Belgisch-Japanse diplomatieke relaties
Uit GeschiedenisJapan
De contacten tussen Japan en de regio die sinds 1830 de staat België vormt, kennen een lange geschiedenis. Er was al sprake van uitwisseling voor de onafhankelijkheid van België.[1]De echte intensieve contacten kwamen er pas vanaf 1865, het jaar waarin er een vriendschapsverdrag tussen de beide landen afgesloten werd. Japan had in dezelfde periode reeds gelijkaardige vriendschaps- en handelsverdragen afgesloten met landen zoals de Verenigde Staten, Groot-Brittannië , Rusland en Nederland.[2]Hiervoor leefde Japan al enkele eeuwen geïsoleerd van de rest van de wereld, met uitzondering van een enkele havens waartoe Nederland een beperkte toegang kreeg.
Inhoud |
Satsuma Missie
In het jaar 1865 vertrok een gezantschap uit Satsuma naar Engeland met de bedoeling de betrekkingen met de Britten te verbeteren, wapens te bestuderen en te kopen. Daar kwamen ze in contact met Charles de Montblanc.[3]Deze Fransman, die tevens baron van Ingelmunster was, was reeds in Japan geweest en had contacten met het bakufu. Het gezantschap werd door hem uitgenodigd op zijn kasteel, waardoor zij de eerste Japanners waren die voet zetten op Belgisch grondgebied. Ze verbleven enkele dagen bij hem voordat ze naar Brussel trokken. In Brussel woonden ze theaterstukken bij en bezochten er enkele bedrijven en musea. Ze ontmoetten er ook de Minister van Buitenlandse Zaken en overlegden urenlang met hem over het bezoeken van verscheidene Belgische bedrijven. Na meerdere gesprekken werd het plan opgevat om samen met België een bedrijf op te richten. Bovendien zou België helpen met de deelname van Satsuma aan de Wereldtentoonstelling in Parijs in 1867.
Tokugawa Missie
In 1867 stuurde de vorst van het eiland Satsuma op eigen initiatief een gezantschap naar Europa.
Iwakura Missie
De tweede officiële missie naar België werd in 1868 ondernomen op initiatief van de Japanse keizer Meiji. De opdracht van het gezantschap, dat bestond uit 46 hooggeplaatste staatsmannen o.l.v. Iwakura Tomomi, was enerzijds te onderhandelen met de Westerse landen over ongelijke verdragen en anderzijds kennis op te doen om het Japanse leger te versterken en te moderniseren. België was hiervoor van belang omwille van haar vergevorderde industrialisering. In tegenstelling tot bij de Tokugawa Missie werd er nu meer gefocust op koolmijnen, glaswerk, textiel en dergelijke. Het voornaamste motief van België om deze banden aan te knopen was economisch. Er werd vooral gehoopt dat de Belgische staat het Japanse spoorwegennet zou mogen uitbouwen. Ze had dit al eerder gedaan in andere landen, zoals China, en hoopte hiermee op een nieuwe markt na de crisis van 1867. Er werd ook gesproken over de verschillende handelsmogelijkheden, maar het was duidelijk dat beide kanten op verschillende golflengtes zaten. België was meer geïnteresseerd in de nijverheid en handel, terwijl Iwakura meer naar de diplomatie toe ging. Na enkele jaren was het wederzijdse enthousiasme dan ook bekoeld.
Wereldoorlog I
De tekenen van vroegere banden waren nooit helemaal verdwenen, wat bleek uit de symbolische steun die België verkreeg tijdens de eerste wereldoorlog. Nadat het Duitse leger België binnengevallen was in 1914, verklaarde Groot-Brittannië de oorlog aan Duitsland. Japan werd dagelijks op de hoogte gehouden van de ontwikkelingen in West-Europa. Het lot van de Belgen werd in de Japanse pers met medeleven beschreven. De Asahi Shinbun, een Japanse krant, besloot een katana naar Koning Albert van België te sturen als teken van steun bij hun strijd tegen Duitsland. Dit geschenk werd gebracht door Sugimura Kotaro, die al eerder in Europa was geweest als correspondent[6]. Sugimaru trok naar Frankrijk waar de koning in ballingschap verbleef en gaf hem op de dag van zijn verjaardag het zwaard en een boodschap van toewijding, die de koning dankbaar in ontvangst nam.
