De slag om Midway
Uit GeschiedenisJapan
Inhoud |
De slag om Midway
Wat vooraf ging
- aanvang pacifische oorlog
Tijdens de Tweede Wereldoorlog probeerde het Japanse Keizerrijk zich meester te maken van de Stille Oceaan. Er was slechts één grootmacht die dit zou kunnen beletten: de Verenigde Staten. Het was dan ook noodzakelijk voor Japan om de zeemacht van de VS helemaal uit te schakelen om dit doel te kunnen bereiken. Gevolg: op 7 december 1941 viel Japan Pearl Harbor aan. Maar hierbij maakten ze een belangrijke misrekening. Japan dacht namelijk dat men door deze aanval de hele Amerikaanse vloot zou kunnen uitschakelen. Het tegendeel was waar. Weliswaar waren alle grote slagschepen tot zinken gebracht, maar de vliegdekschepen en de meeste torpedobootjagers waren niet in Pearl Harbor aangemeerd toen de aanval plaatsnam. Amerika had dus nog genoeg materiaal en kracht over om terug te vechten. Een oorlog tussen Japan en Amerika brak uit. De opperbevelhebber van de Amerikaanse vloot, admiraal Nimitz, moest zich nu meten met de opperbevelhebber van de Japanse Marine, Admiraal Yamamoto.
|
http://upload.wikimedia.org/wikipedia/en/thumb/0/03/Chester_Nimitz.jpg/200px-Chester_Nimitz.jpg |
|
|
Admiraal Yamamoto |
Admiraal Nimitz |
- de doolittle raid
Op 18 april 1942 nam de eerste tegenaanval van de Amerikanen plaats. Dit werd de bekende doolittle Raid, genaamd naar Luitenant-kolonel Doolittle, die de aanval leidde. B-25 bommenwerpers, die maar 250m landingsbaan tot hun beschikking hadden, stegen van een klein vliegdekschip de hornet op en bombardeerden het Japanse vasteland. Het was de bedoeling dat na de aanval de bommenwerpers konden landen op bevriend terrein, omdat landen op de hornet onmogelijk was. Maar deze waren te vroeg opgestegen, omdat ze ontdekt waren door een Japanse patrouille. Het gevolg was dat ze niet genoeg benzine meer hadden om door te vliegen en veel vliegtuigen moesten noodlandingen maken op het Japanse vasteland. Veel piloten overleefden de raid niet. Hoewel strategisch de aanval niet veel had uitgemaakt, was Japan toch hard geschrokken en in hun trots gekrenkt. Men had namelijk nooit gedacht dat Amerikaanse vliegtuigen Japan zouden kunnen bereiken. Aan de andere kant kreeg het moreel van de Amerikaanse soldaten een enorme boost.
http://xroads.virginia.edu/~1930s2/Time/1929/doolittle.jpg
doolittle
- de slag bij de koraalzee
Admiraal Yamamoto was nu nog meer overtuigd om de Amerikaanse vloot uit te schakelen. Hij kreeg toestemming om Midway atol aan te vallen. Ondertussen werden er voorbereidingen gemaakt voor een Japanse aanval op Port Moresby aan de kust van Nieuw-Guinea en op Tulagi op de Salomon-eilanden. De bedoeling was deze gebieden te veroveren en er een luchtmachtbasis te vestigen. Die basis zou dan verdere acties in de Stille Oceaan kunnen steunen en zou bovendien een serieuze bedreiging zijn voor Australië. Maar wat de Japanners niet wisten, was dat de Amerikaanse geleerden de Japanse marinecode hadden gekraakt en zo op de hoogte waren van de intenties van hun vijanden. Amerika stuurden de vliegdekschepen de Yorktown en de Lexington met kruiserescorte naar de Japanse vloot in de koraal zee. Merkwaardig is dat bij deze slag geen enkel kanonsschot gelost werd. Heel de slag werd namelijk geleverd door vliegtuigen. Hoewel de Japanners drie vliegdekschepen hadden, was de overwinning toch voor Amerika. De VS verloor enkel de Lexington, terwijl de Japanse vloot het klein vliegdekschip de Shogu, drie mijnenvegers, een torpedobootjager en een mijnenlegger verloor. Ook werd het Japanse vliegdekschip Shokaku zwaar beschadigd en van zijn zusterschip, de Zuikaku, werden de meeste vliegtuigen vernietigd. Het verlies van deze twee grote vliegdekschepen zal een maand later zware gevolgen hebben, bij de slag van Midway!
