Evolutie van het Japanse onderwijssysteem

Uit GeschiedenisJapan

Inhoud

Inleiding

Voor wie opgroeit in de 20e of de 21e eeuw, is onderwijs een welbekend fenomeen. Toch was dit niet altijd zo. Enkele eeuwen geleden was onderwijs en een intellectuele opleiding alleen weggelegd voor de rijken van toen, de adel. Wie niet tot deze klasse behoorde, mocht al van geluk spreken indien ze het ambacht van hun ouders konden overnemen.


In het verre Japan, hoewel voor het grootste deel geïsoleerd van de rest van de wereld, was het niet anders. Deze isolatie maakte echter ook dat de traditionele feodaliteit, te vergelijken met onze Middeleeuwen, veel langer vrij spel had. Het was pas met de Meiji-restauratie (1854-1868) dat men (in theorie) met deze feodaliteit komaf maakte en de basis kon leggen voor een degelijk uitgewerkt onderwijssysteem.

Inhaalmanoeuvre

De grootste bekommernis van de Meiji-regering was het bereiken van de Westerse standaard betreffende wetenschappen en onderwijs. Om deze te bekomen, werd in 1872 aan het pas opgerichte ministerie van Onderwijs door Mitsukuri Rinshō en een groep geleerden, de Gakusei 学制 opgesteld. Met dit Fundamenteel Decreet werd de algemene leerplicht ingevoerd.


Het onderwijssysteem was gebaseerd op het Franse en Duitse, dat volgens Japanse geleerden de meest doeltreffende en makkelijkst in te voeren waren. Japan werd opgedeeld in 8 departementen. Elk van deze departementen zou beschikken over een universiteit en 32 middelbare scholen. Onder elke middelbare school, waarvan er 1 per district was opgericht, stonden dan weer 210 lagere scholen. Hoewel het onderwijs niet gratis was, werd het plan wegens financiële tekortkomingen nooit volledig uitgevoerd. De eerste 10 jaar ging dan ook meer dan 50% van de leerplichtigen (4 jaar basisonderwijs) niet.

Hervormingen

In 1879 werd het gehele systeem echter vervangen, ditmaal geïnspireerd op het Amerikaanse systeem, na de invoering van de Kyōiku Rei 教育令. Hiermee wou men een onderwijssyteem uitbouwen dat beantwoordde aan de specifieke noden van elke streek door middel van regionale atonomie. Dit systeem hield het echter niet lang vol en werd reeds in 1880 vevangen door de Kaisei Kyōiku Rei (Herziene Decreet op de Opvoeding), waarbij opnieuw een centraal systeem ingesteld wordt.

Het systeem draaide rond de staat en spoorde leerlingen aan tot moralistische en Confuciaanse[1] ideeën zoals onder andere loyaliteit aan de staat, gehoorzaamheid en vriendschap. Elke school zou ook een portret van de keizer ophangen om te vereren.


In 1905 was reeds 98% van de mannelijke en 93% van de vrouwelijke leerplichtigen aanwezig op school. 10% ging, na het behalen van hun diploma, zelfs verder studeren aan de middenschool. Slechts een kleine minderheid ging naar de middelbare school. Toch was dit al een serieuze voouitgang tenopzichte van 1880 en deze groei zou de komende jaren blijven toenemen.

In 1907 werden de verplichte 4 jaren onderwijs verlengd met 2 jaar en werd het lessenrooster aangepast ten voordele van het nationalisme en de keizerlijke verering.

Onderwijs tijdens WO II

De fascistische overheid was ultranationalistisch (Chō-kokkashugi genoemd) en richtte het Kyōgaku-kyoku, het bureau voor Onderwijs en Wetenschap, op. Dit diende vooral als controleorgaan om de verspreiding van het Chō-kokkashugi na te gaan (en aan te moedigen) en de nationale filosofie van japan, Kokutai 国体, te verduidelijken.

Kokutai 国体

Hiervoor werd een groep intellectuelen aan het werk gezet, waaronder bekende namen als Hisamatsu Shin'ichi 久松真一 en Watsuji Tetsurō 和辻哲郎. Dezen waren verantwoordelijk voor hét handboek van de deugdelijke Japanner, de Kokutai no Hongi 国体の本義 (De essentie van de nationale geest), dat verspreid werd in scholen en maatschappelijke organisaties vanaf 1937.


De Kokutai no Hongi 国体の本義 verweeft de oude mythologie met de Japanse superioriteit[2] en verhaalt over de wil van de keizer, maar ook over de confuciaanse deugden, die zo mogelijk nog belangrijker zijn geworden: harmonie, trouw aan de keizer, toewijding aan de ouders en Bushidō, dé ethiek van het Japanse volk.

