Goryōkaku fort (五稜郭) te Hakodate

Uit GeschiedenisJapan

Het Goryōkaku fort (五稜郭) te Hokkaido werd als basis genomen voor Enomoto Takaeki en zo'n 1600 soldaten. Daar wilde hij de republiek van Edo[1] stichten. In mei 1869 werd het fort omsingeld en vanaf de zee bestookt. Al wie het niet eens was met de Meiji, vestigde zich in het fort, maar ze gaven zich over toen ze geen kant meer op konden. Dit was het laatste wapenfeit in de Boshin oorlog.

Inhoud

De slag te Hakodate

Slag te Hakodate

Na de overgave van het kasteel van Edo, vluchtte Enomoto Takeaki, vice-admiraal van de marine van het Bakufu[2], met de resten van de vloot vanuit Shinagawa noordwaarts, nam onderweg nog 1600 bakufu getrouwe soldaten op en vluchtte naar Hokkaido. Als basis koos hij het Goryôkaku fort van Hakodate. Hij wilde van Hokkaido een soort republiek maken, waar iedereen die het oneens was met het nieuwe beleid van de Meiji machthebbers terecht zou kunnen. In de loop van de vijfde maand van 1869 gaf het door regeringstroepen omsingelde fort zich over. Dit was de laatste militaire krachtmeting tussen de aanhangers van het bakufu en het nieuwe regime. De kansen voor een herrijzenis van het bakufu waren nu wel bijzonder klein geworden.

Het Goryōkaku fort (五稜郭)

Luchtfoto van Goryōkaku genomen door David Lam

Het laatste monument van het bakufu was een fort in de vorm van een ster en omgeven door een gracht. Het was ter bescherming van Hakodate in het eiland van Hokkaido tegen Europa, in het bijzonder Rusland. Een vijandelijke inval juist 4 jaar voor de regering uiteen viel. Het Goryōkaku is het enige sterachtige fort dat nog rest in Japan. Voor het bakufu in 1868 was het fort van weinig belang, maar het is tot op de dag van vandaag een uitzonderlijk mooi uitzicht. De originele gebouwen zijn ondertussen vervangen door bosjes ananas en kersen en een klein museum, maar de grote muren van gewapend beton met hun 5 beschermende bastions en de aparte glooiing (die het drievoudige effect benaderd) zijn nog in zeer goede conditie. Hier wil ik de Japanse steenhouwers wel vermelden mits ze hun werk deden zonder zelfs maar vertrouwd te zijn met de Westerse normen. De gracht rondom het fort, ongeveer zo een 30 meter lang, zou nog steeds gevuld zijn met water. Nu zijn deze ruïnes omgetoverd tot het "Goryōkaku park" waar men de kersenbloesem kan bezichtigen. Het is één van Hokkaidō's beroemdste plekjes.

Takeda Nariaki

Takeda Nariaki, een militaire architect die verschillende andere forten gebouwd heeft, maakte het Goryōkaku af in 1864. De omgeving is ongeveer zo enkele 25 hectaren groot en de vesting doet je gauw denken aan het 17de eeuwse vestingwerk uit Het Noord-Hollandse Naarden [1]. Takeda die net als Fukuzawa Nederlands heeft gestudeerd met Ogata in Osaka, kende deze plek zeker uit de boeken. Alleen is Naarden, dat ook nog steeds bestaat, een elliptisch en zesvoudig fort. Dus het kan zijn dat het Goryōkaku werd gemodelleerd naar een vijfvormig Frans bouwwerk zoals er zijn in Doornik (Tournai). Takeda kon zijn kennis verworven hebben door vanuit het bakufu aangestelde Franse militaire adviseurs. Maar hij had zijn kennis van het werk van Sebastien de Vauban en de Franse architectuur waarschijnlijk uit Nederlandse boeken.

Relatie met de Fransen

In 1868 ontwikkelde het Goryōkaku een lastige relatie met de Fransen. Voor de laatste shogun[3] zich overgaf, het Edo kasteel en de keizerlijke macht hun laatste overwinning behaalden te Ueno in juli 1868, sloop een kleine groep loyalisten onder het gezag van Enomoto Takeaki af naar Hakodate en namen hun intrek in het Goryōkaku waar ze een republiek afkondigden. Tot de grote ontzetting van de Fransen, neutraler dan de andere Westerse machten, sloot Enomoto zich aan bij een aantal Franse militaire adviseurs. Pas in 1869 was generaal Kuroda Kiyotaka in staat Hokkaido te bereiken met een keizerlijke vloot (inclusief het net aangekochte Amerikaanse “Ironclad Stonewall” [2]) en onderwierp Enomoto aan een ironische finale.