voorbereidingen: slag om Midway
Yamamoto had een zware nederlaag te verduren gekregen, maar had niet afgezien van zijn plan om Midway atol aan te vallen. Een geslaagde aanval op Midway zou het tij kunnen keren. Bovendien was deze atol een soort wachtpost voor Hawaï. Daar een grote Japanse marinebasis vestigen zou ideaal zijn om de Amerikaanse vloot een kopje kleiner te maken. Maar ondanks Yamamoto's vastberadenheid was de aanval, zelfs voor hij begonnen was, al gedoemd te mislukken. Dit om de volgende redenen:
Ten eerste hadden de grote vliegdekschepen de Shokaku en de Zuikaku in de slag bij de koraalzee zo een zware schade opgelopen, dat ze niet op tijd gerepareerd konden worden om deel te nemen aan de aanval op Midway.
Ten tweede werd er een tweede aanval op de Aleoeten op poten gezet. Dit zou een afleidingsaanval moeten worden en er voor moeten zorgen dat admiraal Nimitz zijn vloot zou opdelen. Dit gebeurde echter niet.
En de laatste reden - en misschien wel de belangrijkste - was dat de Amerikanen al lang op de hoogte waren van Yamamoto's plannen, want ze hadden namelijk de Japanse code gekraakt.(zie supra) Door deze doorbraak konden de Amerikanen de volgende maatregelingen treffen. Namelijk: de tactiek van admiraal Yamamoto was als volgt: Eerst zou er een verrassingsaanval gepleegd worden op de Amerikaanse basis op Midway. Hierdoor zou de Amerikaanse vloot zich naar de basis begeven en er een paar dagen later arriveren om de basis te verdedigen. Japanse duikboten op een bepaalde afstand van Midway zouden dan de bewegingen en de grootte van de Amerikaanse vloot rapporteren. Maar wanneer de Japanse onderzeeërs de positie hadden bereikt vanwaar ze de Amerikaanse vloot in de gaten moesten houden, was die hier al lang voorbijgevaren. Hierdoor had Yamamoto geen idee van de grootte van de vloot van zijn vijand. Bovendien was hij ook van mening dat de Amerikanen de Yorktown niet meer hadden, omdat de Japanse inlichtingendienst dacht dat het vliegdekschip gezonken was in de slag bij de Koraalzee. Dit had natuurlijk catastrofale gevolgen
verloop van de zeeslag
Op 4 juni 1942 lag de Japanse vloot 425 kilometer verwijderd van Midway atol, klaar om hun "verrassingsaanval" te beginnen. Deze vloot bestond uit 4 vliegdekschepen: de Agaki, de Kaga, de Hiryu en de Soryu.In reserve en hier ver vandaan lagen 9 slagschepen, 11 kruisers en 39 torpedobootjagers. Die mochten van Yamamoto nog niet eens in de buurt van de vliegdekschepen komen, omdat hij dacht dat de Amerikaanse vloot toch niet in het gebied was. In de ochtend van die dag begon de eerste Japanse aanval. 108 vliegtuigen stegen van de vier vliegdekschepen op om de Amerikaanse basis op Midway atol aan te vallen. Maar wat ze niet wisten was dat de VS natuurlijk van alles op de hoogte was. De Amerikaanse basis daar was versterkt met luchtafweergeschut en er stonden 3000 man en 115 vliegtuigen klaar. Hiervan stegen 26 vliegtuigen op om de Japanse aanval op te vangen. De twee vechteenheden kwamen elkaar tegen rond 6u15 en er ontstond een groot luchtgevecht. De Amerikaanse vliegtuigen waren echter niet opgewassen tegen de superieure Japanse Zero's en werden afgeslacht. Van de 26 vliegtuigen werden er 17 neergehaald en ze konden slechts een paar Japanse bommenwerpers neerhalen. De rest van de overgebleven Japanse vliegtuigen en bommenwerpers vielen de basis aan. Na 20 minuten van bombardementen keerden de vliegtuigen naar de Japanse vloot terug.