Alle Westerse ideeën werden als ondeugdelijk voorgesteld, met op de eerste plaats de individualiteit, oorsprong van de democratie en -volgens het boek- communisme. De Japanse gedachtegang, de Kokutai 国体 , was de enige juiste en de enige goede. Westerlingen in Japan werden nog met moeite geduld.


In dezelfde geest werden nog verschillende andere boeken, ook door andere auteurs, uitgegeven. Ook dezen werden door de overheid verspreid en het lezen ervan werd aangemoedigd, zoniet verplicht. Studentengroeperingen, alsook vakbonden en kranten, werden verboden, in naam van de nationale eenheid.


In 1941 werden de lagere scholen omgevormd tot Volksscholen, de Kokumin gakkō 国民学校 , met slechts ultranationalistisch onderwijs. Vanaf het middelbaar onderwijs werd militaire opvoeding een verplicht vak, om zo snel mogelijk soldaten klaar te stomen voor de nakende oorlogen.

Naoorlogse bezetting en heropbouw

Reeds in 1946 adviseerde een team van Amerikaanse specialisten de Japanse overheid om, naar Amerikaans model, leerplicht tot 15 jaar in te voeren, 6 jaar lager en 3 jaar middelbaar. Dit werd in 1947 uitgevoerd, samen met een onderwijssysteem van 6 jaar, 3 jaar, 3 jaar en 4 jaar voor respectievelijk lager ondrwijs, middenschool, middelbaar onderwijs[3] en universiteit of hogeschool.

Omwille van hun ultranationalistische kenmerken werden de vakken geschiedenis en aardrijkskunde van het lessenrooster geschrapt[4]. In de plaats kwam het vak maatschappijleer, dat in wezen een samenvoeging van beiden was.


Decentralisatie

Om de invloed van het Ministerie van Onderwijs te verminderen, werden onderwijscomités, bekend als Kyōiku iinkai 教育委員会 , opgericht, wiens leden op prefecturaal en stedelijk niveau verkozen werden door het volk, in plaats van benoemd door het Ministerie. Deze typisch Amerikaanse visie op onderwijs was echter geen lang leven beschoren, reeds in 1957[5] viel men terug in z'n vooroorlogse werkwijze.

Het huidige onderwijssysteem

Anno 2007 heeft Japan de hoogste slaagpercentages ter wereld. 90% van de bevolking heeft een diploma van de middelbare school en meer dan 40% studeert af van de Universiteit. Zoals u hierboven kan lezen, heeft het onderwijs in Japan een lange weg afgelegd. Ook moet gezegd worden dat de middelbare school nog steeds niet verplicht is en men dus eigenlijk na Middenschool (of de leeftijd van 15 jaar) kan stoppen. Hiermee rekening houdend zijn deze percentages nog indrukwekkender.


Opleidingsonderdelen

Japan heeft zowel publieke scholen als private scholen en hoewel geen van beide gratis zijn, is er toch een duidelijk verschil in prijs ten voordele van de publieke scholen. Daartegenover hebben de meeste private scholen een zeer goede reputatie en garanderen ze vaak (in het geval van de middelbare scholen) toelating tot Hoger onderwijs en soms zelfs een diploma van Hoger onderwijs. In Japan is het namelijk zo dat men voor de beste (private) Middelbare scholen en Universiteiten moet slagen voor een toelatingsexamen. Dit systeem heeft dan ook gezorgd voor een hele resem aan scholen, enkel en alleen om de leerlingen voor deze examens voor te bereiden.

Het Japanse schooljaar begint in april en bestaat uit 3 trimesters, gescheiden door korte vakanties in de lente en winter. Ook hebben ze een zomervakantie gedurende één maand. Het schooljaar eindigt begin maart. School begint meestal om 8.30u en eindigt om 15.50u. Tweemaal per maand is er 's zaterdags les tot 12.30u. Het schooljaar omvat 35 weken.


Kleuterschool

Kleuterscholen zijn niet verplicht in Japan en ten gevolge hiervan zijn ze meestal privaat.

In 2002 gingen 79% van de kleuters, die ingeschreven waren in een kleuterschool, naar een private school.