Juist voor het laatste gevecht verliet Jules Brunet, één van de belangrijkste Franse adviseurs, Enomoto voor een Frans schip in de haven. Enomoto gaf zich en het Goryōkaku, dat volledig onbeschadigd was gebleven, over. Op zijn terugweg naar Frankrijk werd Brunet niet voor de krijgsraad gebracht maar herstelde bijna onmiddellijk en maakte het later zelfs tot generaal. Enomoto werd snel vergeven en begon te stijgen van ambassadeur naar minister van de zeemacht tot Meiji staatsman. Takeda sloot zich aan bij het personeel van “the New Army Acadamy in Tokyo” en Kuroda trok terug naar Hokkaido.

Het laatste spoor van het bakufu bezweek uiteindelijk helemaal door de westerse structuur. Maar voor het grootste deel van de Japanse bevolking bleven de Westerse gebouwen exotisch en buiten hun ervaring: het fort van de regering, de fabriek van de heer, het huis van buitenlanders of de tempel van onbekend geloof.

Enomoto Takeaki

Enomoto Takeaki

Enomoto werd geboren als lid van een samurai[4] familie van de Tokugawa clan[5] in het gebied van Shitaya te Edo. Enomoto begon Nederlands te studeren in 1850. Na Japan’s “opening” door Commodore Matthew Perry in 1854 ging hij studeren aan het Tokugawa bakufu’s Naval training center te Nagasaki en aan het Tsukiji Warship training center te Edo. Op zijn 26ste werd hij naar Nederland gezonden om westerse technieken te bestuderen en zich er meester van te maken. Hij verbleef in Europa van 1862 tot 1867 en kon naarmate te tijd verder ging vloeiend Nederlands en Engels.

Tijdens de Meiji restauratie, nadat Edo zich in 1868 overgegeven had tijdens de Boshin oorlog om aan de nieuwe Meiji overheid trouw te zweren, weigerde Enomoto zijn oorlogsschepen af te staan en ontsnapte naar Hakodate te Hokkaidō. De resten van de Tokugawa zeemacht en een paar Franse militaire adviseurs en hun leider Jules Brunet trokken met hem mee. Zijn vloot van zeker 8 (stoom) oorlogsschepen was de sterkste van Japan. Enomoto wilde een onafhankelijk land creëren onder gezag van de Tokugawa familie in Hokkaidō, maar de Meiji overheid weigerde de verdeling van Japan te accepteren. Op 25 december verklaarden de Tokugawa loyalisten de stichting van de republiek van Edo en verkozen Enomoto als president. Het jaar daarop drong het leger van de Meiji overheid binnen in Hokkaidō en versloeg het leger van Enomoto in het “zeegevecht te Hakodate”. Op 18 mei 1869 stortte de republiek van Edo in elkaar en zo kwam Hokkaidō onder het gezag van de centrale overheid te staan dat gestuurd werd door de Meiji keizer.

Nadat hij zich had overgegeven, werd Enomoto gearresteerd, beschuldigt van hoogverraad en gevangen genomen. Maar de leiders van de Meiji overheid realiseerden zich dat Enomoto’s talenten wel eens van pas zouden komen en vergaven hem in 1872. Hij werd één van de weinige Tokugawa loyalisten die de overgang maakte tot de nieuwe regerende elite. Zijn status steeg snel in deze nieuwe regering en hierbij zou hij een uitzondering geweest zijn. In 1874 werd hij vice admiraal van de keizerlijke Japanse zeemacht. In 1880 werd hij minister van de zeemacht. In 1885 mocht hij Ito Hirobumi assisteren met het afsluiten van het verdrag van Tientsin met Qing China. Later werd hij nog minister van agricultuur en verkeer/handel, minister van educatie en minister van buitenlandse zaken. In 1887, werd Enomoto’s staat tot burggraaf verheffen en werd hij geselecteerd als lid van het privé bestuur. Enomoto stierf in 1908.

Voetnoten

  1. ↑ Edo: De naam van Tokyo tot aan de Meiji-restauratie van 1867
  2. ↑ bakufu: De naam voor de regering van Japan tijdens de Edoperiode, ten dienste van de Shogun.
  3. ↑ shogun: oorspronkelijk de titel voor een Japanse militair leider.
  4. ↑ samurai: is de term voor de krijgersklasse in het pre-industriële Japan. Samurai betekent: "Hij die dient".
  5. ↑ Tokugawa clan: De Tokugawa familie is één van de machtigste familie's van Japan tijdens de Edo periode (van 1603 tot 1868).

Bronnen

Teruggeplaatst van "http://mediawiki.arts.kuleuven.be/geschiedenisjapan/index.php/Gory%C5%8Dkaku_fort_(%E4%BA%94%E7%A8%9C%E9%83%AD)_te_Hakodate"