De Kanō School (狩野派)

Uit GeschiedenisJapan

Vogels en bloemen van de vier seizoenen. Kunstwerk van de Kanō school uit de Momoyama-periode (1573-1603). Dateert uit de late 17e eeuw.[1]

De Kanō school (狩野派, Kanō-ha) is een zeer gekende en invloedrijke school in de Japanse geschiedenis. Ze was vrij dominant in de Japanse schilderkunst van de 16e tot de 17e eeuw. De werken van de Kanō school zijn toonbeelden van de kunst tijdens de Azuchi-Momoyama periode. Hun atelier was gevestigd in Kyōto, maar verhuisde in 1600 naar Edo (Tōkyō).

De Kanō school is in feite een grote familie van kunstenaars, met een traditie die doorgaat van vader op zoon.

Inhoud

Ontstaan

De Kanō school werd in de 15e eeuw opgericht door Kanō Masanobu en zijn zoon Kanō Motonobu. Kanō Masanobu en zijn vader schilderden al in dienst van de shōgun Ashikaga Yoshimitsu (1436-1490), wat niet slecht deed aan de reputatie van de Kanō school.

De stijl van de Kanō school was een lange tijd dominant in de schilderkunst, vanaf Masanobu tot aan de Meiji restauratie (1868). Maar Masanobu maakte er geen vastgelegde stijl van. Dat gebeurde toen zijn zoon, Kanō Motonobu, de leiding van de Kanō school overnam.

In tegenstelling tot andere scholen die één stijl volgden, was de Kanō school echter gespecialiseerd in twee stijlen:

  • Grootschalige schilderijen van landschappen (met vogels, planten, water en andere dieren) op schuifdeuren (fusuma 襖), kamerschermen en muren.
  • Monochrome schilderijen met inkt op zijde.

De Kanō school maakt gewoonlik realistische afbeeldingen met dieren of een ander onderwerp in de voorgrond. De achtergrond is helemaal leeg of gevuld met abstracte wolken en andere achtergrondelementen. Het gebruiken van mist, wolken, lucht en zee om de afstand weer te geven is een traditionele Chinese methode.

De Kanō school tijdens de Azuchi-Momoyama periode 1576-1603

Chinese leeuwen, door Kanō Eitoku[2]


In 1576 greep Oda Nobunaga (1534-1582) naar de macht en bouwde zijn kasteel in Azuchi. De bouw van zijn kasteel was compleet in 1579 en dat jaar werd tevens het begin van de Azuchi-Momoyama periode.

Het interieur van Oda Nobunaga's kasteel was gedecoreerd door de Kanō school, onder leiding van Kanō Eitoku. Het kasteel brandde echter drie jaar later al af, waarbij de meeste werken van Kanō Eitoku verloren zijn gegaan. Overgebleven werken bestaan nog o.a. in de tempel van Daitokuji in Kyōto.

Oda Nobunaga's opvolger, Toyotomi Hideyoshi (1537-1598), bouwde het Momoyama-kasteel (Ook gekend als het Fushimi kasteel) in Kyōto. Ook zijn kasteel werd gedecoreerd door de Kanō school.

In de Azuchi-Momoyama periode maakte de Kanō school gebruik van de zogenaamde monumentale stijl, genaamd taiga, uitgevonden door Kanō Eitoku. Volgens het boek van Kanō Einō (Honsho Gashi) ontwikkelde Eitoku deze taiga stijl omdat hij geen tijd had om nauwkeuig te schilderen. Daarom schilderde hij met een ruwe borstel van stro.

Deze taiga stijl is gekenmerkt door scherpe omlijning, nadruk op figuren in de voorgrond en het gebruik van beroemde thema's. Door de vaak kleine ramen en de donkere kamers in kastelen als die van Himeji, werden de kunstwerken gemaakt op een achtergrond van bladgoud. Hierdoor zou er niet alleen meer licht binnenvallen, het zou ook de illusie scheppen een meer heldere kamer te zijn.

De Kanō school tijdens de Edo-periode 1603-1867

In 1600 verhuisde de hoofdtak van de Kanō school naar Edo, de Tokugawa shogunate volgend. Het meest succesvolle lid van de Kanō school tijdens de Edo periode was Kanō Tan'yū. Hij was benoemd tot de shōguns hofschilder toen hij 15 was en werd opgedragen de meest belangrijke kastelen te decoreren.

Hij maakte daarnaast ook kunstwerken in een stijl die meer teruggehouden was dan de voorafgaande Momoyama periode. In die nieuwe stijl nam hij ook een vernieuwde interesse voor monochrome inktschilderingen op. Deze inkstschilderingen baseerde hij op de stijl van de Muromachi periode. Hij maakte ook vele yamato-e werken in de stijl van de Tosa school. Zijn meest gekende yamato-e werk is een schilderij dat het leven van Tokugawa Ieyasu, de eerste Tokugawa shōgun, verteld.

Met de Tokugawa shogunate als hun beschermheer, was het succes van de Kanō school tijdens de Edo periode verzekerd. Hun bekendheid nam echter af toen het fortuin van hun beschermheren verminderde. Tijdens het einde van de 19e eeuw functioneerde de Kanō school slechts als een traditionele verzameling van schilders, die overschaduwd werden door andere artiesten.

Artiesten uit de Kanō school

Kanō Masanobu (1434-1530)

Kanō Masanobu, de stichter van de Kanō school, was geboren in een lagere samurai familie.