Lagere School shōgakkō 小学校

Het eerste verplichte opleidingsonderdeel, de Lagere school duurt 6 jaar. Op deze school volgt men 9 vakken:

  1. de Japanse taal
  2. Algebra
  3. Wetenschappen
  4. Levens- en Milieustudies
  5. Muziek
  6. Kunst en Knutselen
  7. Huishouden
  8. Lichamelijke Opvoeding

De lessen duren 45 minuten, met een tiental minuten pauze tussen 2 lessen.


Middenschool Chugakkō 中学校

Het 2e en laatste van de verplichte opleidingsonderdelen, de Middenschool. Deze is het equivalent van de eerste 3 jaren Middelbare school in ons systeem.

Vanaf hier zijn de lessen 50 minuten lang.

Schaduwonderwijs

Voor dit soort onderwijs hebben wij, in onze cultuur, niet echt een tegenhanger. Deze bestaat uit thuisonderwijs en speciale scholen, zoals de Juku 塾, wiens voornaamste taak het is de intelligentie van de kinderen op te krikken en hen voor te bereiden op de toelatingsexamens die ze weldra zullen moeten afleggen.


De Juku zijn onder te verdelen in 2 soorten, de verrijkingsjuku en de academische Juku. 75% van de Lagere school- en 25% van de Middenschoolstudenten zijn ingeschreven in de eerste soort, waarvan ze de lessen volgen na hun schoolactiviteiten. De academische Juku is dan op zijn beurt onder te verdelen in Herhalingsjuku (Hoshū Juku 補習塾) en de Shingaku Juku 進学塾, die zich concentreert op de voorbereiding van de toelatingsexamens.

Middelbare School Kōkō 高校 / Kōtōgakkō

Niet verplicht, maar toch zeer populair in Japan. Buiten de standaard school kan men ook kiezen voor:

  • Technologische Colleges
  • Gehandicaptenscholen (voor blinden, doven of andersvaliden)
  • Gespecialiseerd Opleidingscollege (bvb. verpleegster)


De meeste hiervan kunnen gebeuren op een part-time basis of via correspondentie.

Hoger Onderwijs

Ook hier kan men uit verschillende opleidingen kiezen en ook deze kunnen part-time of via correspondentie gevolgd worden.

  • Gespecialiseerd Opleidingscollege
  • Hogeschool[6] Tankadaigaku 単科大学 / Karejji カレッジ
  • Universiteit[7] Daigaku 大学
  • Graduaatscholen voor Masters en Doctoraten

Studeren in Japan

Nu de bevolkingsstructuur in Japan sterk verandert[8], is er een tekort aan Japanse studenten om de Universiteiten te vullen. Dit betekent dat meer en meer Universiteiten buitenlandse studenten proberen aan te trekken, wat het voor dezen gemakkelijker maakt om in Japan te studeren.

De meeste buitenlandse studenten in Japan zijn totnogtoe Chinees of Koreaans, het gevolg van de moeilijkheidsgraad van het aanleren van de Japanse taal. Toch vinden ook meer en meer Westerse studenten hun weg naar de Japanse Universiteiten, na het Japans gestudeerd te hebben. Ook voor degenen die de taal niet beheersen, is er hoop. Lessen kunnen gevolgd worden in het Japans én het Engels, hoewel het aantal opleidingen waarin alle vakken in het Engels gevolgd kunnen worden, nu nog gering zijn.

Voetnoten

  1. ↑ Leer van Confucius.
  2. ↑ Alleen Japan heeft immers een unieke en zuivere keizerlijk familie.
  3. ↑ In Amerika wordt middelbaar onderwijs gesplitst in 3 jaar Junior High School en 3 jaar Senior High School.
  4. ↑ In de loop der jaren werden ze weer toegevoegd aan het lessenrooster.
  5. ↑ Slechts 5 jaar sinds de bezetter het land verliet.
  6. ↑ Tweejarige opleiding.
  7. ↑ Vierjarige opleiding.
  8. ↑ Sterke vergrijzing van de bevolking.

Bronnen

Elektronische bronnen

  1. http://www.japan-guide.com/e/e2150.html
  2. http://www.jref.com/society/japanese_educational_system.shtml
  3. http://educationjapan.org/jguide/education_system.html
  4. Nederlandstalige Wikipedia
  5. Engelstalige Wikipedia

Boeken

  1. Inside GHQ: The Allied Occupation of Japan and Its Legacy door Eiji Takemae
  2. Understanding Japanese Society door Joy Hendry
  3. Van Samurai tot Soft Power: Een Geschiedenis van Japan door Dr. Vande Walle Willy
Teruggeplaatst van "http://mediawiki.arts.kuleuven.be/geschiedenisjapan/index.php/Evolutie_van_het_Japanse_onderwijssysteem"