren er joruri [8] en kabuki shows van te vinden. Ook nu zijn er nog voorstellingen te vinden die het verhaal van de Heike voorbrengen. Maar bijna bij alle voorstellingen ligt Kakuichi’s versie aan de basis. Nu nog steeds is de Heike Monogatari een grote inspiratiebron voor de kleine hoeveelheid Biwa’s van deze tijd die de traditionele kunst nog steeds beoefenen.

Andere invloeden

De poster van de film Shin Heike Monogatari.


Het verhaal wordt gebruikt als inspiratiebron voor vele muziekstukken. Een voorbeeld is een biwavoorstelling op een hedendaags jazzconcert [9] dat de Heike Monogatari weergeeft waarin vooral de vergankelijkheid van het boeddhisme een uiting krijgt.

Het verhaal is ook verfilmd genaamd “ Shin Heike Monogatari” . Het is een film uit 1955 van MIZOGUCHI Kenji. De film is nog grotere fictie dan het boek, de waarheid die men erin vermeldt moet zeker in twijfel genomen worden. Net zoals een film, volgde er een drama en verscheen er ook een manga.

Voetnoten

  1. Meer informatie, zie invloed: Mondelinge voordracht
  2. Als u de kanji van Taira in de andere leeswijze leest hebt u Heike, deze twee zijn dus synoniemen voor dezelfde clan.
  3. Als u de kanji van Minamoto in de andere leeswijze leest hebt u Genji, deze twee zijn dus synoniemen voor dezelfde clan.
  4. uit: [1], onderdeel boeddhisme
  5. Het plot is de hoofdlijn van het verhaal. Hiernaast worden nog vele korte verhalen verteld over vertrouwelingen, vrouwen en kinderen van de hoofdpersonages, er zijn heel wat symbolische passages. Deze kortere verhalen worden hier niet apart besproken.
  6. Het werk van Iwasa Matabei [2]
  7. Voorbeelden [3]
  8. Joruri is muziekvorm die een verhaal vertelt.Het is vergelijkbaar met de verhalen van een biwa hoshi. Meestal komen ze voor bij bunraku of poppentheater.
  9. Meer informatie [4]

Bronnen

Afbeeldingen

  • Alle gebruikte afbeeldingen komen van Wikimedia commons [5]

Boeken

  • Yoshikawa, Eiji, The Heiké Story a modern translation of the classic Japanese tale of love and war, Tokyo, Tuttle Publishing,1956.
  • Watson, Burton, The tales of the Heike, New York, Columbia University Press, 2006.

Encyclopedie

  • Frédéric, L., Le Japon, Dictionnaire et Civilisation , Parijs, Robert Laffont S.A., 1996, p305.

Internet