Hij was erg onder de invloed van zijn leermeester, de schilder en zen priester Shūbun. Net als zijn leraar schilderde in suiboku-ga, een Chinese stijl waarbij er met inkt geschilderd wordt. Suiboku-ga bevat zeer weinig kleur en handelt over Chinese onderwerpen, vooral Zen landschappen. Hij voegde er echter ook Japanse elementen bij. Weinig van zijn werken bestaan nu nog steeds.

Sommige leerlingen schreven dat, hoewel Kanō Masanobu de elementen van Shūbun's stijl en Chinese kunst onder de knie had, hij zelf niet zo origineel en creatief was als zijn leraar. Niettemin werd hij de hofschilder van de Ashikaga shōgunate en dankzij deze positie won de Kanō school aan faam en invloed.

Hij trouwde met de dochter van Tosa Mitsunobu, die tevens de stichter van de Tosa school was. Hierdoor zou zijn zoon Kanō Motonobu beide stijlen erven.

Kanō Motonobu (1476-1559)

Hoewel de Kanō school gesticht werd door Kanō Masanobu, wordt de groei van de Kanō school gezien als de verdienste van zijn zoon, Kanō Motonobu. Net zoals zijn vader schilderde hij suiboku-ga. Hij was echter ook de schoonzoon van Tosa Mitsunobu, de stichter van de Tosa school. De Tosa school maakte gebruik van Yamato-e (inheemse japanse stijl). Door deze twee stijlen to combineren maakte hij een nieuwe stijl die niet alleen erg geschikt was voor decoratie op grote schaal, maar ook heel dominant zou worden voor de Japanse schilderkunst van de komende 300 jaar.

Kanō Eitoku (1543-1590)

Kanō Eitoku was de kleinzoon van Kanō Motonobu en zijn talent werd al op zeer jonge leeftijd erkend. Hij was de uitvinder van de monumentale stijl genaamd taiga.

Hij werkte onder andere voor Oda Nobunaga en Toyotomi Hideyoshi.

Kanō Sanraku(1559-1635)

Kanō Sanraku was de zoon van Kimura Nagamitsu, maar werd later de geadopteerde zoon van Kanō Eitoku.

Net als Kanō Eitoku maakte hij grootschalige werken in krachtige lijnen en felle kleuren tegen een achtergrond van bladgoud. Hij schilderde vele kamerschermen en schuifdeuren, die gebruikt werden voor decoratie in tempels, kastelen en paleizen. Hij werkte in zijn leven o.a. voor Toyotmi Hideyoshi en Tokugawa Hidetada.

Later werd hij de leraar van Kanō Sansetsu, die met zijn dochter trouwde. Na de dood van Kanō Sanraku's oudste zoon adopteerde hij Kanō Sansetsu als zijn eigen zoon. Sansetsu werd na Sanraku het hoofd van de Kanō school.

Kanō Einō (1631-1697)

Kanō Einō was de kleinzoon van Kanō Eitoku en de schrijver van Honcho gashi (Geschiedenis van Japanse schilderkunst).

Kanō Tan'yū(1602-1674)

Tan'yū[3], 1672

Zijn originele naam was Kanō Morinobu. Hij was de oudste zoon van Kanō Tokugawa en de kleinzoon van Kanō Eitoku. Op zeer jonge leeftijd werd hij al hofschilder van de shōgun en maakte grootschalige werken voor het kasteel van Edo, Nijo, Ōsaka, Nagoya en Nikkō Tōshō-gū.

Tan'yū maakte echter ook suiboku-ga en yamato-e werken in de traditie van de Tosa school. Hij was ook gekend als een grote kenner en verzamelaar van Chinese werken.

Zijn zoon, Kanō Tanshin, nam na zijn dood de leiding over de Kanō school over.

Kanō Hōgai (1828-1888)

Kanō Hōgai’s schilderij “Avalokitesvara als een genadige moeder” (悲母観音) wordt gezien als het eerste meesterstuk van moderne Japanse kunst. Samen met Okakura Tenshin wijdde hij zich toe tot een nieuwe Japanse schildersstijl. Okakura Tenshin moedigde hem ook aan tot het overnemen van Westerse technieken zoals schaduw en perspectief. Hij werd kandidaat gesteld als professor aan de Tokyo School of Fine Arts, maar stierf voor de school geopend werd.

Invloed op andere kunstenaars

  • Watanabe Shiko (1683-1755)

Watanabe Shiko was een samurai zonder heer (rōnin) die in dienst ging bij een aristocratische familie genaamd Konoe. Hij had een opleiding gevolgd in de Kanō school. De invloed van de Kanō school is zichtbaar in zijn vroege werken en landschappen.

  • Hashimoto Gahō (1835-1908)

Hashimoto Gahō had een opleiding gevolgd aan de kanō school en zijn werken zijn erg beïnvloed door kanō Hōgai. Hij maakte vele werken in de traditionele stijl van de Kanō school, met kleur en goud of monochroom met inkt. Net als Kanō Hōgai maakte hij ook gebruik van Westerse elementen.

Bronnen

Boeken

  • Stanley-Baker, Joan, Japanese Art, London, Thames and Hudson, 1984

Internet

Voetnoten

  1. ↑ Afbeelding uit: http://www.metmuseum.org
  2. ↑ Afbeelding uit: http://en.wikipedia.org/wiki/Kano_Eitoku
  3. ↑ Afbeelding uit: http://en.wikipedia.org/wiki/Kano_Tanyu
Teruggeplaatst van "http://mediawiki.arts.kuleuven.be/geschiedenisjapan/index.php/De_Kan%C5%8D_School_(%E7%8B%A9%E9%87%8E%E6%B4%BE)"