http://www.history.navy.mil/photos/images/g700000/g701850t.jpg
gevechtsvliegtuigen van Midway onderscheppen Japanse aanval
Kort hierna werd het bevel gegeven een tweede golf gevechtsvliegtuigen op het atol af te sturen. Dit bleek een zware fout te zijn. Terwijl de Japanse vliegtuigen bezig waren de vliegtuigen van Midway en de basis zelf aan te vallen, werd de Amerikaanse vloot ontdekt door een Japans verkenningsvliegtuig. Vice-admiraal Nagumo, die de aanval leidde, had geen gevechtsvliegtuigen meer over om zijn duikbommenwerpers te dekken die de Amerikaanse vloot konden aanvallen, en moest dus wachten op de terugkeer van zijn gevechtsvliegtuigen. Ondertussen besloot de Amerikaanse vloot om tot de aanval over te gaan. Ze hadden het geluk de vliegdekschepen de Kaga en de Akagi op hun zwakste moment te kunnen aanpakken, namelijk bij de terugkeer van hun gevechtsvliegtuigen. De eerste twee aanvalsgolven bestonden uit TBD Devastator bommenwerpers van het Amerikaans vliegdekschip de Hornet. Deze waren nogal oud en traag en dus niet opgewassen tegen de Japanse zero's die terugkeerden van Midway. Van de eerste aanval werden alle 15 bommenwerpers neergehaald. Ook de tweede aanvalsgolf had geen succes. De zero's vernietigden 20 van de 26 bommers.
Maar intussen waren 3 gevechtseenheden douglas dauntlessbommenwerpers opgestegen van de twee andere Amerikaanse vliegdekschepen de Enterprise en de Yorktown. Dit was namelijk het nieuwste en snelste type van Amerikaanse duikbommenwerpers. De Japanse zero's waren zo druk bezig de aanval van de Hornet tegen te houden, dat ze de dauntlessbommenwerpers niet zagen aankomen. Deze vielen 3 van de vier Japanse vliegdekschepen aan. Het dek van Akagi en de Kaga stond namelijk vol met vliegtuigen, klaar om op te stijgen, en al snel werden de twee vliegdekschepen gereduceerd tot schroothoop. Ook de Soryu kreeg het zwaar te verduren en haar motoren en roer werden uitgeschakeld. Alleen de Hiryu bleef gespaard. Deze zinde natuurlijk op wraak en lanceerde 18 vliegtuigen om de Yorktown aan te vallen. Hoewel Amerikaanse gevechtsvliegtuigen erin slaagden 12 Japanse vliegtuigen neer te halen, werd de Yorktown toch zwaar getroffen, en de bemanning moest het schip verlaten. Na enkele uren vond de Amerikaanse vloot de Hiryu en dropten Dauntlessbommenwerpers 4 bommen op het vliegdekschip. De Hiryu was uitgeschakeld. De volgende dag gaf Admiraal Yamamoto zijn vloot het bevel de aanval op Midway af te blazen en zich terug te trekken.
http://www.ussyorktown.com/yorktown/g312018.jpg
De beschadigde Yorktown na Japanse aanval van de Hiryu
resultaat
De slag bij Midway had de Japanners 3500 manschappen, 332 vliegtuigen en 4 zeer goede vliegdekschepen gekost. Maar ook de Amerikanen kwamen niet ongedeerd uit de strijd. Tijdens de zeeslag hadden ze 307 man en 147 vliegtuigen verloren. Dit was echter niet alles. Later die dag werd de beschadigde Yorktown naar Pearl Harbor gesleept voor reparaties. Tijdens die tocht werd het vliegdekschip ontdekt door een Japanse duikboot en die bracht de Yorktown tot zinken. Japan had grote verliezen geleden en de strijd verloren. Het grote keizerrijk kon dus verslagen worden en de geallieerden kregen hoop. Vanaf die dag was de Japanse opmars voorbij en moest Japan in de verdediging gaan. Nu was het de beurt aan de geallieerden om het Japanse Imperium terug te duwen. Het is daarom dat de grote slag bij de eilanden van Midway het keerpunt van de pacifische oorlog wordt genoemd.
bronnen
- De Vos, Luc, De tweede wereldoorlog, Leuven: Davidsfonds, 2004.
- Matanle, Ivor, De geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog : van de aanleiding tot de overwinning op Japan, Lisse: Rebo Productions, 1995.
- Matanle, Ivor, Gedenkboek van de tweede wereldoorlog, Lisse: Rebo Productions, 1989.
- Battle of Midway, 4-7 June 1942 - Overview and Special Image Selection
- Preparations for Battle, March 1942 to 4 June 1942 - Overview
- Japanese Air Attack on Midway, 4 June 1942