Interbellum en Wereldoorlog II
In 1931 vond het Mantsjoerije-incident plaats, dat een diepe impact had op de relaties tussen België en Japan. Eén van de oorzaken voor de tijdelijke afname van communicatie tussen beide landen was te wijten aan de spanning die opliep tussen China en Japan. Hierdoor werd een bezoek aan Japan door Prins Leopold in 1932 afgezegd. Dit land, dat zwaar geteisterd werd door de economisch crisis, wilde grondstoffen uit Mantsjoerije en Mongolië halen. Om dit te bereiken viel het Japanse leger Mantsjoerije binnen. De Chinese regering nam hier aanstoot aan en besloot de zaak voor de Volkenbond te brengen. Hoewel de Japanse overheid instemde met een tussenkomst van de Volkenbond, richtte ze in 1932 de satellietstaat Mansjoekwo op. Dit werd echter veroordeeld door de Volkenbond en Mantsjoerije werd onder de bescherming van China geplaatst. Als gevolg verliet Japan in 1933 de Volkenbond. België had ondertussen een handelsovereenkomst met Mansjoekwo opgebouwd, en wilde graag het schijnstaatje erkennen. De meeste landen van de Volkenbond waren echter niet bereid uitgebreid te onderhandelen over het statuut van Mansjoekwo, waardoor het uiteindelijk niet erkend werd. België wou het op eigen houtje toch nog erkennen, maar vanwege een uitspraak van de Japanse ambassadeur van Mansjoekwo, Minami, deed ze dit niet. Minami beweerde dat Mansjoekwo niet geïnteresseerd was in onderhandelingen met andere landen. Dit was een tweede boosdoener voor hun band. Ondanks deze spanningen kende deze relatie een lichte vooruitgang. Maar bij de start van de tweede Sino-Japanse Oorlog, die mede verantwoordelijk was voor de Tweede Wereldoorlog, werd hun vriendschap verbroken.
Naoorlogse betrekkingen
Na de oorlog in 1948 werd de Beltrade Memorandum door de SCAP, Supreme Commander of the Allied Powers, ingevoerd. De SCAP was een titel die toebehoorde aan General Douglas MacArthur tijdens de bezetting van Japan na de Tweede Wereldoorlog, maar deze titel stond ook voor de Amerikaanse “regering”. Deze zou de commerciële relaties tussen België en Japan in het oog houden om ruzie te voorkomen. Na enige twijfel herstelde dit uiteindelijk hun relatie, die nog sterker werd na het Vredesverdrag van San Francisco in 1951. Ook al hebben ze hierna nog enkele ups en downs gekend, zijn beide landen er uiteindelijk toch in geslaagd een stevige band te ontwikkelen die volgens velen in de toekomst nog zal blijven bestaan.
Voetnoten
- ↑ De Belgische Revolutie, Belgische opstand of Belgische omwenteling is de burgerlijke revolutie in 1830 tegen koning Willem I die tot de onafhankelijkheid van België heeft geleid.
- ↑ Deze verdragen staan ook wel bekend als de ongelijke verdragen, die het beginsel van de extraterritorialiteit erkenden en Japan het recht tot autonome tolheffingen ontnam.
- ↑ Het is niet zeker of Montblanc in Groot-Brittannië was of ze indirect contact gehad hebben.
- ↑ De Satsuma Missie had omwille van een reisverbod geen formele toestemming Japan te verlaten.
- ↑ Charles de Montblanc was controversieel omdat hij tegen beter weten in op de Wereldtentoonstelling had beweerd dat Ryukyu wel onafhankelijk was en dat de daimyo van Satsuma de koning van de eilandengroep was.
- ↑ Naar aanleiding van zijn verblijf in Engeland schreef Sugimura Kotaro England through Japanese eyes, vertaald door Arthur Loyd en gepubliceerd in 1910.
Bronnen
Vande Walle, W.F.(Ed.) (2005). Japan & Belgium: Four Centuries of Exchange. Brussels: Commissioner-General of the Belgian Government.
Van de Meerssche, P. (2005). Internationale Politiek 1815-2005 (tweede herziene uitgave): Deel I. Leuven: Acco.
Ambesady of Japan in Belgium [1]
